Tarnawiec

wieś w województwie podkarpackim

Tarnawiec (do roku 1939 Dornbach) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leżajskim, w gminie Kuryłówka[3][4]. Powstał w 1786 obok Tarnawca. Nazwy wsi Tarnawiec i Dornbach, sąsiadujących ze sobą, były bardzo często używane zamiennie w dokumentach urzędowych z tamtego czasu.

Artykuł 50°17′04″N 22°28′40″E
- błąd 39 m
WD 50°20'N, 22°30'E, 50°17'4.31"N, 22°28'42.74"E
- błąd 19608 m
Odległość 5 m
Tarnawiec
wieś
Ilustracja
Dornbach na mapie z około 1860 roku
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat leżajski
Gmina Kuryłówka
Liczba ludności (2011) 251[1][2]
Strefa numeracyjna 17
Kod pocztowy 37-303
Tablice rejestracyjne RLE
SIMC 0653334
Położenie na mapie gminy Kuryłówka
Mapa konturowa gminy Kuryłówka, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Tarnawiec”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Tarnawiec”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Tarnawiec”
Położenie na mapie powiatu leżajskiego
Mapa konturowa powiatu leżajskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Tarnawiec”
Ziemia50°17′04″N 22°28′40″E/50,284444 22,477778

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Historia TarnawcaEdytuj

  • Około 1000 lat p.n.e. – Ślady pobytu człowieka potwierdzone przez stanowiska archeologiczne w Tarnawcu i Ożannie.
  • Okres rzymski – upowszechnienia żelaza, intensywny rozwój osadnictwa, handel z rejonem śródziemnomorskim potwierdzony znaleziskami monet rzymskich w Tarnawcu.
  • Około IV w. – Najazdy Hunów na te tereny.
  • Ok.V w. – Początki tworzenia i ugruntowania kultury wczesnosłowiańskiej.
  • Od X w. nieprzerwanie zasiedlanie tego obszaru, jako miejsca dogodnego dla osadnictwa pod względem obronnym,
  • 931 – Książę kijowski Włodzimierz Wielki opanowuje te teren i włącza je do księstwa kijowskiego.
  • 1018Bolesław Chrobry przyłącza tereny do Polski
  • 1031 – Ponowne przyłączenie tych ziem do Rusi.
  • XIII w. – Najazdy ord Czyngis-chana.
  • 1344 – Przyłączenie opisywanych ziem do Państwa Polskiego przez Kazimierza Wielkiego.
  • W XIV wieku Kuryłówka należała do dóbr królewskich w północno-wschodniej części województwa ruskiego, złupiona i spalona przez wojska Kantymira Murzy. W bestialski sposób wytopili starców i dzieci w pobliskich bagnach.
  • ok. 1515 – Lokalizacja osady Kuryłówka i do tej gminy należał później Tarnawiec
  • 1524 – Najazdy i spustoszenie ziem przez ordy tatarskie.
  • 15651570 – Połączenie dwóch osad w jedną wieś o nazwie Kuryłówka.
  • początek XVII w. pojawia się w dokumentach nazwa Tarnawiec,(od Tarnowskiego), założony przez dziedziczkę Zofię Odrowążównę ze Sprowy (nazwę nadała przysiółkowi Kuryłówki na cześć zmarłego w 1567 męża bezpotomnego dziedzica tej miejscowości Jana Krzysztofa Tarnowskiego)
  • 1624 – Napad Tatarów,
  • 1655 – Napaść Szwedów
  • 1657 – zniszczenia, rabunek i mordy dokonywane kolejno oraz siepaczy księcia Rakoczego.
  • od połowy XVIII w. powolne dźwiganie się ziem ze zniszczeń
  • 17681777 – włączenie się mieszkańców do obrony w ramach konfederacji barskiej przed wywożeniem na Syberię. Po 1772 roku tereny te przeszły we władanie Austrii.
  • 1786 – Osadzenie niemieckich kolonistów w Dornbachu obok Tarnawca[5]
  • 1812 – Erygowanie parafii w Tarnawcu obok Dornbachu z pierwszym proboszczem ks. Leopoldem Lewickim.
  • 1819 – Większość ziem starostwa leżajskiego (w tym ziemie Tarnawca i Dornbachu) nabył hrabia Wojciech Mier.
  • 18301831 Ziemie te odkupił hrabia Alfred Potocki.
  • 1863 – Wybuch powstania styczniowego. Z tej okolicy przenikają na teren Królestwa Kongresowego oddziały powstańcze.
  • 1939 – Do 1939 wieś leżała na obszarze powiatu łańcuckiego. Decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych nazwa miejscowości została zmieniona z niemieckiej Dornbach na polską Tarnawiec Stary od 11 marca 1939[6].

Bitwa pod TarnawcemEdytuj

14 sierpnia 1610 roku Stanisław Diabeł Stadnicki (1551–1610) zwany Diabłem toczył prywatną wojnę ze starostą Leżajska – marszałkiem koronnym Łukaszem Opalińskim. Opaliński zdobył jego rezydencję w Łańcucie wraz z samym miastem w roku 1608. Władca Łańcuta jednak zrobił odwet zdobywając rezydencję wraz z miastem Leżajsk. Ostatecznie przegrał wojnę z Opalińskim. Pod Tarnawcem walczyło około 6000 ludzi. Poległo tu pół tysiąca żołnierzy Stadnickiego, a inni uciekli. Diabeł w odwrocie po bitwie pod Tarnawcem ukrył się w lesie, ale gdy nieostrożnie wychylił się zza kłód drewna, został dostrzeżony przez Kozaków. „Diabła” dobił Tatar Persa. Po śmierci na ciele Stadnickiego naliczono 10 ran od ciosów i pchnięć. Opaliński żałował, że „diabła” nie wzięto żywcem, wynagrodził jednak Persę, który na najbliższym sejmie otrzymał nobilitację i nazwisko Pers Macedoński.

Legenda głosi, że odrąbaną głowę Diabła przywiózł do Lublina jeden z zalotników pięknej panny Reginy Żegocianki, by serce jej zdobyć i obnosił ją zatkniętą na drzewcu po Lublinie.

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Tarnawiec w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2018-03-19] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-19].
  3. GUS. Wyszukiwarka TERYT.
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  5. Dornbach, kolonia józefi ńska – przyczynek do historii, s. 6 środkowa kolumna, 22 listopada 2019 [dostęp 2019-11-22].
  6. Zmiana niemieckich nazw miejscowości. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 60 z 15 marca 1939. 

Linki zewnętrzneEdytuj