Tereszpol-Zaorenda

wieś w województwie lubelskim
(Przekierowano z Tereszpol)
Ten artykuł dotyczy siedziby gminy. Zobacz też: Tereszpol-Kukiełki i Tereszpol-Zygmunty.
Nie mylić z: Terespol.

Tereszpol-Zaorendawieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie biłgorajskim, w gminie Tereszpol[3][4]. Miejscowość jest siedzibą wiejskiej gminy Tereszpol. W 2001 liczyła 1123 mieszkańców[1].

Artykuł 50°34′43″N 22°52′48″E
- błąd 39 m
WD 50°34'0.1"N, 22°52'0.1"E
- błąd 14 m
Odległość 1720 m
Tereszpol-Zaorenda
wieś
Ilustracja
Widok na miejscowość
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat biłgorajski
Gmina Tereszpol
Liczba ludności (2011) 1123[1]
Strefa numeracyjna 84
Kod pocztowy 23-407[2]
Tablice rejestracyjne LBL
SIMC 0902004
Położenie na mapie gminy Tereszpol
Mapa lokalizacyjna gminy Tereszpol
Tereszpol-Zaorenda
Tereszpol-Zaorenda
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tereszpol-Zaorenda
Tereszpol-Zaorenda
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Tereszpol-Zaorenda
Tereszpol-Zaorenda
Położenie na mapie powiatu biłgorajskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu biłgorajskiego
Tereszpol-Zaorenda
Tereszpol-Zaorenda
Ziemia50°34′43″N 22°52′48″E/50,578611 22,880000

PołożenieEdytuj

Tereszpol-Zaorenda położony jest wśród kompleksów leśnych we wschodniej części powiatu biłgorajskiego, na terenie Puszczy Solskiej i Roztocza. Jest jedną z trzech wsi stanowiących zespół zabudowań o ogólnej nazwie Tereszpol. Miejscowość ciągnie się na długości ponad 5 km wzdłuż drogi lokalnej, odchodzącej ku południu od drogi wojewódzkiej nr 858 w relacji BiłgorajSzczebrzeszyn. Kolejność wsi z północy na południe jest następująca: Tereszpol-Zaorenda, Tereszpol-Zygmunty, Tereszpol-Kukiełki.

HistoriaEdytuj

Miejscowość powstała jako wieś puszczańska w XVII wieku, założona przez ordynatów zamojskich. Nazwa wsi pochodzi od imienia[5] żony Tomasza Antoniego Zamoyskiego Teresy Anieli z Michowskich. Z biegiem czasu wykształciła się w dużą wieś, zamieszkiwaną przed II wojną światową przez blisko 3000 osób. Podczas powstania styczniowego, w czerwcu 1863 roku w pobliskiej Panasówce stoczono zwycięską dla Polaków bitwę.

We wrześniu 1939 wieś i jej okolice były terenem walk żołnierzy Wojska Polskiego z Niemcami. Podczas II Wojny Światowej w rejonie wsi działał oddział Gwardii Ludowej im. Tadeusza Kościuszki pod dowództwem Grzegorza Korczyńskiego. Oddział ten m. in 10 grudnia 1942 roku zniszczył urządzenia stacji wąskotorowej a 1 maja 1943 roku podpalił tartak w wyniku czego jeden Niemiec zginął, a 4 strażników ukraińskich przeszło na stronę partyzantów[6].

Po II wojnie światowej wieś została siedzibą gminy Tereszpol, należącej początkowo do powiatu zamojskiego, przyłączonej jednak później do powiatu biłgorajskiego. W latach 1975-98 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego. W 1976 gminę zniesiono i miejscowość znalazła się w gminie Zwierzyniec[7]. W 1984 ponownie stała się siedzibą reaktywowanej gminy[8]. 1 stycznia 1999 miejscowość znalazła się w nowo utworzonym powiecie biłgorajskim.

ZabytkiEdytuj

Głównym zabytkiem miejscowości jest kościół parafialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej z 1851, wzniesiony jako cerkiew greckokatolicka staraniem parafian i Ordynacji Zamojskiej. W latach 1875-1915 była to cerkiew prawosławna a w 1919 została zrekoncyliowana na świątynię rzymskokatolicką[9].

 
Widok na kościół i cmentarz

We wsi znajduje się również cmentarz, dawniej greckokatolicki, prawosławny i prawosławno-katolicki, obecnie użytkowany tylko przez katolików obrządku łacińskiego, z mogiłami żołnierzy poległych we wrześniu 1939[9].

Życie społeczneEdytuj

 
Urząd Gminy Tereszpol

W miejscowości znajduje się m.in. Gminny Ośrodek Zdrowia i Gminna Publiczna Biblioteka. Funkcjonuje tu Gminny Klub Sportowy Orzeł Tereszpol.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-08-03].
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 23.04.2015].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 23.04.2015]. 
  5. Artur Pawłowski: Roztocze - przewodnik. Wyd. II. Pruszków: Oficyna Wydawnicza REWASZ, 2011, s. 245. ISBN 978-83-62460-16-8.
  6. Józef Bolesław Gargas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971 str 155 i 157
  7. Dz.U. z 1976 r. nr 24, poz. 143
  8. Rozporządzenie Ministra Administracji i Gospodarki Przestrzennej z dnia 17 grudnia 1983 r. w sprawie utworzenia, zmiany granic i nazw niektórych gmin w województwach: bialskopodlaskim, ciechanowskim, chełmskim, częstochowskim, gdańskim, kaliskim, kieleckim, lubelskim, łomżyńskim, nowosądeckim, skierniewickim, suwalskim, słupskim, tarnobrzeskim, włocławskim, wrocławskim i zamojskim (Dz.U. z 1983 r. nr 70, poz. 314)
  9. a b D. Kawałko, Cmentarze województwa zamojskiego, Państwowa Służba Ochrony Zabytków, Zamość 1994, s. 234.

Linki zewnętrzneEdytuj