Tiganophyton karasense

gatunek rośliny

Tiganophyton karasensegatunek roślin z monotypowego rodzaju Tiganophyton i rodziny Tiganophytaceae z rzędu kapustowców (Brassicales). Odkryty został w południowej Afryce w 2010, a opisany i zidentyfikowany jako tworzący odrębną linię rozwojową w randze rodziny w rzędzie kapustowców w 2020. Pozycję systematyczną roślin ujawniły badania molekularne, bowiem z wyglądu uznane zostały początkowo za przedstawiciela rodziny szarłatowatych (odnaleziono zresztą okaz tego gatunku w jednym z południowoafrykańskich herbariów błędnie uznany za jedną z solanek). Rośliny znane są z trzech lokalizacji położonych w na obszarze o promieniu 35 km w południowo-wschodniej Namibii w regionie !Karas. Rosną na podłożu wapiennym w lokalnych obniżeniach, na rzędnej ok. 1000 m n.p.m. na obszarze o opadach rocznych wynoszących 100–150 mm, bardzo nieregularnych i zdarzających się w okresie letnim i jesienią (okresowo zasiedlane zagłębienia terenu wypełniają się wodą). Rośliny zakwitają po obfitych deszczach późnym latem (w grudniu i styczniu). Ze względu na niewielkie zasoby populacji (poniżej 1 tys. okazów) i mały obszar występowania – gatunek spełnia kryteria uznania go za narażonego na wymarcie (VU)[3].

Tiganophyton karasense
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd kapustowce
Rodzina Tiganophytaceae
Rodzaj Tiganophyton
Gatunek Tiganophyton karasense
Nazwa systematyczna
Tiganophyton karasense Swanepoel, F.Forest & A.E.vanWyk
Phytotaxa 439 (3) 2020

Nazwa rodzajowa utworzona została od greckiego słów τηγάνι (tigani) oznaczającego patelnię (od kształtu zajmowanych siedlisk) i φυτών (fyton) oznaczającego roślinę. Nazwa gatunkowa karasense odnosi się do nazwy regionu, w którym rośliny zostały odkryte[3].

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Zimozielony, niewielki krzew osiągający od 0,3 do 0,8 m wysokości i podobnie szeroki. Pędy rozgałęziają się od poziomu gruntu i nawet głębiej. Występują długopędy prosto wznoszące się lub łukowato podnoszące się oraz bardzo liczne (okrywające pęd), wyrastające w kątach liści krótkopędy, osiągające do 0,3–1 cm długości. Młode pędy są miękko owłosione, starsze są nagie, przy czym na starszych odcinkach odpadają także z czasem krótkopędy, odsłaniając nagą łodygę o okrągłym przekroju i średnicy do 18 mm[3].
Liście
Skrętoległe, pojedyncze, siedzące, zaostrzone, o powierzchni doosiowej płaskiej, a przeciwnej z wyraźnym, ostrym grzbietem, jasnozielone, z wiekiem żółknące i pomarańczowiejące. Liście na długopędach są trójkątne, u nasady mięsiste. Na brzegach i grzbiecie zwykle orzęsione. Osiągają od 1,2 do 1,9 mm długości i 0,6 do 0,9 mm szerokości. Na krótkopędach gęsto skupione w różyczki liściowe, jajowate, zgrubiałe na zaostrzonych końcach, osiągają do 1,6 mm długości[3].
Kwiaty
Rozwijają się pojedynczo w obrębie krótkopędów i są silnie, bocznie ściśnięte. Kielich rurkowaty, składa się z czterech cienkich, jasnożółtych działek o długości do 2 mm, z wąskimi ząbkami o długości do 1,2 mm. Cztery płatki korony są wolne, białe, o długości ok. 2 mm i szerokości 0,5 mm. Pręciki są wolne, z cienkimi nitkami i pylnikami o długości 0,5 mm. Zalążnia naga, głęboko dwudzielna o średnicy 0,4 mm, w każdej z dwóch części z dwoma zalążkami. Szyjka słupka zwieńczona główkowatym znamieniem[3].
Owoce
Jednonasienne orzeszki zamknięte w pozostałościach kielicha i korony. Mają zmienny kształt od kulistego do elipsoidalnego i jajowatego, zawsze są spłaszczone bocznie. Osiągają długość do 2,1 mm i średnicę do 1 mm. Łupina nasienna jest gładka i żółtobrązowa[3].

SystematykaEdytuj

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Jedna z rodzin w obrębie rzędu kapustowców[2][3]. Zajmuje pozycję siostrzaną względem rodzin Bataceae i Salvadoraceae[3].

kapustowce


Akaniaceae



Tropaeolaceaenasturcjowate






Moringaceaemoringowate



Caricaceaemelonowcowate





Setchellanthaceae




Limnanthaceaelimnantesowate





Koeberliniaceae




Tiganophytaceae




Bataceae



Salvadoraceae







Emblingiaceae




Pentadiplandraceae




Resedaceaerezedowate



Gyrostemonaceae




Tovariaceae




Capparidaceaekaparowate




Cleomaceae



Brassicaceaekapustowate











PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).
  3. a b c d e f g h Swanepoel W., Chase M.W., Christenhusz M.J.M., Maurin O., Forest F., van Wyk A.E.. From the frying pan: an unusual dwarf shrub from Namibia turns out to be a new brassicalean family. „Phytotaxa”. 439, 3, s. 171–185, 2020. DOI: 10.11646/phytotaxa.439.3.1.