Tadeusz Isakowicz-Zaleski

polski duchowny katolicki obrządku ormiańskiego

Tadeusz Isakowicz-Zaleski, właściwie Tadeusz Bohdan Zaleski, pseudonim „Jacek Partyka”, „Jan Kresowiak”, „Ksiądz Robak” (ur. 7 września 1956 w Krakowie) – polski Ormianin, duchowny katolicki obrządków ormiańskiego i łacińskiego, działacz społeczny, historyk Kościoła, wieloletni uczestnik opozycji antykomunistycznej w PRL, poeta.

Tadeusz Isakowicz-Zaleski
Ilustracja
ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski (2013)
Data i miejsce urodzenia 7 września 1956
Kraków
Wyznanie katolicyzm
Kościół ormiańskokatolicki,
rzymskokatolicki
Prezbiterat 1983
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Wolności i Solidarności Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości Medal „Pro Bono Poloniae” Order Uśmiechu Krzyż Pamięci Ofiar Banderowskiego Ludobójstwa
Strona internetowa

ŻyciorysEdytuj

Dzieciństwo i młodośćEdytuj

Urodził się w 1956 w Krakowie. Jego rodzicami byli filolog Jan Zaleski (1926–1981) i polska Ormianka, polonistka Teresa Zaleska, z domu Isakowicz (1933–2011)[1]. Ma dwie siostry, bliźniaczki: Danutę i Joannę (ur. 1958)[2]. W okresie nauki w liceum związał się z ruchem oazowym, a po ukończeniu szkoły średniej wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Krakowie. W 1975 jako kleryk został powołany do odbycia służby wojskowej. Pod koniec lat 70., będąc w seminarium, współredagował podziemne pismo „Krzyż Nowohucki” oraz działał w Studenckim Komitecie Solidarności. W 1977 debiutował jako poeta na łamach „Tygodnika Powszechnego”. Od 1980 zaangażował się w działalność NSZZ „Solidarność”. Uczęszczał na seminarium prowadzone przez historyka Kościoła ks. prof. Bolesława Kumora, pod jego kierunkiem napisał pracę magisterską.

Działalność opozycyjnaEdytuj

Przez całe lata 80. był represjonowany przez Służbę Bezpieczeństwa. W 1985 został dwukrotnie ciężko pobity przez funkcjonariuszy SB. Pierwszy raz, w Wielką Sobotę w rodzinnej kamienicy przy ul. Zyblikiewicza. Po raz drugi został napadnięty 4 grudnia w klasztorze Sióstr Miłosierdzia Bożego przez funkcjonariuszy SB przebranych za sanitariuszy pogotowia ratunkowego.

Jego prześladowania przez SB stały się kanwą filmu Macieja Gawlikowskiego Zastraszyć księdza (2006).

W 1988 brał udział jako duszpasterz robotników w strajku w Hucie im. Lenina. Jednocześnie zaangażował się w działalność dobroczynną i pomoc niepełnosprawnym. W 1987 współzakładał Fundację im. św. Brata Alberta zajmującą się pomocą osobom upośledzonym, prowadzącą schronisko w podkrakowskich Radwanowicach. Obecnie jest prezesem Fundacji.

Okres po 1989 r.Edytuj

11 czerwca 2013 roku został ranny w wypadku samochodowym. Około 15:00, na trasie 781 w miejscowości Olszyny, w samochód, którym podróżował, uderzyła jadąca z naprzeciwka ciężarówka[3].

Działalność duszpasterskaEdytuj

Duchowny rzymskokatolickiEdytuj

W 1983 uzyskał święcenia kapłańskie i skierowany został na studia do Papieskiego Kolegium Ormiańskiego w Rzymie. Nie otrzymał jednak trzykrotnie paszportu ze względu na współpracę z podziemną Solidarnością. Związał się z prowadzonym przez ks. Kazimierza Jancarza Duszpasterstwem Ludzi Pracy w Parafii św. Maksymiliana Marii Kolbego w nowohuckich Mistrzejowicach. Brał udział w odprawianych tam przez ks. Kazimierza Jancarza czwartkowych Mszach za Ojczyznę. W latach 1994–2006 współpracował z Radiem Maryja i Telewizją Trwam. Z tymi mediami rozstał się w wyniku sporu dotyczącego lustracji duchowieństwa.

