Otwórz menu główne

Tadżycy (język perski: تاجيک Tâjik; cyrylica: Тоҷик) – naród indoeuropejski pochodzenia irańskiego.

Tadżycy
Burhanuddin Rabbani - VOA - 11302001.jpgIsmail Khan in December 2010-cropped.jpgEmomali Rahmon-1.jpg
Burhanuddin Rabbani, Habibullah Kalakani, Ismael Chan, Emomali Rahmon
Liczebność ogółem około 15-20 mln
Regiony zamieszkania  Afganistan: ok. 10 mln
 Tadżykistan: ok. 5 mln
 Uzbekistan:
ok. 3 mln
 Iran: 1,7 mln
 Pakistan: 1,2 mln
 Rosja: 500 000
 Niemcy: 120 000
 Stany Zjednoczone: ok. 50 000
 Chiny: 42 000
Języki perski (tadżycki)
Główne religie islam (głównie sunnizm)
Pokrewne grupy etniczne Persowie
Tadżycy
Młody Tadżyk w tradycyjnym nakryciu głowy
Dzieci tadżyckie
Dziewczynka tadżycka
Tadżycka kobieta z dzieckiem
Tadżycka starsza kobieta
Tadżycka dziewczynka
Młoda tadżycka kobieta
Tadżycka rodzina obchodząca muzułmańskie święto przy stole
Bazar w Tadżykistanie

Pochodzenie etniczneEdytuj

Tadżykowie, pokrewni, a często nawet utożsamiani z Persami, są potomkami aryjskich plemion wędrownych, które osiadły w Azji Środkowej około 2000 r. p.n.e.

Regiony zamieszkaniaEdytuj

Zamieszkuje on regiony Azji Środkowej, a głównie Tadżykistanu, gdzie stanowi 80% całej populacji, oraz północnego Afganistanu, stanowiąc około 37% tamtejszej populacji. Ogromne społeczności tadżyckie mieszkają w sąsiednim Uzbekistanie. Oficjalnie 5% jego liczebności deklaruje narodowość tadżycką, jednak uważa się, że Tadżyków w Uzbekistanie jest o wiele więcej – różne źródła szacują ich liczbę na od 4 do nawet 11 milionów osób, stanowiących nawet 15–45% całej ludności państwa. Jest to spowodowane tym, iż w czasach Związku Radzieckiego Tadżycy przebywający wówczas na terenie Uzbeckiej SRR dostali do wyboru – albo zostać zarejestrowanym jako Uzbecy i tam zostać, albo pozostać przy narodowości tadżyckiej i w konsekwencji zostać przymusowo wywiezionym do górzystej, słabo rozwiniętej Tadżyckiej SRR. Wielu z nich zdecydowało się zmienić swoją narodowość w zamian za lepsze warunki życia. Z tego powodu bardzo trudno jest określić rzeczywistą ich liczbę w Uzbekistanie.

Tadżycy mieszkający w Pakistanie, gdzie stanowią mniej niż 0,5%, są potomkami uchodźców – afgańskich Tadżyków, którzy uciekli z Afganistanu w latach 80. XX wieku, z powodu radzieckiej interwencji. Nieliczna społeczność tadżycka istnieje też w Chinach – we wschodniej części regionu Sinciang – i są tam jedną z 56 oficjalnie notowanych mniejszości narodowych (zobacz: Tadżycy w Chinach).

Około pół miliona Tadżyków zamieszkuje też niektóre obwody dzisiejszej Rosji. Większość z nich wyemigrowała tam ze swojego kraju w czasach ZSRR.

Pochodzenie nazwyEdytuj

Nazwa "Tadżycy" pochodzi od słowa Tājik o ałtajskim pochodzeniu, i pierwotnie oznaczała ona nie-Turek; zazwyczaj była ona używana w odniesieniu do Persów lub Irańczyków. W czasie istnienia sułtanatu seldżuckiego, w którym Persowie byli rządzeni przez Turków Seldżuckich, słowo Tājik odnosiło się do perskojęzycznych ludów środkowej Azji. W źródłach pisanych pojawia się ona po raz pierwszy w XI-wiecznych ujgurskich kronikach.

JęzykEdytuj

Naród tadżycki posługuje się językiem perskim, jednak zapisywanym najpierw (od 1928) narzuconym przez Sowietów w ramach polityki korienizacji alfabetem łacińskim, kilka lat później – w wyniku rusyfikacji – zmienionym na cyrylicę. Z powodu tej różnicy pisma język używany przez Tadżyków bywa często błędnie nazywany językiem tadżyckim, jednak od upadku Związku Radzieckiego stopniowo powraca się do tradycyjnego pisma arabskiego, wycofując cyrylicę.

WierzeniaEdytuj

Tadżycy są narodem muzułmańskim – większość z nich jest sunnitami, lecz istnieją też nieliczne mniejszości szyickie (imamickie i isma'ilickie). Od dawna na terenach Tadżykistanu – głównie w Duszanbe – mieszkali także Żydzi, ale w XX wieku większość z nich wyemigrowała do Izraela bądź do Stanów Zjednoczonych, głównie z powodu tamtejszej ich dyskryminacji (jedyna synagoga w kraju, synagoga w Duszanbe, została zburzona w 2006 roku na zlecenie władz, jednak w 2009 otwarto nową).

Tradycyjne zajęciaEdytuj

Tradycyjnymi źródłami utrzymania Tadżyków były rolnictwo i ogrodnictwo, a w mniejszym stopniu – hodowla zwierząt i rzemiosło. Współcześnie są oni zatrudnieni w innych gałęziach gospodarki, głównie w przemyśle.