Tatra T1

Czechosłowacki tramwaj

Tatra T1tramwaj wytwarzany w latach 1952–1958 w zakładach ČKD w Pradze w Czechosłowacji. W ciągu sześciu lat produkcji powstało 287 tramwajów tego typu[3]. Jest to pierwszy model tramwaju serii Tatra.

Tatra T1
Ilustracja
Zabytkowa Tatra T1 w Pradze
Dane ogólne
Producent ČKD
Lata produkcji 1952–1958
Miejsce produkcji Republika Czechosłowacka Praga
Dane techniczne
Liczba członów 1
Długość 13 300 mm
Szerokość 2400 mm
Wysokość 3050 mm
Masa 16 600 kg
Rozstaw wózków 1000 mm
1435 mm
Rozstaw osi w wózkach 1900 mm
Układ osi Bo’Bo’
Średnica kół 640 mm
Liczba i moc silników 4 × 44 kW
Typ silników TM 22
Napięcie zasilania 600 V
Prędkość maksymalna 50 km/h
Wnętrze
Liczba miejsc siedzących 26
Liczba miejsc ogółem 95
[1][2]
Portal Portal Transport szynowy

KonstrukcjaEdytuj

T1 to silnikowy wagon tramwajowy wywodzący się konstrukcyjnie z amerykańskiej koncepcji PCC[1][2], a więc jest to jednokierunkowy, jednoczłonowy, czteroosiowy wagon z dwoma dwuosiowymi wózkami i podłogą na stałej wysokości. Po prawej stronie nadwozia zamontowano troje drzwi harmonijkowych z elektrycznym napędem. Układ drzwi umożliwiał ukierunkowaną wymianę pasażerów, tj. wsiadanie przednimi drzwiami i wysiadanie środkowymi lub tylnymi drzwiami. Miejsca siedzące miały postać dzielonych ławek z tapicerką ze skaju, umieszczonych wzdłuż linii okien (jedynie ostrawskie egzemplarze miały ławki zamontowane w poprzek linii okien).

Tramwaj fabrycznie wyposażono w pałąkowy odbierak prądu oraz w wyposażenie elektryczne TR32 z rozruchem oporowym[2]. Napięcie zasilające obwody elektryczne było równe 600 V prądu stałego; standardowo polaryzację dodatnią ma sieć trakcyjna, a ujemną szyny tramwajowe, lecz na życzenie przedsiębiorstw komunikacyjnych polaryzacja mogła zostać odwrócona (Brno, Ostrawa, Koszyce).

Z przodu tramwaju zamontowano jeden reflektor (dwa reflektory montowano fabrycznie dopiero w tramwajach typu T3). Nad dzieloną szyba przednią, ponad tablicą kierunkową, montowano czerwoną pięcioramienną gwiazdę. Prawdopodobnie z powodu mniejszej szerokości nadwozia niż w późniejszych tramwajach serii Tatra, tramwaj typu T1 określano potocznie jako žehlička[4] (pol. żelazko).

DostawyEdytuj

Państwo Miasto Typ Lata dostaw Liczba Numery taborowe
  Republika Czechosłowacka Koszyce T1 1956–1958 11 201–211
Most – Litvínov T1 1957–1958 34 201–234
Ołomuniec T1 1957–1958 10 101–110
Ostrawa T1 1955–1957 44 501–544
Pilzno T1 1955–1957 33 101–133
Praga T1 1951–1956 133 5001–5133
  PRL Warszawa T1 1955 2 501, 502
  ZSRR Rostów nad Donem T1 1957 20 301–320
Łączna liczba: 287

CzechosłowacjaEdytuj

 
Zabytkowa Tatra T1 w Ostrawie
 
Pulpit motorniczego koszyckiej Tatry T1

Dwa prototypy wyprodukowane zostały w 1951 roku i przeznaczone do testów w Pradze. Pierwszy z nich (oznaczony nr 5001) rozpoczął jazdy próbne 22 listopada 1951 roku[5], kolejny (nr taborowy 5002) rok później.

