Tadeusz Dzieduszycki

Zobacz też: Tadeusz Dzieduszycki (1841–1918).

Tadeusz Gerwazy[2] lub Tadeusz Antoni[3] Dzieduszycki herbu Sas (ur. 28 czerwca 1724, zm. w październiku 1777 w Żukowie) – generał lejtnant wojsk koronnych, regimentarz Partii Podolskiej i Pokuckiej w 1765 roku[4], cześnik koronny, starosta żukowski[5].

Tadeusz Dzieduszycki
Herb
Sas
Rodzina Dzieduszyccy herbu Sas
Data i miejsce urodzenia 28 czerwca 1724
Żuków[1]

Data: 1841

Data śmierci październik 1777
Ojciec Jan Piotr Dzieduszycki
Matka Róża Rozalia Lipska
Żona

Salomea Józefa Birberstein-Trembińska (1718–1787)

Dzieci

Walerian Wiktoryn,
Antoni,
Ludwika Urszula,
Helena Marianna,
Magdalena,
Paulina Klotylda,
Justyna Modesta,
Wawrzyniec Marcin,
Józef Kalasanty

Wielmoża z Małopolski Wschodniej. Oficer husarii. W 1746 porucznik, 1752 pułkownik, jego oddział w 1759 rozbił bandę Iwana Bojczuka, następcy Bajuraka[6]. Od 1760 rotmistrz chorągwi pancernej, walczył przeciwko ruchom hajdamackim na Ukrainie. Poseł województwa podolskiego na sejm 1748 roku[7]. 18 stycznia 1754 roku podpisał we Lwowie manifest przeciwko podziałowi Ordynacji Ostrogskiej[8]. Poseł ziemi halickiej na sejm 1760 roku[9]. W 1762 uprzedził Austrię o grożącym jej niebezpieczeństwie napadu Tatarów. Działacz polityczny interesujący się problematyką społeczną. Był członkiem konfederacji Czartoryskich w 1764 roku i posłem na sejm konwokacyjny (1764) z ziemi halickiej[10]. Poseł ziemi halickiej na sejm koronacyjny 1764 roku[11]. Stronnik króla Stanisława Augusta. W 1766 roku był posłem na Sejm Czaplica z ziemi halickiej[12]. Komisarz z rycerstwa Komisji Skarbowej Koronnej w 1765 roku[13]. Walczył przeciwko konfederacjom radomskiej i barskiej. Uczestnik krwawej bitwy pod Husiatyniem. Oskarżony o popełnienie na konfederatach okrucieństwa uciekł na Węgry. W 1770 powrócił do kraju.

Uzyskał tytuł hrabiego Galicji 22 października 1776 roku. Był potomkiem Jerzego kasztelana lubaczowskiego i stryjem Mikołaja Adama. W wojsku polskim pełnił funkcje: porucznika, pułkownika i generała Wojsk Koronnych.

Od roku 1750 był chorążym trembowelskim, później podkomorzym halickim od 1760 i cześnikiem koronnym od 1765. W czasie ostatniego bezkrólewia występował jako zwolennik reform. Odmalowany został w bardzo ujemnych barwach przez Słowackiego w „Beniowskim”.

Za zasługi został odznaczony Orderem Świętego Stanisława 8 maja 1770 roku i uzyskał rangę generała, tytuł tajnego radcy dworu i hrabiego austriackiego. Uważany za człowieka światłego. Publicysta społeczno-polityczny.

Jego żoną była Salomea Józefa z Birbersteinów-Trembińskich h. Rogala. Miał z nią pięć córek i czterech synów: Józefa Kalasantego, Waleriana, Wawrzynica i Antoniego[2].

PrzypisyEdytuj

  1. Walerian, jego spadkobiercy Dzieduszycki. Miejsce: Żuków, dek. kołomyjski, obw. stryjski
  2. a b Jerzy Sewer Dunin-Borkowski: Almanach Błękitny. Warszawa: 1908, s. 338-340, 349, 350, 352.
  3. Urzędnicy województwa ruskiego XIV-­XVIII wieku (ziemie halicka, lwowska, przemyska, sanocka). Spisy, oprac. K. Przyboś, Wrocław 1987, s. 329.
  4. Konstanty Górski, Historya jazdy polskiej, Kraków 1894, s. 139.
  5. Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Krzysztof Chłapowski, Stefan Ciara, Łukasz Kądziela, Tomasz Nowakowski, Edward Opaliński, Grażyna Rutkowska, Teresa Zielińska. Kórnik 1992, s. 166.
  6. Polacy na Huculszczyźnie
  7. Dyaryusze sejmowe z wieku XVIII.T.I. Dyaryusz sejmu z r.1748. Diaria comitiorum Poloniae saeculi XVIII i Diarium comitiorum anni 1748 wydał Władysław Konopczyński, Warszawa 1911, s. 303.
  8. Złota Księga Szlachty Polskiej, rocznik V, Poznań 1883, s. 310.
  9. Dyaryusz sejmu walnego warszawskiego 6 października 1760 r. zaczętego, dodatek spis posłów, w: Przegląd Archeologiczny, z. IV, Lwów 1888, s. 181.
  10. Volumina Legum, t. VII, Petersburg 1860, s. 92.
  11. Ludwik Zieliński, Pamiątki historyczne krajowe, Lwów 1841, s. 26.
  12. Dyaryusz seymu walnego ordynaryinego odprawionego w Warszawie roku 1766 ..., brak paginacji
  13. Antoni Sozański, Imienne spisy osób duchownych, świeckich i wojskowych, które w pierwszych ośmiu latach panowania króla Stanisława Poniatowskiego od 1764-1772 r. w rządzie lub przy administracyi Rzeczypospolitéj udział brały [...]. Cz. 1, Tablice i rejestr, Kraków 1866, s. 10.

BibliografiaEdytuj

  • H.P. Kosk, Generalicja polska, t. 1 wyd.: Oficyna Wydawnicza „Ajaks” Pruszków 1998.