Otwórz menu główne

Tłokowo

wieś w województwie warmińsko-mazurskim

Tłokowo (niem. Lokau) – wieś warmińska w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Jeziorany. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Wieś znajduje się w historycznym regionie Warmia.

Tłokowo
wieś
Ilustracja
Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Tłokowie.
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Jeziorany
Liczba ludności (2006) 610
Strefa numeracyjna 89
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0476955
Położenie na mapie gminy Jeziorany
Mapa lokalizacyjna gminy Jeziorany
Tłokowo
Tłokowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tłokowo
Tłokowo
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Tłokowo
Tłokowo
Położenie na mapie powiatu olsztyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu olsztyńskiego
Tłokowo
Tłokowo
Ziemia53°59′41″N 20°44′17″E/53,994722 20,738056
Kapliczka przydrożna na wschód od wsi przy nieistniejącym już trakcie.
Widok Tłokowa od strony Jezioran

Wieś położona jest w odległości ok. 1,5 km na północ od Jezioran na trasie Jeziorany-Bisztynek, licząca obecnie 247 mieszkańców, zlokalizowane są tutaj 55 gospodarstwa domowe. Dawniej była to wieś typowo rolnicza, obecnie rolnictwo odgrywa coraz mniejszą rolę. W uprawach dominują wielohektarowe uprawy intensywnego rolnictwa, z enklawami użytkowanych pastwisk i drobnymi zbiornikami wodnymi, najczęściej o charakterze okresowym. Na wschód od wsi nasyp nieczynnej linii kolejowej (linia z Jezioran). Poza zwartą zabudową wiejską występują także siedliska w zabudowie kolonijnej. We wsi urodził się biskup warmiński Andreas Thiel (1826–1908).

W Tłokowie znajduje się (od XVII w.) sanktuarium ku czci Świętego Rocha.

W pobliżu znajduje się jezioro Rink, którego nazwa pochodzi prawdopodobnie od legendy o zatopionym orszaku weselnym i młodej parze, która zginęła wraz z orszakiem weselnym pod taflą lodu (nazwa jeziora pochodziłaby według tej legendy od zatopionych obrączek młodej pary). Obecnie mieści się tu kąpielisko z parkingiem – miejsce rekreacji użytkowane głównie przez ludność z Jezioran.

HistoriaEdytuj

Tłokowo zostało założone przez biskupa warmińskiego Eberharda z Nysy w 1318 r. (według innych źródeł powstała w 1321[1]) na ziemi pruskiej Tlocovia, na 67 włókach. Zasadźcą był Ludwig. Rozwój wsi zatrzymały zniszczenia w wyniku wojny trzynastoletniej, przywilej lokacyjny został nadany ponownie w 1476 r. przez biskupa warmińskiego Mikołaja Tungena. W 1402 r. kościół otrzymał przywilej papieski na odpusty.

W drugiej połowie XX wieku we wsi funkcjonowała świetlica, która pełniła funkcję kulturalno-oświatową i była miejscem spotkań dzieci i dorosłych. Odbywały się tu między innymi konkursy kulinarne. Obecnie pomieszczenia świetlicy przeznaczone są do użytku prywatnego.

ZabytkiEdytuj

  • Gotycki kościół pw. św. Jana Chrzciciela, wybudowany w latach 1370-1390, przebudowany w 1500 r. Zachowały się tu resztki unikalnej dekoracji maswerkowej rytej w tynku, malarski wystrój wnętrza, ołtarz główny z 1702 r. z obrazem św. Jana Chrzciciela, ufundowany przez rodzinę Stanisławskich, herbu Sulima, lewy ołtarz boczny późnorenesansowy z gotyckimi rzeźbami z XV i XVI w. (św. Katarzyna i św. Barbara), ambona późnorenesansowa bogato zdobiona, prawy ołtarz barokowy wyzłocony pochodzący z XVII w., posiadający bogatą dekorację akantową, zabytkowe obrazy, ponadto unikalne antepedium kurdybanowe z końca XV w. Szczyt wschodni zdobiony czterema rzędami blend ostrołukowych, od południa niewielka kruchta. Przy kościele ocalała też drewniana wieża dostawiona w XVIII w[2].
  • Barokowy kościół św. Rocha (sanktuarium na Warmii, do którego przybywają liczne pielgrzymki). Powstanie obiektu związane z legendą o znalezieniu w lesie w 1652 r. puszki z Najświętszym Sakramentem. Wybudowano tu najpierw kaplicę, a w roku 1665 rozbudowano, wieża powstała w 1750, rozbudowana w 1866[2]. Kościół był najpierw poświęcony Świętemu Sakramentowi, a po panującej na Warmii dżumie św. Rochowi. Świątynia została konsekrowana przez biskupa Ignacego Krasickiego w dniu 20 września 1790 r. W II poł. XIX w. kościół został powiększony i stał się miejscem pielgrzymkowym, nazywanym z niem. Waldkirche (Wallkirche?). Ołtarz rokokowy skradziony w 1974 r. Obecnie budynek kościoła nie jest już w złym stanie technicznym – odnowiono elewację. Świątynia jednak nadal wymaga remontu. Dwa razy w roku sprawowana jest tam msza święta: 15 sierpnia – w uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, w przeddzień wspomnienia św. Rocha – po pielgrzymce parafialnej, wyruszającej spod kościoła św. Bartłomieja w Jezioranach oraz w poniedziałek po uroczystości Zesłania Ducha Świętego. Do zabytków zaliczany jest także krucyfiks barokowy znajdujący się obok kościoła z datą na cokole 1777.
  • kapliczki (w tym śródpolne).

Wykonane badania archeologiczne wskazują na wcześniejsze osadnictwo. Odkryto m.in. pozostałości 20-metrowego pomostu z pni brzozowych, w wykopie znajdującym się na terenie dawnego jeziora. Znaleziono także kilka tajemniczych przedmiotów różnej wielkości. Prawdopodobnie odkryte obiekty pochodzą z 10500-11000 lat p.n.e., z końca starszej epoki kamienia. Innym znaleziskiem jest harpun pochodzący sprzed 9 tys. lat.

BibliografiaEdytuj

  • Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ​​ISBN 83-902165-0-7​​, s. 162
  • Rzempołuch A., 1993. Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich. Agencja Wyd. "Remix", Olsztyn
  • Opis wsi na stronie Domu Warmińskiego

PrzypisyEdytuj

  1. Darmochwał T., Rumiński M. J., 1996. Warmia Mazury, przewodnik. Agencja TD, Białystok
  2. a b Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​​​ISBN 83-7200-631-8​ s. 113