Otwórz menu główne

Tęgoborze

wieś w województwie małopolskim

Tęgoborzewieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Łososina Dolna. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Wieś liczy 1504 mieszkańców (2003).

Tęgoborze
Panorama miejscowości
Panorama miejscowości
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowosądecki
Gmina Łososina Dolna
Liczba ludności (2011) 1559[1]
Strefa numeracyjna 18
Kod pocztowy 33-312[2]
Tablice rejestracyjne KNS
SIMC 0448404
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie gminy Łososina Dolna
Mapa lokalizacyjna gminy Łososina Dolna
Tęgoborze
Tęgoborze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tęgoborze
Tęgoborze
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Tęgoborze
Tęgoborze
Położenie na mapie powiatu nowosądeckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowosądeckiego
Tęgoborze
Tęgoborze
Ziemia49°42′28″N 20°38′29″E/49,707778 20,641389

Nazwa wsi pochodzi od potężnych lasów – tęgich borów – które około tysiąca lat temu pokrywały tutejszą kotlinę.

PołożenieEdytuj

Wieś usytuowana jest na południowo-zachodnim brzegu Jeziora Rożnowskiego, przy drodze krajowej nr 75, w kotlinie otoczonej górami Beskidu Wyspowego, nad którą górują Chełm (790 m), Białowodzka Góra z ruinami "Zamczyska" (607 m) oraz Jodłowiec Wielki (482 m)[3].

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Tęgoborze[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0448410 Głaze część wsi
0448427 Gotfrudówka część wsi
0448433 Just część wsi
0448440 Kapłaniec część wsi
0448456 Kowalówka część wsi
0448462 Niżne część wsi
0448479 Okrąg część wsi
0448485 Podgórze część wsi
0448491 Stara Wieś część wsi
0448500 Stawy część wsi
0448516 Zalesie część wsi
0448522 Zychówka część wsi
 
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny na Juście
 
Murowany dwór
 
Kościół
 
Kościół na Juście – panorama otoczenia

HistoriaEdytuj

Ważnym wydarzeniem stało się przybycie zakonnika kameduły, znanego jako św. Just. Według dawnej legendy zamieszkał on jako pustelnik na jednym z tęgoborskich wzgórz, które do dziś nosi jego imię, a w miejscu pustelni wzniesiono kościół. Na Górze Św. Justa znajdował się też klasztor Ojców Marków. Kościół jak i klasztor w 1611 zostały zniszczone przez ówczesnego dziedzica Tęgoborza – Cyryla Chrząstowskiego, który wraz z żoną – Anną Tęgoborską przyjęli wierzenia braci polskich. Doszło do przejęcia budynków i gruntów klasztornych oraz wypędzenia zakonników. W końcu XVII wieku gdy bracia polscy zostali wygnani z Polski większość stanowili katolicy. Wieś rozrastała się i nabierała coraz większego znaczenia, dzięki przebiegającemu tędy ważnemu szlakowi handlowemu z Krakowa na Węgry.

KościółEdytuj

We wsi znajduje się kościół parafialny pw. Najdroższej Krwi Chrystusa Pana.

Kiedy kościół św. Mikołaja w Tęgoborzu znalazł się – po wybudowaniu zapory wodnej w Rożnowie – na skraju powstałego jeziora, zaszła potrzeba zbudowania kościoła nowego, a zarazem większego, w bezpiecznym miejscu. Ten nowy, z zastosowaniem nowszych technik budowlanych i stylowych, zbudowano do roku 1966.

Dotychczasowy XVIII-wieczny drewniany kościół parafialny pw. św. Mikołaja został przeniesiony w 1982 do tworzonej wówczas parafii Tabaszowa.

Na Górze św. Justa w Tęgoborzu znajduje się również drewniany, zabytkowy kościół p.w. Narodzenia NMP. W kościele na Górze św. Justa czci się Narodzenie NMP, dlatego święto odpustowe na Juście obchodzone jest 8 września. Uroczystość odpustową parafia Tęgoborze obchodzi w niedzielę w oktawie Bożego Ciała.

ZabytkiEdytuj

KulturaEdytuj

We wsi funkcjonuje Orkiestra Dęta OSP, Gminna Biblioteka Publiczna oraz Koło Gospodyń Wiejskich. Co roku 8 września na Górze św. Justa odbywają się tradycyjnie dożynki. W latach dwudziestolecia popularne było tzw. Proroctwo z Tęgoborza, datowane na 1893, zawierające przyszłe dzieje Polski "od morza do morza".

SzkolnictwoEdytuj

  • Szkoła Szybowcowa w Tęgoborzu.

W latach 1933-1939 na górze Rachów i Jodłowiec działała Szkoła Szybowcowa, po wojnie ponownie reaktywowana w latach 1946-1949. Szkoła była ważnym ośrodkiem szkolenia szybowcowego w Polsce. Do sierpnia 1939 r. szkoła posiadała 33 szybowce, dwa hangary i zaplecze noclegowe dla 40 osób. Wśród inicjatorów i założycieli szkoły byli Leopold Kwiatkowski oraz Jerzy Iszkowski.

  • Szkoła Podstawowa im. mjra pil Jerzego Iszkowskiego.
  • Gimnazjum, 1 września 2017 r. włączone do Szkoły Podstawowej.

GospodarkaEdytuj

Tęgoborze to wieś o charakterze rolniczo-sadowniczym. Swoją siedzibę ma tu duża firma transportowa oraz mniejsze firmy usługowe . Ponadto we wsi mieści się Ochotnicza Straż Pożarna, ośrodek zdrowia, zespół szkół, filia Banku Spółdzielczego z Łososiny Dolnej i Centrala Telefoniczna TP.

Ochotnicza Straż PożarnaEdytuj

Tęgoborze posiada jednostkę Ochotniczej straży pożarnej która została założona w 1931 roku jest to jednostka włączoną do Krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego i posiada samochód bojowy Mercedes Benz 1124[7].

SportEdytuj

We wsi od 1999 działa Sekcja Sportowa Piłki Nożnej "Hart" Tęgoborze przy Stowarzyszeniu Tęgoborzan.W sezonie 2018/2019 zespół występuje w rozgrywkach klasa A grupa Nowy Sącz[8]. Z racji położenia nad Jeziorem Rożnowskim Tęgoborze jest atrakcyjnym miejscem dla pragnących uprawiać sporty wodne, a z racji ukształtowania terenu – lotniarstwo.

PrzypisyEdytuj

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna. [dostęp 2013-10-10].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. Dwór w Tęgoborzu
  7. OSP Tęgoborze – Nowy Sącz 112, nowysacz112.pl [dostęp 2017-12-12].
  8. Strona 90minut.pl

Linki zewnętrzneEdytuj