Otwórz menu główne

Tadeusz Urbański (chemik)

polski chemik

Tadeusz Urbański (ur. 26 października 1901 w Jekaterynodarze na Kaukazie, zm. 29 maja 1985 w Warszawie) – polski chemik, profesor Politechniki Warszawskiej.

Tadeusz Urbański
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 26 października 1901
Jekaterynodar
Data i miejsce śmierci 29 maja 1985
Warszawa
Doktor nauk chemicznych
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi
Ten artykuł dotyczy chemika. Zobacz też: inne osoby nazywające się Tadeusz Urbański.

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w Jekaterynodarze, gdzie jego ojciec był sędzią. Tadeusz Urbański, po przeczytaniu w czasie studiów krótkiego opisu reakcji wybuchowych w gazach, dokonanego przez francuskiego chemika Chateliera, podjął decyzję o pracy w dziedzinie materiałów wybuchowych. Pracował w Laboratorium Pirotechnicznego Instytutu Technicznego Uzbrojenia Ministerstwa Spraw Wojskowych, działającego w Zakładach Amunicyjnych „Pocisk” w Rembertowie. W tej jednostce jego współpracownikami byli Zbigniew Kapuściński i Tadeusz Tucholski (późniejsze ofiary zbrodni katyńskiej[1]; ponadto pierwszy z nich w latach 30. uczył go pilotażu lotniczego w Aeroklubie Warszawskim[2]).

W czasie II wojny światowej przebywał w Anglii, gdzie kontynuował badania w dziedzinie związków biologicznie czynnych i materiałów wybuchowych. Po powrocie do Polski prowadził prace naukowe w obu kierunkach, uzyskując m.in. cenne leki przeciwgruźlicze.

W 1951 został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi[3], a w 1954 Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[4]. W 1962 roku został nominowany do Nagrody Nobla w dziedzinie chemii, jednak jej nie otrzymał[5].

W latach 1964–1967 był dyrektorem Instytutu Chemii Organicznej PAN.

W 1981 roku został uhonorowany tytułem doktora honoris causa Politechniki Warszawskiej[6], a w 1985 roku – Medalem Jędrzeja Śniadeckiego.

Był autorem trzytomowej monografii dotyczącej materiałów wybuchowych Chemia i technologia materiałów wybuchowych, Wyd. Ministerstwa Obrony Narodowej, 1954. Została ona przetłumaczona na j. angielski i wydane przez Macmillan w roku 1964[7] i Pergamon Press (obecnie Elsevier) w 1984–1985 jako czterotomowa publikacja Chemistry and technology of explosives (​ISBN 0-08-010238-7​)[8]. Był też autorem lub współautorem ok. 500 publikacji naukowych[9].

PrzypisyEdytuj

  1. Tadeusz Urbański. Zapiski do autobiografii naukowej. „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, s. 17, Nr 29 z 1984. 
  2. Tadeusz Urbański. Zapiski do autobiografii naukowej. „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, s. 15, Nr 29 z 1984. 
  3. M.P. z 1951 r. nr 74, poz. 1008.
  4. 19 lipca 1954 „za zasługi w dziedzinie nauki” M.P. z 1954 r. nr 108, poz. 1463
  5. Tadeuz Urbanski. Nomination for Nobel Prize in Chemistry (ang.). Nobelprize.org. [dostęp 2015-04-20].
  6. Doktorzy honoris causa PW. pw.edu.pl. [dostęp 21 grudnia 2011].
  7. Tadeusz Urbański: Chemistry and technology of explosives. Katalogi Biblioteki Narodowej. [dostęp 2012-01-30].
  8. T. Urbański: Chemistry and technology of explosives. Biblioteka Narodowa. Centralny Katalog Książek Zagranicznych (1975-1986). [dostęp 2012-01-30].
  9. Biogram oraz bibliografia publikacji profesora Tadeusza Urbańskiego. Biblioteka Główna Politechniki Warszawskiej, 2012. [dostęp 2014-04-03].

BibliografiaEdytuj