Duchowny ormiańskiEdytuj

W 2001 odbył studia w Papieskim Kolegium Ormiańskim w Rzymie[4] i został mianowany przez ówczesnego ordynariusza wiernych obrządku ormiańskiego, kardynała Józefa Glempa, duszpasterzem Ormian w archidiecezji krakowskiej, a w latach 2002–2009 był duszpasterzem Ormian w Polsce Południowej. W latach 2009–2017 proboszcz ormiańskokatolickiej parafii południowej pw. św. Grzegorza Oświeciciela z siedzibą w kościele Trójcy Świętej w Gliwicach[5][6].

Działalność społecznaEdytuj

Wśród OrmianEdytuj

 
Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski (z prawej) podczas sprawowania liturgii w obrządku ormiańskim

Ks. Isakowicz-Zaleski to aktywny działacz środowiska ormiańskiego, popularyzator wiedzy o historii i kulturze Ormian, zwłaszcza Kościoła katolickiego obrządku ormiańskiego. Inicjator zbliżenia między środowiskami tzw. starej i nowej emigracji ormiańskiej. Orędownik sprawy upamiętnienia ofiar ludobójstwa Ormian. Ks. Isakowicz-Zaleski wielokrotnie brał udział w audycjach radiowych i telewizyjnych, w których przedstawiał historię narodu i Kościoła ormiańskiego oraz problemy polskich Ormian. Jest spokrewniony z przedostatnim arcybiskupem ormiańskokatolickim Lwowa, wybitnym kaznodzieją i filantropem Izaakiem Mikołajem Isakowiczem (jest praprawnukiem brata arcybiskupa).

W latach 2009–2014 pełnił funkcję przedstawiciela mniejszości ormiańskiej w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych[7][8].

Wśród niepełnosprawnychEdytuj

Opiekun niepełnosprawnych. Współzałożyciel i prezes Fundacji im. Brata Alberta. Był kanonikiem honorowym archidiecezji krakowskiej (otrzymał ten tytuł w 1997 od Franciszka kardynała Macharskiego za pracę z osobami niepełnosprawnymi, zrezygnował z niego w 2006 w proteście przeciwko pomówieniom pod swoim adresem). W 2009 prowadził na antenie TVP Info, wspólnie z Anną Dymną, program Potrzebni, poświęcony problemom osób niepełnosprawnych[9].

Konwoje humanitarneEdytuj

Uczestnik i organizator wielu konwojów humanitarnych m.in. do krajów byłej Jugosławii, Czeczenii, Albanii, Ukrainy, w tym części we współpracy z Polską Akcją Humanitarną Janiny Ochojskiej.

Upamiętnianie ludobójstwa na KresachEdytuj

 
Ks. Isakowicz-Zaleski składa kwiaty pod krzyżem ku czci Polaków zamordowanych przez UPA w Korościatynie

W 2008 wystąpił z apelem o potępienie przez władze polskie ludobójstwa Polaków dokonanego przez OUN-UPA na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej[10]. Od wielu lat zabiega o należyte upamiętnienie ofiar tej zbrodni.

1 lipca 2009 roku zorganizował protest w Lublinie przeciwko nadaniu tytułu doktora honoris causa przez KUL Wiktorowi Juszczence, który wielokrotnie gloryfikował Banderę[11]. Przyczynił się do protestów przeciwko przejazdowi przez Polskę „Rajdu Bandery”, w związku z czym ukraińscy nacjonaliści grozili mu śmiercią[12]. 5 lutego 2010 współorganizował protesty w związku z uznaniem Bandery bohaterem narodowym Ukrainy przez ustępującego wówczas prezydenta Juszczenkę oraz bierności władz polskich w tej sprawie. Tego dnia odbyły się pikiety przed ambasadą Ukrainy w Warszawie, konsulatami w Poznaniu, Wrocławiu, Krakowie, Lublinie i Gdańsku[13].

