Topola włoska

Topola włoska (Populus nigra L. 'Italica') – wyhodowana męska odmiana topoli czarnej[1], uzyskana w XVIII wieku w Lombardii we Włoszech. Jest uprawiana na terenie całej Europy.

Topola włoska
Populus nigra 'Italica'
Ilustracja
Rodzaj

topola

Gatunek

topola czarna

Inne nazwy

Populus nigra L. var. italica Münchh.

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Drzewo ma zwarty, kolumnowy pokrój[2]. W Polsce dorasta do 30-35 m wysokości [3] i do 1 m średnicy pnia. W Europie są znane okazy ponad 40-metrowe[4]. Korona bardzo smukła, z gałęziami skierowanymi niemal pionowo ku górze, przy zachowaniu szerokich kątów rozwidleń. Pień zazwyczaj z wyraźnymi przyporami korzeniowymi[5].
Pędy
Gałązki jasnożółte do szarożółtawych. Młode gałązki nie mają listewek korkowych. Kora ciemnobrunatna, na starszych egzemplarzach prawie czarna, głęboko spękana[3].
Korzenie
Ma silnie rozwinięty i płytki system korzeniowy, często tworzy przypory korzeniowe i odrośla[3].
Drewno
Rzadkie, rozpierzchłonaczyniowe, twardzielowe, słabej jakości. Nie przedstawia większych walorów w budownictwie i przemyśle meblarskim[3].
 
liście długopędowe
Liście
Pąki podługowatojajowate, stożkowe, duże do około 1,4 cm. Liście długości 5-10 cm, długo zaostrzone, u nasady słabo sercowate, brzegiem karbowano-piłkowane, nagie[2]. Zwykle występują w gęstym skupieniu[2]. Gdy są młode, mają jasnozielony kolor[6], z czasem robią się ciemnozielone, z mocnym połyskiem, spodem jaśniejsze.
Kwiaty
U formy typowej 'Italica' wyłącznie męskie, podobne do tych u topoli czarnej. U nasady objęte kubkowatym wyrostkiem, zebrane w kotki. Przysadki kwiatowe czerwone, porozcinane. