Szymon Syrkus wł. Szyja[1] Syrkus (ur. 24 czerwca 1893 w Warszawie, zm. 8 czerwca 1964 w Warszawie) – polski architekt, profesor na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej.

Szymon Syrkus
Data i miejsce urodzenia 24 czerwca 1893
Warszawa
Data i miejsce śmierci 8 czerwca 1964
Warszawa
Praca
Budynki Narodowa Służba Zdrowia w Warszawie
Projekty osiedle mieszkaniowe na Rakowcu
Grób Szymona Syrkusa

ŻyciorysEdytuj

Studiował architekturę w latach 1911–1922 w Wiedniu, Grazu, Rydze, Moskwie, Warszawie, w latach 1920–1921 rzeźbę i malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W okresie 1922–1924 przebywał w Weimarze, Berlinie i Paryżu, gdzie zapoznał się z Bauhausem i grupą De Stijl.

W roku 1925 zaprojektował i zrealizował budynek Narodowej Służby Zdrowia w Warszawie. Wraz z Teresą Żarnowerówną i Mieczysławem Szczuką w ramach grupy Blok opracował teorię projektowania, przedstawioną w roku 1926 na Pierwszej Międzynarodowej Wystawie Architektury Nowoczesnej w Warszawie.

Wraz z Barbarą i Stanisławem Brukalskim, Bohdanem Lachertem, Józefem Szanajcą i Heleną Niemirską założył w roku 1926 grupę twórczą Praesens, która w roku 1928 stała się polską sekcją Congrés Internationaux d’Architecture Moderne (CIAM). W tym samym roku poślubił Helenę Niemirską.

 
Dom przy ul. Walecznych 12 w Warszawie
 
Dom przy ul. Estońskiej 8 w Warszawie

Na jego twórczość wpłynęły jego lewicowe poglądy społeczne. Zajął się projektowaniem osiedli mieszkaniowych dla Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zaprojektował też kilka eksperymentalnych domów jednorodzinnych realizujących najnowsze tendencje w architekturze. W latach 1932–1934 zrealizował też teatr eksperymentalny na warszawskim Żoliborzu. Dla WSM zrealizował w latach 1931–1935 osiedle mieszkaniowe na Rakowcu przy ulicy Pruszkowskiej. Od tego czasu wszystkie projekty opracowywał wspólnie z żoną Heleną Syrkusową.

W czasie okupacji niemieckiej został aresztowany i uwięziony w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau[2].

Po wojnie pracował w Biurze Odbudowy Stolicy[2]. Za największe osiągnięcie okresu powojennego, a zarazem przykład awangardowego osiedla robotniczego uważa się osiedle WSM na Kole[3], rozpoczęte w roku 1947. Przy budowie osiedla zastosowano nowatorską technologię budowy ścian zewnętrznych z bloków pianobetonu z gotową betonową warstwą licową. Osiedle (układ urbanistyczny i zespół budowlany z zielenią) zostało wpisane w 1992 do rejestru zabytków[4]. W tej samej technologii Syrkusowie zaprojektowali też osiedle na warszawskiej Pradze.

W roku 1949 został mianowany profesorem Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej.

BibliografiaEdytuj

  • Eric Paul Mumford, Kenneth Frampton: The CIAM discourse on urbanism, 1928-1960, MIT Press, Cambridge, Mass., 2002, ​ISBN 978-0-262-63263-8​.

PrzypisyEdytuj

  1. Beata Chomątowska, Lachert i Szanajca: Architekci awangardy, Wyd. Czarne, Wołowiec, 2014, s. 82 [dostęp 2019-05-04].
  2. a b Marian Spychalski: Warszawa architekta. Wspomnienia pierwszego powojennego prezydenta stolicy. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2015, s. 127. ISBN 978-83-11-13416-4.
  3. Paweł Gawlik „Od "wielkiej trwogi" do odbudowy
  4. Zestawienie zabytków nieruchomych. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 30 września 2019 r. Woj. mazowieckie (Warszawa). W: Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. s. 63. [dostęp 2019-10-15].

Linki zewnętrzneEdytuj