KontrowersjeEdytuj

W lutym 2006 roku wystąpił z postulatem ujawnienia konfidentów SB działających wśród duchowieństwa archidiecezji krakowskiej. Sam badał dokumenty Służby Bezpieczeństwa, które jako poszkodowany otrzymał z Instytutu Pamięci Narodowej. Jego działania wywołały wiele dyskusji na temat lustracji w polskim Kościele oraz spotkały się z wrogością części środowisk kościelnych. Wielokrotnie bezskutecznie zwracał się do krakowskiej Kurii Metropolitalnej o zajęcie stanowiska i pomoc w opracowywaniu dokumentów. Po długim okresie oczekiwania metropolita krakowski, arcybiskup Stanisław Dziwisz zdecydował o powołaniu komisji „Pamięć i Troska”, która miała zająć się problemem inwigilacji krakowskiego duchowieństwa w okresie PRL.

Jako zwolennik ujawnienia tajnych współpracowników SB działających w środowisku krakowskich duchownych, wobec dalszej bierności władz kościelnych oraz nowo powstałej komisji „Pamięć i Troska”, planował przedstawienie wyników swojej pracy badawczej na konferencji prasowej, która odbyła się 31 maja 2006. Po zakazie zajmowania się kwestią współpracy duchownych z SB wydanym przez krakowską kurię (zastosowano wobec niego środki karne z działu sankcje kościelne – kanon 1339) zrezygnował z tego zamiaru mówiąc:

Przyjmuję tę decyzję w duchu posłuszeństwa wobec metropolity, do którego zawsze miałem i mam szacunek.

22 czerwca 2006 roku odbyło się spotkanie księdza Zaleskiego z kardynałem Dziwiszem, po którym arcybiskup zapewnił, że ksiądz Zaleski może kontynuować swoje badania. Jednak kilka miesięcy później arcybiskup ponownie zdyscyplinował kapłana. 17 października ks. Isakowicz-Zaleski otrzymał od arcybiskupa polecenie powstrzymania się od publicznych wypowiedzi o kontaktach i współpracy niektórych duchownych ze Służbą Bezpieczeństwa. W opinii krakowskiej kurii ksiądz Isakowicz-Zaleski „poważnie nadużył zaufania”, a jego działalność „wypacza obraz kapłana”. Sam ksiądz ogłosił gotowość do podporządkowania się decyzji kurii. Jednocześnie decyzja władz archidiecezji wywołała wiele kontrowersji wśród obserwatorów i komentatorów życia Kościoła katolickiego w Polsce. 13 października 2006 ksiądz Isakowicz-Zaleski dowiedział się również, że wygasły jego uprawnienia duszpasterza Ormian, które jednak przywrócono mu miesiąc później.

Rezultatem badań prowadzonych przez księdza w oparciu o dokumenty zgromadzone przez IPN jest książka pt. Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej, która ukazała się 28 lutego 2007 roku nakładem wydawnictwa Znak. W książce tej, obok udokumentowanych przypadków współpracy księży diecezji krakowskiej z aparatem represji PRL, przedstawił przypadki heroicznego oporu i nieulegania presji SB, opisał także przypadki zerwania podjętej z SB współpracy oraz wspierania opozycji przez polskich duchownych katolickich. Za tę pracę w listopadzie 2007 roku ksiądz Zaleski otrzymał Nagrodę Literacką im. Józefa Mackiewicza[14].

Działania księdza Zaleskiego budzą duże emocje wewnątrz samego duchowieństwa – w odpowiedzi na jego walkę o oczyszczenie Kościoła w Polsce prymas Józef Glemp nazwał go szukającym sensacji „nadUbowcem”, za co później przepraszał. Sam Tadeusz Isakowicz-Zaleski uważa, że we władzach kościelnych i świeckich działa wrogie mu lobby antylustracyjne[15].

