Târgu Mureș

miasto w Rumunii

Târgu Mureș (przed reformą ortografii Tîrgu Mureș, węg. Marosvásárhely, niem. Neumarkt am Mieresch) – miasto w Rumunii, stolica okręgu Marusza. W 2021 roku liczyło 115 493 mieszkańców[1]. Od 2004 roku merem miasta jest Dorin Florea z Partii Demokratycznej.

Panorama Târgu Mureș
Panorama Târgu Mureș
Târgu Mureș
Marosvásárhely
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Rumunia

Okręg

Marusza

Mer

Dorin Florea

Powierzchnia

66,96 km²

Wysokość

330 m n.p.m.

Populacja (2021)
• liczba ludności
• gęstość


115 493
1790 os./km²

Nr kierunkowy

02-65

Kod pocztowy

540xxx

Tablice rejestracyjne

MS

Położenie na mapie okręgu Marusza
Mapa konturowa okręgu Marusza, w centrum znajduje się punkt z opisem „Târgu Mureș”
Położenie na mapie Rumunii
Mapa konturowa Rumunii, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Târgu Mureș”
Ziemia46°32′35″N 24°33′30″E/46,543056 24,558333
Strona internetowa

Etymologia

edytuj

Historyczna nazwa miasta wywodziła się z języka węgierskiego i brzmiała Vásárhely (co oznacza „targowisko”), zaś obecna jest ekwiwalentem Marosvásárhely (oznaczającego „targowisko nad Maruszą”). Rumuńskie târg oznacza to samo, co w języku polskim.

Historia

edytuj

Miasto po raz pierwszy zostało udokumentowane w „Novum Forum Sicolorum” w 1322 roku. Ożywiona działalność handlowa pociągnęła za sobą liczne osiedlanie się rzemieślników i szybki rozwój rzemiosła: w XV w. istniało tu już ponad 30 cechów, a ich przedstawiciele odgrywali wiodącą rolę w funkcjonowaniu miasta[2]. Począwszy od XVI wieku, Târgu Mureș przodowało jako ważne centrum kultury i edukacji. Pierwsze szkoły zostały założone w 1492 roku. Z czasem miasto przekształciło się w ważne miejsce życia społecznego i gospodarczego, kiedy to stało się siedzibą sądu najwyższego wymiaru sprawiedliwości Księstwa Siedmiogrodu. Od XV wieku często odbywały się tu parlamenty stanowe Siedmiogrodu. W 1601 r., po śmierci Michała Walecznego, zamordowanego z rozkazu habsburskiego generała Giorgio Basty, austriackie wojska spaliły część miasta. W 1709 r. z kolei nawiedziła je epidemia cholery[2].

W wyniku traktatu w Trianon w 1920 r. miasto znalazło się w granicach Rumunii. W tym czasie miejscowość znacząco rozwinął burmistrz Emil Dandea[3]. W 1940 roku miasto ponownie znalazło się w granicach Węgier. W wyniku pokoju paryskiego w 1947 roku miasto ponownie znalazło się w granicach państwa rumuńskiego.

W marcu 1990 roku w mieście doszło do zamieszek pomiędzy Węgrami a Rumunami. W wyniku zamieszek zginęło 5 osób, zaś 278 zostało rannych.

Gospodarka

edytuj

W mieście rozwinął się przemysł chemiczny (nawozy azotowe), maszynowy (maszyny włókiennicze), elektryczny, materiałów budowlanych oraz drzewny i meblarski[4][2].

Populacja

edytuj

Według ostatniego spisu ludności przeprowadzonego w 2002 roku, miasto Târgu Mureș liczy 150 041 mieszkańców[5].

Jest to pierwszy spis ludności, który pokazuje tak niewielką procentową ilość Węgrów dzięki dziesiątkom lat migracji Rumunów do miasta.

Zabytki i turystyka

edytuj

W Târgu Mureș znajdują się m.in. pałac kultury, teatr narodowy, prawosławna cerkiew, Pałac Apolla (18201822) czy stary budynek prefektury z 1711.

W 1880 w mieście wzniesiono pomnik generała Józefa Bema, upamiętniając jego udział w powstaniu węgierskim, a w 1924 statuę Wilczycy Kapitolińskiej[6]. Tablice pamiątkowe przypominają, że w mieście przebywali przez jakiś czas Mihai Eminescu (w 1866) i Sándor Petőfi (w lipcu 1849 r.)[2].

W mieście odbywa się Vibe Festival.

Transport

edytuj

Kilka kilometrów od miasta w miejscowości Ungheni znajduje się międzynarodowe lotnisko Târgu Mureș Transilvania. Było odnawiane w październiku 2005 roku.

W mieście znajdują się stacje kolejowe: Târgu Mureș, Târgu Mureș Nord i Târgu Mureș Sud.

Galeria

edytuj

Miasto jest reprezentowane w wielu dziedzinach sportu, jak piłka nożna, piłka ręczna, koszykówka, siatkówka oraz wushu. Târgu Mureș ma 4 drużyny piłkarskie: FCM Târgu Mureș, ASA Târgu Mureș, Gaz Metan Târgu Mureș i Trans-Sil Târgu Mureș.

Târgu Mureș jest znane także z drużyny kręglarskiej, Electromureș. Jest to jedna z najlepszych drużyn w Europie.

Z Târgu Mureș pochodzi Sanda Ladoși, rumuńska piosenkarka, reprezentantka Rumunii podczas 49. Konkursu Piosenki Eurowizji w 2004 roku.

Miasta partnerskie

edytuj

Przypisy

edytuj
  1. Rezultate definitive – Recensamantul Populatiei si Locuintelor [online] [dostęp 2023-08-18] (rum.).
  2. a b c d Sebastian Bonifaciu, Nicolae Doscănescu, Ioana Vasiliu-Ciotoiu: Przewodnik po Rumunii. Warszawa: Sport i Turystyka, 1978, s. 176-177.
  3. Emil A.Dandea - o viaţă de om plină de înfăptuiri şi de dezamăgiri, [w:] Virgil Pană, Emil Dandea, un moț primar la Târgu Mureș, Tîrgu Mureș: Biblioteca Județeană Mureș, s. 13-25.
  4. Târgu Mureș, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2021-08-22].
  5. Structura Etno-demografică a României
  6. Costea Simona, Descoperă România. Trecutul zbuciumat al Monumentului Latinităţii din Târgul Mureș [online], Editia de Dimineata, 14 czerwca 2019 [dostęp 2022-09-19] (rum.).

Linki zewnętrzne

edytuj