Wozy T1 eksploatowane były do lat 80. XX wieku, a ostatni został wycofany z ruchu w Pilźnie 4 kwietnia 1987 roku[6]. Obecnie zobaczyć je można na terenie Czech w muzeach w Ostrawie (nr 528), Pilźnie (nr 121) i Pradze (nr 5001 i 5002) oraz Muzeum Techniki w Brnie (nr 5064 z Pragi)[7][8][9][10]. Egzemplarze z Ostrawy, Pilzna i Pragi są czynne i uczestniczą w przejazdach okolicznościowych. Na terenie Słowacji do celów muzealnych pozostawiono wagon o nr 203 z Koszyc[11].

PolskaEdytuj

Dwa egzemplarze wyprodukowane w 1955 roku zostały zakupione do Warszawy. Tam zostały przebadane przez polskich konstruktorów, a podpatrzone rozwiązania przyczyniły się do budowy tramwaju Konstal 13N[12]. Następnie wozy przekazano do jazdy liniowej (nr 501 i 502), którą zakończyły w latach 60. XX wieku[13].

ZSRREdytuj

20 egzemplarzy wyprodukowanych w 1957 roku eksploatowanych było także w Rostowie nad Donem pod numerami taborowymi 301–320.

Wagony historyczneEdytuj

Pochodzenie Numer taborowy Obecny właściciel Typ Rok produkcji Historyczny
od roku
Koszyce 203 DPMK T1 1957 1983 [11]
Ostrawa 528 DPO T1 1957 1986 [14]
Pilzno 121 PMDP T1 1956 1983 [15]
Praga 5001 DPP T1 1951 1976 [16]
5002 T1 1952 1985 [17]
5064 TMB T1 1955 1978 [18]

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b T1, prazsketramvaje.cz [dostęp 2020-04-09].
  2. a b c Tramvajový motorový vůz T1 č. 528, Dopravní podnik Ostrava a.s. [dostęp 2020-04-09] (cz.).
  3. Ryszard Piech: Tramwaje Tatry na przestrzeni dziejów (1). Infotram, 4 marca 2008. [dostęp 8 października 2009].
  4. Michael Bereň, OBRAZEM: V roce 1951 působila jako zjevení. Teď se tramvajová legenda vrátila, „Pražský deník”, 6 stycznia 2019 [dostęp 2020-04-09] (cz.).
  5. Ústav pro českou literaturu AV ČR, v. v. i. | Digitalizovaný archiv časopisů | RudePravo/1951/11/22/4.png, archiv.ucl.cas.cz [dostęp 2020-04-09].
  6. Plzeňské tramvaje – www.plzensketramvaje.cz – Pilsner trams – tram fans, www.plzensketramvaje.cz [dostęp 2020-04-09].
  7. Plzeňské tramvaje – www.plzensketramvaje.cz – Pilsner trams – tram fans, www.plzensketramvaje.cz [dostęp 2020-04-09].
  8. Vůz DP Ostrava #528 (Tatra T1) | seznam-autobusu.cz, seznam-autobusu.cz [dostęp 2020-04-09].
  9. Vůz DP Praha #5001 (Tatra T1) | seznam-autobusu.cz, seznam-autobusu.cz [dostęp 2020-04-09].
  10. Vůz TMB #5064 (Tatra T1) | seznam-autobusu.cz, seznam-autobusu.cz [dostęp 2020-04-09].
  11. a b Vůz Dopravní podnik města Ostravy #683/II (Tatra T1) | seznam-autobusu.cz, seznam-autobusu.cz [dostęp 2020-04-09].
  12. Wacław Niewolański, Dzieje miejskiej komunikacji tramwajowej, „Biuletyn Techniczno – Informacyjny (Oddziału Łódzkiego Stowarzyszenia Elektryków Polskich)”, 72, s. 28–29, ISSN 2082-7377.
  13. Tramwaje Warszawskie – wagony Tatra T1, tramwar.pl [dostęp 2020-04-09].
  14. Vůz DP Ostrava #528 (Tatra T1). Seznam-autobusu.cz. [dostęp 2020-01-04].
  15. Vůz PMDP #121 (Tatra T1). Seznam-autobusu.cz. [dostęp 2020-01-04].
  16. Vůz DP Praha #5001 (Tatra T1). Seznam-autobusu.cz. [dostęp 2020-01-04].
  17. Vůz DP Praha #5002 (Tatra T1). Seznam-autobusu.cz. [dostęp 2020-01-04].
  18. Vůz TMB #5064 (Tatra T1). Seznam-autobusu.cz. [dostęp 2020-01-04].

Linki zewnętrzneEdytuj