Wystąpił jako jeden z ekspertów w filmie Zabawa w chowanego, który porusza sprawę pedofilii w polskim Kościele katolickim. Produkcja miała premierę w marcu 2020 w serwisie YouTube. Pod koniec maja tego samego roku udzielił natomiast wywiadu dla internetowego portalu tygodnika katolickiego Niedziela, w którym wyrażał swoje krytyczne stanowisko wobec reakcji części hierarchów i kapłanów katolickich na zgłaszane im przypadki nadużyć seksualnych dokonywanych przez księży. Tekst ten jednak kilka godzin po publikacji decyzją redaktora naczelnego pisma, ks. Jarosława Grabowskiego zniknął ze strony[16].

Pod koniec czerwca 2020 został zgłoszony jako kandydat Koalicji Polskiej i Konfederacji do powołanej przez sejm komisji ws. pedofilii. 15 lipca podczas głosowania jego kandydatura nie została zaakceptowana przez większość sejmową. Przeciw jego kandydaturze głosowała zdecydowana większość posłów klubu parlamentarnego PiS-u (dyscyplina partyjna) oraz większość posłów Koalicji Obywatelskiej i Lewicy. Jak sam przyznał był naciskany przez część hierarchów Kościoła katolickiego i niektórych duchownych, aby rozważył rezygnację z ubiegania się o zasiadanie w komisji. Ostatecznie nikt ze zwierzchników kościelnych nie dał jasnego sygnału w tej sprawie. Pomimo to jeden z polityków Prawa i Sprawiedliwości miał przekazywać informację, że ks. Isakowicz kandyduje wbrew woli swoich przełożonych[17][18][19].

Wielokrotnie krytykował kardynała Stanisława Dziwisza za jawne według niego popieranie Platformy Obywatelskiej za czasów, gdy sprawował on urząd metropolity krakowskiego[20]. Niejednokrotnie negatywnie wypowiadał się również o mniej lub bardziej jawnym popieraniu Prawa i Sprawiedliwości przez arcybiskupa Marka Jędraszewskiego. W kilku wywiadach medialnych wyrażał się również negatywnie o decyzji hierarchy, zezwalającej na drugi ślub kościelny Jacka Kurskiego w miejscu tak szczególnym jak Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach[21].

PrzynależnośćEdytuj

Został członkiem Krakowskiego Społecznego Komitetu Poparcia Jarosława Kaczyńskiego w przedterminowych wyborach prezydenckich w 2010[22].

Jest członkiem Kapituły Medalu „Niezłomnym w słowie”[23].

Odznaczenia i nagrodyEdytuj

Ordery i odznaczenia
Pozostałe nagrody i wyróżnienia

Działalność literackaEdytuj

PublicystykaEdytuj

W latach 2011–2014 był felietonistą Gazety Polskiej Codziennie i Gazety Polskiej, z którymi zerwał współpracę na skutek rozbieżności światopoglądowych i wątpliwości dotyczących obiektywizmu prezentowanego przez te tytuły. Obecnie jest publicystą portalu Prawy.pl. Publikuje również na portalach Myśl.pl i wPolityce.pl; współpracuje z RMF FM. Prowadzi blog na swojej stronie internetowej.

PublikacjeEdytuj

  • Tadeusz Zaleski-Isakowicz: Oblężenie. Kraków: Wyd. Krzyża Nowohuckiego, 1981.; Oblężenie. Wyd. II. Kraków: Rota, 1985. OCLC 79914547.
  • Tadeusz Zaleski-Isakowicz: Wspomnienia. Kraków: Rota, 1985.
  • Tadeusz Isakowicz-Zaleski: Morze Czerwone. Wiersze. Kraków: Libertas, 1987-8.
  • Świętych obcowanie (1993) – tomik poezji
  • Słownik biograficzny księży ormiańskich i pochodzenia ormiańskiego w Polsce w latach 1750–2000 (2001)
  • Arcybiskup ormiański Izaak Mikołaj Isakowicz „Złotousty”: duszpasterz, społecznik i patriota 1824–1901 (2001)
  • Wiersze (2006)[42][43]
  • Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej (2007)[44][45]
  • Moje życie nielegalne (2008), wywiad-rzeka udzielony Wojciechowi Bonowiczowi w 2007 r.[46]
  • Przemilczane ludobójstwo na Kresach (2008)[47][48]
  • Nie zapomnij o Kresach (2011)
  • Chodzi mi tylko o prawdę, wywiad-rzeka z ks. Tadeuszem Isakowiczem-Zaleskim, rozmawia Tomasz Terlikowski (Fronda, 2012)
  • Personalnik subiektywny (Małe Wydawnictwo, Kraków 2014)
  • Franciszek od Brata Alberta (Wydawnictwo Rafael 2018)[49]
  • Kościół ma być przezroczysty, wywiad-rzeka z ks. Tadeuszem Isakowiczem-Zaleskim, rozmawia Tomasz Terlikowski (Wydawnictwo Esprit 2020)[50]

