Otwórz menu główne

Teatr Narodowy w Tiranie (alb.: Teatri Kombëtar) – narodowa scena Albanii, znajdująca się w dawnym budynku Kinoteatru Kosowa, wzniesionego w 1939 w Tiranie.

Teatr Narodowy w Tiranie
Ilustracja
Logo teatru
Teatri Kombëtar në Shqipëri
Typ teatru teatr dramatyczny
Kierownictwo
artystyczne
Sokrat Mio
(1945-1946)
Pandi Stillu
(1946–1947);
Kolё Jakova
(1947-1949)
Data powstania 29 kwietnia 1945
Państwo  Albania
Lokalizacja Rr. Seremedin Toptani, Tirana
Spektakle Topaz (1945)
Prefekt (1948)
Karnawał w Korczy (1964)
Położenie na mapie Albanii
Mapa lokalizacyjna Albanii
Teatr Narodowy w Tiranie
Teatr Narodowy w Tiranie
41,3265°N 19,8205°E/41,326500 19,820500
Strona internetowa teatru

Spis treści

HistoriaEdytuj

W kwietniu 1944 decyzją Sztabu Głównego Armii Narodowowyzwoleńczej został powołany do życia Centralny Teatr Armii Narodowowyzwoleńczej (Teatri Qendror i Ushtrisë Nacionalçlirimtare), który początkowo skupiał w swoich szeregach 16 aktorów, w tym dwie kobiety. W kwietniu 1945 odbywał się w Tiranie II kongres Młodzieży Antyfaszystowskiej. Dla jego uczczenia zebrano grupę 50 aktorów z teatru partyzanckiego, która pod kierunkiem Sokrata Mio przygotowała spektakl Topaz, na motywach dramatu Marcela Pagnola. Datę premiery (29 kwietnia 1945) uznano z czasem za początek działalności Teatru Narodowego. W maju 1945 ukazało się ogłoszenie w gazetach codziennych, zachęcające utalentowanych amatorów do wstępowania w szeregi tworzonego od podstaw teatru. W tym samym czasie teatr przyjął nazwę Zawodowego Teatru Państwowego (Teatri Profesionist i Shtetit). 25 maja 1945, już na scenie dawnego Kinoteatru Kosowa (wzniesionego w 1939 przez włoskie władze okupacyjne) odbyła się premiera sztuki Kochanek, na motywach dramatu Janko Veselinovicia. Spektakl reżyserowali Božo Nikolić i Sokrat Mio.

W 1946 funkcję głównego reżysera teatru objął Pandi Stillu, który ukończył kurs dla reżyserów teatralnych w Bukareszcie. Kadrę aktorską zasiliła grupa artystów, występujących dotąd w teatrze wojskowym (Loro Kovaçi, Marie Logoreci, Violeta Manushi, Besa Imami). W tym samym roku zrealizowano 10 premier. W 1947 funkcję dyrektora objął Kolё Jakova. Z teatrem ściśle współpracował doradca radziecki w ministerstwie kultury, znany reżyser Władymir Fiodorowicz Dudin. Z jego inicjatywy w 1947 uruchomiono przy teatrze kursy aktorskie (na bazie tych kursów powstała Wyższa Szkoła Aktorska im. Aleksandra Moisiu). W ciągu pierwszych pięciu lat działalności teatru odbyło się 110 przedstawień, które obejrzało 60 747 widzów.

Do roku 1991 teatr niezmiennie działał w konwencji socrealistycznej, zmiany nastąpiły dopiero w 1991 wraz z objęciem stanowiska dyrektora teatru przez Roberta Ndrenikę. Wymiar symboliczny miało wystawienie 29 marca 1991 sztuki Wizyta starszej pani Friedricha Dürrenmatta, co uznano za pierwszą próbę rozliczenia komunistycznej przeszłości przez scenę narodową. Od 1947 scena działała pod nazwą Teatru Ludowego (Teatri Popullor), która w 1991 przybrała dzisiejszą formę Teatr Narodowy (Teatri Kombëtar). W 1999 dalsze użytkowanie budynku, w którym znajduje się teatr stanęło pod znakiem zapytania. Dla teatru zaczął się okres przebudowy i ograniczonej do minimum działalności scenicznej. Po przebudowie i powiększeniu budynek teatru został ponownie oddany do użytku w 2004. Obecnie funkcję dyrektora teatru pełni Hervin Çuli. W 2018 rząd Ediego Ramy zdecydował o wyburzeniu budynku teatru i włączenia go do planowanego centrum handlowego, które ma powstać w centrum miasta. Projekt wywołał protesty środowisk artystycznych[1].

RepertuarEdytuj

Wśród sztuk wystawianych przez scenę narodową dominowały dramaty autorów albańskich i rosyjskich. Do 1989 na liście najpopularniejszych sztuk wystawianych na tej scenie pierwsze miejsca zajmują dramaty albańskie: Prefekt Besima Levonji (295 przedstawień), Karnawał w Korczy Spiro Çomory (285 przedstawień) i Dziewczyna z gór (265 przedstawień). Co najmniej dwukrotnie wystawiano autorów polskich: we wrześniu 1962 odbyła się premiera Moralności Pani Dulskiej Gabrieli Zapolskiej, a w czerwcu 1998 dramatu Letni dzień Sławomira Mrożka.

PrzypisyEdytuj

  1. Albanian artists hold daily protests to protect National Theatre from demolition, tiranatimes.com, kwiecień 2018 [dostęp 2018-07-12] (alb.).

BibliografiaEdytuj

  • Josif Papagjoni: Enciklopedi. Teatri & Kinematografia Shqiptare. Tirana: Toena, 2009. ISBN 978-99943-1-456-0. (alb.)
  • Flori Slatina: 60 vjet Teatri Kombëtar 1945-2005. Tirana: Shtëpia botuese "55", 2005. ISBN 99943-715-9-2. (alb.)