Szpital przemienienia (film)

film
Ten artykuł dotyczy filmu. Zobacz też: artykuł o powieści Stanisława Lema.

Szpital Przemienienia – polski psychologiczny film wojenny z 1978 w reżyserii Edwarda Żebrowskiego, powstały na podstawie powieści Stanisława Lema z 1955 pod tym samym tytułem. Film ukazuje zagładę pacjentów szpitala psychiatrycznego wkrótce po wybuchu II wojny światowej (akcja T4).

Szpital Przemienienia
Gatunek dramat psychologiczny, wojenny
Rok produkcji 1978
Data premiery 28 marca 1979
Kraj produkcji  Polska
Język polski, niemiecki
Czas trwania 90 min
Reżyseria Edward Żebrowski
Scenariusz Michał Komar
Edward Żebrowski
(na podstawie powieści Stanisława Lema Szpital Przemienienia)
Główne role Piotr Dejmek
Jerzy Bińczycki
Henryk Bista
Ewa Dałkowska
Gustaw Holoubek
Zygmunt Hübner
Ryszard Kotys
Wojciech Pszoniak
Zbigniew Zapasiewicz
Muzyka Stanisław Radwan
Zdjęcia Witold Sobociński
Scenografia Tadeusz Wybult
Kostiumy Ewa Braun
Montaż Urszula Śliwińska
Wytwórnia Studio Filmowe „Tor”

Podczas realizacji wykorzystano zabytkowe wnętrza i plenery Szpitala im. Prof. Jana Mazurkiewicza (Szpitala Tworkowskiego) pod Warszawą, chociaż tak naprawdę ów obiekt był jedynym dużym polskim szpitalem psychiatrycznym, w którym Niemcy nie realizowali akcji T4.

FabułaEdytuj

Akcja filmu rozpoczyna się pod koniec 1939 roku, kiedy młody doktor Stefan przybywa do zamkniętego szpitala psychiatrycznego celem otrzymania pracy w zakładzie. Wyznający humanitarne zasady postępowania, aczkolwiek niekonkretny w swych poglądach Stefan zostaje przyjęty przez dyrektora szpitala, doktora Pajączkowskiego, a następnie zdobywa doświadczenie pod opieką cynicznego doktora Rygiera, nieukrywającego swych poglądów pronazistowskich. Stefan z dezaprobatą obserwuje zachowanie Rygiera, który poddaje pacjentów poniżającym eksperymentalnym metodom leczenia, między innymi elektrowstrząsom. Wspomnianą operację Rygier przeprowadza na chorym na raka mózgu inżynierze Andrzeju, w wyniku czego pacjent traci niemal władzę umysłową. Stefan dostrzega również obsesje innych lekarzy: doktor Kauters preferuje wyłącznie chirurgiczne metody leczenia pacjentów, podczas gdy doktor Marglewski postrzega chorobę psychiczną wyłącznie jako przejaw nawiedzenia[1][2].

Niebawem do szpitala przybywa esesman Thiesdorf, który zapowiada likwidację szpitala psychiatrycznego. Wizyta Thiesdorfa prowokuje wielość różnych postaw kadry szpitala. Z czasem Stefan coraz bardziej się buntuje przeciwko Rygierowi, jednak nie może liczyć na wstawiennictwo Pajączkowskiego, którego Rygier pomawia o „masońską” twórczość naukową sprzed okresu okupacji. Pajączkowski poucza Stefana, że ten musi stawiać nieszkodzenie pacjentom nad litość wobec nich. Z kolei narkotyzujący się literat Sekułowski, poszukujący schronienia w szpitalu, z goryczą oskarża młodego lekarza o brak znajomości życia. Tymczasem doktor Nosilewska wyznaje skrycie Stefanowi, że uciekła z Austrii po zajęciu jej przez hitlerowców. Stefan orientuje się co do swego płonnego idealizmu, ale staje się też świadkiem błędów lekarskich swoich starszych kolegów: nieudanej operacji Kautersa, szarlatanerii Marglewskiego[1][2].

Nadchodzi moment likwidacji szpitala. Bezradny dyrektor Pajączkowski nie może wyprosić u Rygiera, Kautersa i Marglewskiego zgody na spontaniczną akcję ratowania pacjentów. Wspiera go tylko Stefan, który rozdaje pozostałe lekarstwa pacjentom i na prośbę Sekułowskiego dosypuje mu cyjanku; palone są też akta. Gdy naziści wkraczają na teren szpitala, aresztują część kadry; Nosilewska zostaje aresztowana jako Żydówka, a Pajączkowski dzieli jej los. Sekułowski przy próbie zatrzymania połyka cyjanek i popełnia samobójstwo. Naziści wyprowadzają kadrę i pacjentów szpitala z budynku, celem przeprowadzenia na nich egzekucji. Stefan, ukrywszy się przed nazistami, próbuje wyprowadzić młodego chłopca skrytego pod fartuchami szpitalnymi, ten jednak umiera na jego rękach. Dostrzegłszy w lesie patrol SS, Stefan próbuje uciec i rozpływa się we mgle, podczas gdy pluton egzekucyjny rozstrzeliwuje pacjentów i pozostałych członków kadry, zasypanych następnie ziemią[1][2].

 
Zbigniew Zapasiewicz, odtwórca roli doktora Rygiera

ObsadaEdytuj

NagrodyEdytuj

Rok Instytucja Nagroda Odbiorca[2]
1979 Festiwal Polskich Filmów Fabularnych Nagroda Główna „Srebrne Lwy Gdańskie” Edward Żebrowski
Nagroda za dźwięk Małgorzata Jaworska
Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Locarno I wyróżnienie Edward Żebrowski
1981 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Brukseli Kryształowa Gwiazda Piotr Dejmek
Międzynarodowy Festiwal Filmów Czerwonego Krzyża i Ochrony Zdrowia w Warnie nagroda specjalna jury Edward Żebrowski

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Edward Żebrowski, Szpital przemienienia [online], Studio Filmowe „Tor”, 1978 [dostęp 2021-02-24].
  2. a b c d Szpital Przemienienia w bazie filmpolski.pl

Linki zewnętrzneEdytuj