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. O mnie / Pogrzeb Mamy (pol.). isakowicz.pl. [dostęp 2013-12-11].
  2. Jan Zaleski: Kronika życia (oprac. ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski). Kraków: Małe Wydawnictwo, 2010, s. 116.
  3. Wypadek w Olszynach. Wśród rannych ks. Isakowicz-Zaleski. tvn24.pl, 2013-06-11.
  4. Janusz M. Paluch, Wywiad z ks. Tadeuszem Isakowiczem-Zaleskim, www.lwow.com.pl, 2001 [dostęp 2012-08-09].
  5. Zmiana struktur duszpasterskich dla katolików – Ormian w Polsce (pol.). [dostęp 2008-11-27].
  6. Dekret o zwolnieniu z urzędu proboszcza w związku ze złożoną rezygnacją (pol.). [dostęp 2018-08-22].
  7. Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski nowym przedstawicielem mniejszości ormiańskiej [dostęp 18 czerwca 2009].
  8. Edward Mier-Jędrzejowicz nowym przedstawicielem mniejszości ormiańskiej [dostęp 9 czerwca 2014].
  9. ,,Potrzebni" w TVP Info [dostęp 2020-05-30].
  10. Ks. Isakowicz-Zaleski: przywrócić pamięć o ofiarach UPA. „Rzeczpospolita”, 6 lipca 2007. [dostęp 2007-07-14].
  11. Przeciwko honorowaniu Juszczenki.
  12. Grożą ks. Isakowiczowi-Zaleskiemu.
  13. Protest przeciwko czczeniu Bandery.
  14. Nagroda główna w 2007 roku (pol.). jozef-mackiewicz.pl. [dostęp 2013-10-30].
  15. Decyzja Sądu Metropolitalnego w Krakowie, www.isakowicz.pl, 2007-11-07.
  16. „Niedziela” usunęła rozmowę z ks. Isakowiczem-Zaleskim o pedofilii w Kościele. „Cenzura, samobójstwo wizerunkowe”, www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2020-07-23] (pol.).
  17. Ksiądz Isakowicz-Zaleski kandydatem Koalicji Polskiej na członka komisji ds. pedofilii, wiadomosci.dziennik.pl, 16 czerwca 2020 [dostęp 2020-07-23] (pol.).
  18. Polsat News, Komisja ds. pedofilii. Kandydatura księdza odrzucona głosami PiS, KO i Lewicy - Polsat News, polsatnews.pl [dostęp 2020-07-23] (pol.).
  19. Maciej Deja (oprac.), Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski mówi o naciskach. "Wiesz, rozumiesz, wycofaj się", wiadomosci.wp.pl, 17 lipca 2020 [dostęp 2020-07-23] (pol.).
  20. podhale24.pl . Ks. Isakowicz-Zaleski: Kardynał Dziwisz otoczył się ludźmi związanymi z PO, podhale24.pl [dostęp 2020-07-23].
  21. Wyborcza.pl, krakow.wyborcza.pl [dostęp 2020-07-23].
  22. Krakowski Społeczny Komitet Poparcia Jarosława Kaczyńskiego. jaroslawkaczynski.info, 9 maja 2010. [dostęp 2017-09-19].
  23. Medal Niezłomnym w Słowie. 13-grudnia.pl. [dostęp 2012-10-13].
  24. M.P. z 2006 r. nr 43, poz. 460.
  25. M.P. z 1999 r. nr 21, poz. 301.
  26. M.P. z 2016 r. poz. 544.
  27. Wręczenie odznaczeń państwowych na uroczystości w Mistrzejowicach. prezydent.pl, 2016-04-07. [dostęp 2016-04-07]..
