Otwórz menu główne

Tęgoskór kurzawkowy

Tęgoskór kurzawkowy (Scleroderma bovista Fr.) – gatunek grzybów z rodziny tęgoskórowatych (Sclerodermaceae)[1].

Tęgoskór kurzawkowy
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina tęgoskórowate
Rodzaj tęgoskór
Gatunek tęgoskór kurzawkowy
Nazwa systematyczna
Scleroderma bovista Fr.
Syst. mycol. (Lundae) 3(1): 48 (1829)
Ilustracja
Scleroderma bovista M2 (1).JPG

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Scleroderma, Sclerodermataceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Synonimy[2].

  • Scleroderma fuscum (Corda) E. Fisch.1900
  • Scleroderma verrucosum subsp. bovista (Fr.) Šebek 1953
  • Scleroderma verrucosum var. bovista (Fr.) Šebek 1958
  • Tuber fuscum Corda 1837

Nazwę polską nadał Franciszek Błoński w 1888 r[3].

W dawnych systemach klasyfikacyjnych grzybów zaliczano go do klasy lub rzędu wnętrzniaków[4].

MorfologiaEdytuj

Owocnik 

Kulisty, lub nieco spłaszczony, bez trzonu, o średnicy 2-5 cm, wyjątkowo do 8 cm. Jest twardy, ciężki, ma dość cienkie i gładkie perydium, na starość popękane na szczycie. Barwa piaskowo-brązowo-żółta, czasami z pomarańczowym odcieniem. Dojrzały owocnik otwiera się pękając i nie ulega rozerwaniu na fragmenty. Warstwa hymenialna (gleba) znajduje się wewnątrz perydium. Jest biała, z wiekiem ciemnobrązowa. Strzępki posiadają sprzążki. U nasady strzępki tworzą pękatą grzybnię[5].

Zarodniki

Kuliste, ciemnobrązowe, o rozmiarach 8-9, 5-10, 9-12 μm. Powierzchnia pokryta dość regularną siateczką o wysokości 1,3-1,7 μm[5].

WystępowanieEdytuj

Występuje na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. Najliczniejsze stanowiska znane są w Europie, występuje tutaj na całym obszarze, również na Islandii[6]. W Polsce nie jest rzadki, dokładne rozprzestrzenienie jednak nie jest znane[3]. Nie znajduje się na czerwonej liście grzybów zagrożonych, ani na liście gatunków prawnie chronionych.

Rośnie na piaszczystym podłożu, w lasach liściastych i iglastych, również na wydmach[5]. Owocniki wytwarza od lipca do grudnia[3].

Gatunki podobneEdytuj

Wśród występujących w Polsce tęgoskórów tęgoskór kurzawkowy odróżnia się gładką powierzchnią owocnika. Najpewniejszą cechą umożliwiającą odróżnienie go od innych tęgoskórów jest jednak urzeźbienie zarodników i występowanie sprzążek na strzępkach[5].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2015-08-15].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. a b c d Wanda Rudnicka-Jezierska: Grzyby (Mycota). Tom XXIII. Podstawczaki (Basidiomycetes): purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodematales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiakowe (Podaxales). Kraków: Instytut Botaniki PAN, 1991. ISBN 83-85444-01-7.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2015-08-12].

Linki zewnętrzneEdytuj