Teresa Lipowska

polska aktorka (1937- )

Teresa Maria Lipowska-Zaliwska z domu Wittczak (ur. 14 lipca 1937 w Warszawie) – polska aktorka.

Teresa Lipowska
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 14 lipca 1937
Warszawa
Zawód aktorka
Współmałżonek 1) Aleksander Lipowski
(rozwód)
2) Tomasz Zaliwski
(1963−2006; jego śmierć)
Lata aktywności od 1950
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Odznaka „Za Zasługi dla Miasta Łodzi”

ŻyciorysEdytuj

Jest najstarszą córką urzędników, Marii z domu Niegowskiej i Eugeniusza Wittczaków[1][2]. Pierwsze lata życia spędziła w Warszawie, po wojnie zamieszkała z rodziną w Łodzi[3]. Wychowywała się z dwójką młodszego rodzeństwa, siostrą Elżbietą (1941–1990) i bratem Andrzejem (ur. 1945)[4].

W dzieciństwie rozpoczęła naukę gry na fortepianie[5], poza tym grała w przedstawieniach szkolnych i recytowała wiersze, a w wielu dziewięciu lat zadebiutowała na deskach teatru, grając królewnę-żabkę w spektaklu Za siedmioma górami wystawianym w Teatrze Lutnia w Łodzi[6]. Mając 13 lat, debiutowała na ekranie jako statystka w filmie Pierwszy start Leonarda Buczkowskiego[7].

 
Teresa Lipowska (2008)

Zdała maturę w XII Szkole Podstawowej w Łodzi[8]. W 1955 ukończyła średnią szkołę muzyczną w klasie fortepianu w Łodzi, dwa lata później ukończyła studia na Wydziale Aktorskim PWSFTviT w Łodzi[9].

W latach 60. zaczęła występować w Teatrze Telewizji[10], pracowała też w Teatrze Polskiego Radia[11]. W latach 1957–1975 występowała w warszawskim Teatrze Ludowym, następnie do 1985 – w Nowym)[12]. Grała też w Teatrze Współczesnym[13] i TM „Roma”[14]. W latach 1985–1992 była etatową aktorką Teatru Syrena w Warszawie[15], w którym kontynuowała pracę także po przejściu na emeryturę. Wiele lat była związana z kabaretem „Dudek”[16].

Od 2000 występuje jako Barbara Mostowiak, nestorka rodu w serialu TVP2 M jak miłość[17].

W 2007 obchodziła jubileusz 50 lat pracy zawodowej na scenie podczas benefisu w Teatrze Kwadrat w Warszawie[18] oraz została jedną z bohaterek książki Siła codzienności Marzanny Graff[19].

W 2010 została wyróżniona nagrodą Wielki Splendor przez Zespół Artystyczny Teatru Polskiego Radia[20].

W 2017 została uhonorowana Odznaką „Za Zasługi dla Miasta Łodzi”[21]. Również w 2017 premierę miała książka pt. „Nad rodzinnym albumem”, będąca wywiadem z aktorką przeprowadzonym przez Ilonę Łepkowską[22].

Życie prywatneEdytuj

W 1957 poślubiła Aleksandra Lipowskiego[23], operatora filmowego, z którym rozwiodła się po trzech latach małżeństwa[24]. W grudniu 1963 wyszła za aktora Tomasza Zaliwskiego[25]; ślubu udzielił im ks. Jan Twardowski[26]. Byli małżeństwem aż do śmierci Zaliwskiego w 2006[24]. Ma z nim syna Marcina[27]. Mieszka na warszawskich Kabatach[28].

FilmografiaEdytuj

Spis sporządzono na podstawie materiału źródłowego[29]:

FilmyEdytuj

Rok Tytuł Rola Uwagi
1950 Pierwszy start junaczka obyczajowy, reżyseria: Leonard Buczkowski
1956 Szkice węglem pomocnica kucharki obyczajowy, reżyseria: Antoni Bohdziewicz
Nikodem Dyzma kobieta towarzysząca złodziejowi w restauracji komedia, reżyseria: Jan Rybkowski
1962 Spóźnieni przechodnie. Stary profesor dziewczyna na rowerze obyczajowy, reżyseria: Jerzy Antczak
1965 Piwo barmanka we współczesności krótkometrażowy, reżyseria: Stanisław Różewicz
Sam pośród miasta żona Pawła psychologiczny, reżyseria: Halina Bielińska
1966 Sublokator milicjantka Fredzia Kwaśniewska komedia, reżyseria: Janusz Majewski
1967 Skok kasjerka Anna Pielak sensacyjny, reżyseria: Kazimierz Kutz
1968 Wniebowstąpienie kobieta przed sklepem z wiadomością od Bukina wojenny, reżyseria: Jan Rybkowski
Hasło Korn por. Krystyna Kacperska szpiegowski, reżyseria: Waldemar Podgórski
1969 Rzeczpospolita babska sierżant Danuta Pawlak komedia, reżyseria: Hieronim Przybył
Nowy Barbara komedia, reżyseria: Jerzy Ziarnik
1970 Przystań Żeberkiewiczowa obyczajowy, reżyseria: Paweł Komorowski
1971 Złote Koło porucznik Elżbieta Zalewska sensacyjny, reżyseria: Stanisław Wohl
1972 Znak żona krótkometrażowy, reżyseria: Irena Kamieńska
1973 Profesor na drodze Helena Grzegorkowa komediodramat, reżyseria: Zbigniew Chmielewski
Bułeczka Szulcowa, matka Karola, sąsiadka Marczaków dla dzieci, reżyseria: Anna Sokołowska
1974 Linia Elżbieta Górczynowa obyczajowy, reżyseria: Kazimierz Kutz
Obrazki z życia. Dziewczyna i „Akwarius” matka Bożeny obyczajowy, reżyseria: Agnieszka Holland
1975 Noce i dnie Stacha Łuczakówna kostiumowy, psychologiczny, reżyseria: Jerzy Antczak
1978 Wśród nocnej ciszy Helena Wańkowa kryminał, reżyseria: Tadeusz Chmielewski
1979 Ty pójdziesz górą Maria Konopnicka biograficzny, reżyseria: Zygmunt Skonieczny
1980 Placówka Jagna obyczajowy, reżyseria: Zygmunt Skonieczny
Dziewczyna i chłopak ciocia Ola przygodowy, reżyseria: Stanisław Loth
Klucznik żona klucznika psychologiczny, reżyseria: Wojciech Marczewski
Ballada o Januszku Pola Karolakowa (sąsiadka Smoliwąsowej)[30] etiuda, reżyseria: Ryszard Zatorski, Tomasz Snopkiewicz
1981 Kto ty jesteś Halina, żona rencisty cykl filmowy, reżyseria: Ryszard Filipski
1983 Podróż nad morze dyrektorka pogotowia opiekuńczego film drogi, reżyseria: Ryszard Rydzewski
Marynia Bigielowa obyczajowy, reżyseria: Jan Rybkowski
Katastrofa w Gibraltarze Helena Sikorska wojenny, reżyseria: Bohdan Poręba
1984 Alabama matka Bożeny obyczajowy, reżyseria: Ryszard Rydzewski
Dłużnicy śmierci gość na weselu „Wertepa” dramat, reżyseria: Włodzimierz Gołaszewski
1986 A żyć trzeba dalej psychologiczny, reżyseria: Roman Wionczek
1987 Zakole pani Teresa obyczajowy, reżyseria: Włodzimierz Olszewski
1988 Przeprawa żona lubelskiego współpracownika Karola wojenny, reżyseria: Wiktor Turow
1989 Qui vivra verra… Maria Koszutska biograficzny, reżyseria: Lucyna Smolińska
1991 Kuchnia polska dyrektorka szkoły polityczny, reżyseria: Jacek Bromski
1993 Kraj świata kobieta w kolejce po paszport komedia, reżyseria: Maria Zmarz-Koczanowicz
1995 Tato Jadwiga Fornalczyk dramat, reżyseria: Maciej Ślesicki
1996 Pułkownik Bunkier matka dramat, reżyseria: Kujtim Çashku
1997 Sara sprzedawczyni sensacyjny, reżyseria: Maciej Ślesicki
Przystań matka Jana dramat, reżyseria: Jan Hryniak
2009 Królowa śniegu babcia dramat obyczajowy, reżyseria: Maciej Michalski
2016 Za niebieskimi drzwiami Cybulska dla dzieci, reżyseria: Mariusz Palej
Framed głos matki thriller, reżyseria: Piotr Śmigasiewicz

