Otwórz menu główne

Tadeusz Witkowski

polski historyk literatury, działacz polonijny
Tadeusz Witkowski

Tadeusz Witkowski (ur. 4 lutego 1946 w Rutkach-Begnach koło Ciechanowa) – polski historyk literatury, publicysta, działacz polonijny.

ŻyciorysEdytuj

W 1966 ukończył Liceum Ogólnokształcące dla Pracujących w Przasnyszu, gdzie mieszkał do 1983. Absolwent polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim (1971). Represjonowany przez władze komunistyczne za udział w wydarzeniach marcowych i w protestach przeciwko projektowi wprowadzenia do konstytucji zapisu o sojuszu ze Związkiem Radzieckim[1]. Działacz „Solidarności”, w czasie stanu wojennego internowany w Iławie i w Kwidzynie[2][3]. Redaktor i współautor Peryferyjnego Almanachu Literackiego „Wyrób własny” (Przasnysz 1983). W 1983 wyemigrował do USA.

W 1989 na Uniwersytecie Stanu Michigan w Ann Arbor uzyskał stopień doktora w dziedzinie slawistyki[4]. W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku pracował jako instruktor języka polskiego w University of Michigan w Ann Arbor i jako wykładowca języka i literatury oraz edytorstwa i podstaw informatyki w Saint Mary’s College w Orchard Lake. Był w tym okresie członkiem Rady Północnoamerykańskiego Studium Spraw Polskich (Studium: the North American Study Center for Polish Affairs) i zastępcą redaktora naczelnego kwartalnika Studium Papers a od połowy lat dziewięćdziesiątych – redaktorem naczelnym rocznika Periphery: Journal of Polish Affairs wydawanego przez Saint Mary’s College. Początkowo zajmował się głównie krytyką literacką. Od kilku lat prowadzi badania w oparciu o materiały archiwalne przechowywane w Instytucie Pamięci Narodowej.

17 maja 2006 opublikował w Życiu Warszawy artykuł, w którym ogłosił, że w latach 1960–1984 ks. Michał Czajkowski współpracował ze Służbą Bezpieczeństwa PRL. Artykuł wywołał szok społeczny i wywarł wpływ na proces lustracji w Kościele[5]. Ksiądz Czajkowski początkowo zaprzeczył informacjom zawartym w aktach, po czym przyznał się do części zarzutów. W lipcu tegoż roku, redakcja miesięcznika Więź opublikowała specjalny numer pisma potwierdzający i dokumentujący fakt współpracy księdza z bezpieką[6]. W kilka miesięcy później, badając akta biskupa Jerzego Dąbrowskiego, Witkowski doszedł do wniosku, że w teczce ks. Czajkowskiego mogły się omyłkowo znaleźć niektóre z materiałów dostarczonych przez ks. Dąbrowskiego wywiadowi PRL[7].

W październiku 2007 Witkowski przyjął posadę głównego specjalisty (analityka) w gabinecie szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego. Po przegranej przez PiS wyborów parlamentarnych i zmianie kierownictwa SKW został zwolniony. Od jesieni 2007 roku był członkiem Komisji Weryfikacyjnej ds. Wojskowych Służb Informacyjnych (do końca jej działalności). W 2016 roku na stronie internetowej MON redagował dwujęzyczną zakładkę poświęconą warszawskiemu Szczytowi NATO. Opublikował kilka artykułów na temat wywiadu PRL (cywilnego i wojskowego) i rosyjskiej sieci szpiegowskiej w Stanach Zjednoczonych.

W 2009 został członkiem-założycielem Związku Literatów na Mazowszu, był członkiem Sądu Koleżeńskiego tego stowarzyszenia[8]. Jest jednym z bohaterów książek Teresy Kaczorowskiej Dwunastu na trzynastego. Emigranci stanu wojennego, Ciechanów 2011 i Jerzego Zalewskiego Pod prąd. Przewodnik po IV Rzeczypospolitej, tom I, Warszawa 2013.

Postanowieniem prezydenta RP z dnia 21 stycznia 2013 odznaczony został Krzyżem Wolności i Solidarności[9]. Odznaczenie odebrał 11 listopada 2013 w Chicago[10].

W roku 2017 Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznał Tadeuszowi Witkowskiemu status działacza opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowanej z powodów politycznych.

PrzypisyEdytuj

  1. Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Osoby rozpracowywane przez organy bezpieczeństwa PRL. [dostęp 2014-12-13].
  2. Władysław Kałudziński (oprac.): Internowani w Iławie (1981–1982). Olsztyn: 2006.
  3. Bogusław Kazimierz Gołąb, Władysław Kałudziński: Kwidzyn. W niewoli brata mego. Olsztyn: 2005.
  4. Tadeusz Witkowski: Postwar Polish Poetry and Moralistic Literary Tradition. Ann Arbor: The University Of Michigan, 1989.
  5. Tomasz Terlikowski: Odwaga prawdy. Spór o lustrację w polskim Kościele. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2007.
  6. Andrzej Friszke, Anna Karoń-Ostrowska, Zbigniew Nosowski, Tomasz Wiścicki. T.W. “Jankowski”. Historia współpracy. „Więź”. 7–8, 2006. 
  7. Tadeusz Witkowski. Agent Ignacy. „Wprost”. 2, 2007. 
  8. Członkowie – Lista członków ZLM (pol.). Związek Literatów na Mazowszu. [dostęp 2014-12-13].
  9. Por. przypis 55 w haśle wikipedycznym Krzyż Wolności i Solidarności.
  10. Chicagowskie obchody Dnia Niepodległości Polski. Medale dla weteranów i działaczy (pol.). Dziennik Związkowy. [dostęp 2014-12-13].