  28. Odznaczenia z okazji Narodowego Dnia Pamięci Duchownych Niezłomnych. prezydent.pl, 2019-10-29. [dostęp 2019-11-17].
  29. Notka na oficjalnym koncie UdSKiOR na Twitterze. twitter.com/Kombatanci, 1 lutego 2019. [dostęp 2019-02-07].
  30. Uroczystość wręczenia nagród Kustosz Pamięci Narodowej – Warszawa, 9 czerwca 2010. ipn.gov.pl. [dostęp 2010-10-19].
  31. Ks. Isakowicz-Zaleski dostał nagrodę RPO. Gazeta Wyborcza, 29 września 2007. [dostęp 2007-09-29].
  32. Tadeusz Isakowicz-Zaleski. wprost.pl. [dostęp 2011-10-15].
  33. Kurtyka i ks. Isakowicz-Zaleski laureatami nagród „Gazety Polskiej”. onet.pl, 2007-02-01. [dostęp 2011-10-15].
  34. Tadeusz Isakowicz-Zaleski: Odsyłam Medal św. Jerzego (pol.). Blog, 2008-11-22. [dostęp 2008-11-22].
  35. Lwowianin Wojciech Kilar honorowym kresowianinem. dziennikzachodni.pl, 3 lipca 2011. [dostęp 2013-12-29].
  36. Relacja ze Zjazdu Kresowian na Jasnej Górze. isakowicz.pl, 4 lipca 2011. [dostęp 2013-12-29].
  37. Dyplom nadania – isakowicz.pl.
  38. Zdjęcie – isakowicz.pl.
  39. Honorowe Obywatelstwo Gminy Zielona Góra. isakowicz.pl, 20 października 2013. [dostęp 2013-10-20].
  40. Relacja z wręczenia Honorowego Obywatelstwa Chełmka. isakowicz.pl, 25 stycznia 2014. [dostęp 2014-01-25].
  41. Uroczyste nadanie Honorowego Obywatelstwa Miasta Chełmek Księdzu Tadeuszowi. wtzchelmek.pl, 16 stycznia 2014. [dostęp 2014-01-25].
  42. Nowe wiersze ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego już w księgarniach.
  43. „Wiersze” T. Isakowicza-Zaleskiego – recenzja.
  44. „Księża wobec bezpieki”, wyd. Znak.
  45. „Księża wobec bezpieki” – recenzja Tomasza P. Terlikowskiego.
  46. „Moje życie nielegalne”, wyd. Znak.
  47. „Przemilczane ludobójstwo na Kresach” – oficjalna nota wydawcy.
  48. „Przemilczane ludobójstwo na Kresach” – autor o książce.
  49. Franciszek od Brata Alberta - Tadeusz Isakowicz-Zaleski, nieprzeczytane.pl [dostęp 2020-07-19] (pol.).
  50. Kościół ma być przezroczysty - Isakowicz-Zaleski ks. Tadeusz, nieprzeczytane.pl [dostęp 2020-07-19] (pol.).

BibliografiaEdytuj

  • Leszek Kabłak-Ziembicki, Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski, [w:] Jan Skórzyński, Paweł Sowiński, Małgorzata Strasz (red.), Opozycja w PRL. Słownik biograficzny 1956-89. T. 1, Warszawa: Ośrodek „Karta”, 2000, ISBN 83-88288-65-2.
  • Sprawa ks[iędza] Tadeusza Zaleskiego z Mistrzejowic. Kraków: Biblioteka Obserwatora Wojennego, 1985.

opis wydawnictw niezależnych według Krzysztof Bronowski: Muzeum Wolnego Słowa.

  • Jan Wolski: Sprawa ks. Tadeusza Zaleskiego-Isakowicza z Mistrzejowic. Kraków: 1985.

Linki zewnętrzneEdytuj