Otwórz menu główne

Tadeusz Baranowski (biochemik)

polski chemik

Tadeusz Baranowski (ur. 13 września 1910 we Lwowie, zm. 23 marca 1993 we Wrocławiu)[1]polski chemik i biochemik, specjalista biochemii stosowanej, enzymologii i biochemii białek i cukrów; uczeń Jakuba Parnasa[2]. Profesor nauk chemicznych (1950)[3].

Tadeusz Baranowski
Data i miejsce urodzenia 13 września 1910
Lwów
Data i miejsce śmierci 23 marca 1993
Wrocław
Zawód, zajęcie biochemik
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal 30-lecia Polski Ludowej Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL”
Ten artykuł dotyczy biochemika (ur. 1910). Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

ŻyciorysEdytuj

1935-1937: pracownik naukowy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie
1938: docent chemii fizjologicznej Uniwersytetu Jana Kazimierza
1940–1941: prof. chemii fizjologicznej Inst. Medycznego we Lwowie
1942–1944: prof. Staatliche Medizinische und Naturwissenschaftliche Fachkurse
1950–1981: prof. Akademii Medycznej we Wrocławiu
1955–1970: prof. biochemii Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN

W 1933 ukończył studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, a następnie pozostał na uczelni, gdzie pod kierunkiem prof. Jakuba Parnasa prowadził badania z dziedziny biochemii m.in. nad amoniogenezą. W latach 1935–1937 pracował jako pracownik naukowy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, następnie do wybuchu II wojny światowej Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie[2]. 20 kwietnia 1939 uzyskał habilitację na WL UJK[4]. W 1939 roku, równocześnie z Maksem Perutzem, prowadził krystalizację białek i planował ich badania rentgenograficzne, co nie nastąpiło z powodu wybuchu wojny[5].

W okresie radzieckiej okupacji kierował katedrą chemii fizjologicznej w lwowskim Instytucie Medycznym, a podczas okupacji niemieckiej Staatliche Medizinische und Naturwissenschaftliche Fachkurse[2].

Po wyzwoleniu Polski przeniósł się do Wrocławia, w 1947 izolował i opisał dehydrogenazę fosfoglicerolową, zwaną „enzymem Baranowskiego”. Do 1950 roku był kierownikiem katedry chemii fizjologicznej Uniwersytetu Wrocławskiego, a następnie przez 20 lat Akademii Medycznej we Wrocławiu. W latach 1965-1968 pełnił także funkcję rektora tej uczelni. W latach 50. był inicjatorem uruchomienia w Polsce przemysłowej produkcji preparatów ACTH. Od 1970 roku był przez następne 10 lat dyrektorem Instytutu Biochemii i Biofizyki, a przez następny rok Instytutu Fizjologii i Biochemii. Od 1954 był członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk[2], w latach 1965-1974 członkiem prezydium, a od 1969 członkiem rzeczywistym.

Najważniejsze publikacjeEdytuj

  • Badania nad przenoszeniem grup fosforanowych przez enzymy mięśniowe (1938)
  • Chemia fizjologiczna (1951)

OdznaczeniaEdytuj

UpamiętnienieEdytuj

Od 2014 roku jest patronem ulicy na wrocławskim Oporowie.[8]

PrzypisyEdytuj

  1. Reprezentanci nauk medycznych, zmarli członkowie AU w Krakowie, PAU, TNW i PAN. Katedra Historii Medycyny CM UJ. [dostęp 2013-08-27].
  2. a b c d Baranowski Tadeusz (pol.). Onet WIEM. [dostęp 2011-11-09].
  3. Tadeusz Baranowski w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI).
  4. Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 4, s. 233, 31 maja 1939. 
  5. Prof. dr hab. Mariusz Jaskólski: Polska mafia nadaje ton nauce (pol.). Gazeta Wyborcza Nauka, 2011-11-08. [dostęp 2011-11-09].
  6. M.P. z 1951 r. nr 79, poz. 1082.
  7. M.P. z 1954 r. nr 103, poz. 1312.
  8. Akty Prawne, uchwaly.um.wroc.pl [dostęp 2019-05-02].

BibliografiaEdytuj