Otwórz menu główne

Tadeusz Gebethner

piłkarz polski

Tadeusz Karol Gebethner (ur. 18 listopada 1897 w Warszawie, zm. 14 października 1944 w Altengrabow obec. Dörnitz) – polski księgarz, piłkarz i działacz sportowy, porucznik kawalerii Wojska Polskiego. Grał w piłkę nożną w macierzystym klubie i był jednym z częściej grających zawodników, znajdując się w pierwszej osiemnastce najczęściej grających piłkarzy Polonii w latach 1915 – 1925[1]. W tym samym czasie był także kapitanem piłkarskim oraz prezesem całego klubu.

Tadeusz Gebethner
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko Tadeusz Karol Gebethner
Data i miejsce urodzenia 18 listopada 1897
Warszawa, Rosja
Data i miejsce śmierci 14 października 1944
Altengrabow, Niemcy
Wzrost 177 cm
Pozycja napastnik, pomocnik
Kariera juniorska
Lata Klub
Stella Warszawa
Kariera seniorska
Lata Klub Wyst. Gole
1915–1925 Polonia Warszawa 137 (?)

ŻyciorysEdytuj

Pochodził ze znanej rodziny warszawskich księgarzy, a jego dziadek Gustaw był twórcą księgarni Gebethner i Wolff. Wraz z braćmi, Janem i Wacławem, był jednym ze współzałożycieli klubu Polonia Warszawa. Został pierwszym prezesem klubu i był nim do roku 1925.

W czasie wojny polsko-bolszewickiej Tadeusz Gebethner służył w 5 pułku ułanów Zasławskich, z którym przeszedł cały szlak bojowy. Po zakończeniu działań wojennych, kierowana przez niego drużyna piłkarska wyjechała na Górny Śląsk, aby uczestniczyć w działaniach patriotycznych mających wspomóc Polskę w mającym się odbyć Plebiscycie. W tym czasie drużyna Polonii rozegrała wiele meczów z miejscowymi piłkarzami, a sam Gebethner był instruktorem w klubie Czuwaj Łabędy. Być może, współuczestniczył także w tamtym czasie, w założeniu klubu Polonia Bytom. Według niektórych źródeł, był także przedwojennym prezesem klubu piłkarskiego Polonii Bytom[2], jednakże mógł to być tylko tytuł honorowy.

W 1921 roku wraz z drużyną Polonii Warszawa, wywalczył tytuł wicemistrza Polski. W latach 1915–1925 rozegrał łącznie 137 oficjalnych meczów w barwach swojego macierzystego klubu, będąc jednocześnie przez większość z nich kapitanem drużyny.

Zakończył karierę piłkarską w wieku 28 lat i poświecił się pracy zawodowej w rodzinnym przedsięwzięciu księgarsko-wydawniczym. W latach 1928–1934 działał w Zarządzie Głównym Związku Księgarzy Polskich.

Na podporucznika został awansowany ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925 roku w korpusie oficerów rezerwy kawalerii. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do 5 pułku ułanów Zasławskich[3].

We wrześniu 1939 roku jako porucznik rezerwy dołączył do 102 pułku ułanów z którym brał udział w walkach o Grodno i po zakończeniu kampanii został internowany w Rakiszkach na Litwie. Zbiegł z obozu i przebywał w Wilnie do 1941 roku, kiedy przedostał się do Warszawy.

W latach 1942–1944 ukrywał rodzinę żydowską, którą wykupił po jej aresztowaniu, a ostatecznie wysłał na Węgry. Za ten czyn otrzymał pośmiertnie, w 1981 roku, tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.

W czasie konspiracji pełnił służbę w 3 batalionie pancernym AK. Brał udział w powstaniu warszawskim, w czasie którego został ciężko ranny i stracił rękę oraz nogę. Po kapitulacji powstania przebywał w Stalagu XI-A Altengrabow w rejonie Magdeburga. W pobliskim lazarecie zmarł 14 października 1944 na skutek ran odniesionych w powstaniu.

Pośmiertnie awansowany do stopnia rotmistrza. Jego grób znalazł się po wojnie na terenie radzieckiego poligonu (obecnie poligon Bundeswehry) i został zrównany z ziemią.

Został upamiętniony w Muzeum Powstania Warszawskiego na Murze Pamięci (kolumna 190, pozycja 13).

BibliografiaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Przegląd Sportowy Nr 36 (225)
  2. Lista prezesów Polonii Bytom od początku jej istnienia.. [dostęp 11 sierpnia 2012].
  3. Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 126, 589.