Seriale telewizyjneEdytuj

Rok Tytuł Rola Reżyseria
1964 Barbara i Jan robotnica w zakładach im. Róży Luksemburg (odcinek: 1) Hieronim Przybył, Jerzy Ziarnik
1970 Przygody psa Cywila nauczycielka (odcinek: 7) Krzysztof Szmagier
1973 Wielka miłość Balzaka głos Olimpii Wojciech Solarz
1973 Stawiam na Tolka Banana kurator Turska (odcinki: 1, 5, 7) Stanisław Jędryka
1974 Polizeiruf 110 Drau Fischer (odcinek specjalny) Heinz H. Seibert
1975 Dyrektorzy siostra Szymanka (odcinek:4) Zbigniew Chmielewski
1976 Zezem żona właściciela nowego fiata Janusz Zaorski
1977 Noce i dnie Stacha Łuczakówna (odcinki: 4, 6) Jerzy Antczak
1977 Lalka Szperlingowa (odcinek: 1) Ryszard Ber
1977 Dziewczyna i chłopak ciocia Ola (odcinki: 2, 3, 5, 6) Stanisław Loth
1978 Ślad na ziemi Zofia Jasparska, żona Bolesława (odcinek: 5) Zbigniew Chmielewski
1978 Rodzina Połanieckich Bigielowa (1-2, 4-7) Jan Rybkowski
1980 Tylko Kaśka nauczycielka Piotrkowska (odcinki: 1–5) Włodzimierz Haupe
1983–1986 Blisko, coraz bliżej Teresa Pasternik-Wanota (odcinki: 6–8, 10–19) Zbigniew Chmielewski
1984 Pan na Żuławach Teosia Markowiczka Sylwester Szyszko
1987 Ballada o Januszku Pola Karolakowa, sąsiadka Smoliwąsowej (odcinki: 1–6, 8) Henryk Bielski
1990 W labiryncie pielęgniarka na oddziale doktora Kubiaka Paweł Karpiński
1991–1992 Kuchnia polska dyrektorka szkoły (odcinki: 1–3) Jacek Bromski
1993–1994 Zespół adwokacki Maria Malak (odcinki: 2–3, 9) Andrzej Kotkowski
1995 Dom pułkownikowa Poznańska (odcinek: 14) Jan Łomnicki
1996–1998 Matki, żony i kochanki Stefania Pawelec Juliusz Machulski, Ryszard Zatorski
1997 13 posterunek pani Lucynka, właścicielka psa Homera (odcinek: 5) Maciej Ślesicki
1997–2006 Klan mgr Helena Frączak (pracownica apteki „Pod Modrzewiem” należącej do E. Chojnickiej) różni
1998 Gosia i Małgosia matka Gosi Jerzy Gruza
2000-2001 Miasteczko przyjaciółka babci Oli Maciej Wojtyszko
2000, 2003 Miodowe lata Halska (odcinki: 52, 116) różni
od 2000 M jak miłość Barbara Mostowiak (od 1. odcinka) różni
2003 Baśnie i bajki polskie Czarownica, kruk (głos, odcinek: 3) Artur Wrotniewski
2009 Na dobre i na złe Jadwiga Białobrzeska (odcinek: 378) Grzegorz Lewandowski
2010 Duch w dom Krysia, koleżanka babci Oli (odcinek: 6) Maciej Dutkiewicz

Polski dubbingEdytuj

Spis sporządzono na podstawie materiału źródłowego[29][31]:

Odznaczenia i nagrodyEdytuj

Odznaczenia
Nagrody
  • 2004: nagroda „Tele Ekran” przyznana przez czytelników pisma „Tele Tydzień” za rolę Barbary Mostowiak w M jak miłość[29]
  • 2017: nagroda „Platynowa Telekamera 2017”[34]

PrzypisyEdytuj

  1. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 20–21.
  2. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 55.
  3. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 27.
  4. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 24.
  5. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 28.
  6. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 30.
  7. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 184.
  8. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 65.
  9. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 72.
  10. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 170–171.
  11. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 169.
  12. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 76.
  13. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 155.
  14. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 157.
  15. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 160.
  16. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 217.
  17. Barbara Mostowiak - Teresa Lipowska (pol.). mjakmilosc.vod.tvp.pl. [dostęp 2021-01-28].
  18. Warszawa. Teresa Lipowska 50 lat na scenie – e-teatr.pl
  19. Anna Ziółkowska: Rozmowa z nową mieszkanką ziemi płońskiej - aktorką, pisarką, dziennikarką, autorką bajek i spektakl (pol.). plonszczak.pl, 2008-04-08. [dostęp 2021-01-28].
  20. Polskie Radio. Wielki Splendor – nagrody Teatru Polskiego Radia przyznane!. e-teatr.pl, 2010-12-06. [dostęp 2010-12-06].
  21. Anna Gronczewska Nagrody dla łodzian. Rada Miejska przyznała Nagrody Miasta Łodzi oraz Odznaki „Za Zasługi dla Miasta Łodzi”. Wśród wyróżnionych znaleźli się m.in. Teresa Lipowska i raper Adam Ostrowski O.S.T.R. „Dziennik Łódzki” nr 112 (24553) wtorek 16 maja 2017 s. 5
  22. Michał Kurdupski: „Nad rodzinnym albumem” - nowa książka Ilony Łepkowskiej (fragment) (pol.). wirtualnemedia.pl, 2017-05-13. [dostęp 2021-01-28].
  23. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 82.
  24. a b Teresa Lipowska w programie Krzysztofa Ibisza Zrozumieć kobietę, Polska, 2012, odc. 5
  25. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 98.
  26. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 91.
  27. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 38.
  28. Łepkowska i Lipowska 2017 ↓, s. 116.
  29. a b c FilmPolski.pl – Teresa Lipowska (pol.). filmpolski.pl. [dostęp 2021-01-28].
  30. Ballada o Januszku (1987) – Pełna obsada – Filmweb. filmweb.pl. [dostęp 2016-08-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (24 sierpnia 2016)].
  31. Teresa Lipowska (pol.). sfp.org.pl. [dostęp 2021-01-28].
  32. 60-lecia Teatru Syrena w Warszawie. gazeta.pl, 2007-12-14. [dostęp 2012-12-16].
  33. Redakcja, Nagrody Miasta Łodzi oraz Odznaki „Za Zasługi dla Miasta Łodzi" [ZDJĘCIA], Łódź Nasze Miasto, 15 maja 2017 [dostęp 2020-12-29] (pol.).
  34. Telekamery "Tele Tygodnia" 2017: oto zwycięzcy (pol.). kultura.onet.pl, 2017-01-30. [dostęp 2021-01-28].

BibliografiaEdytuj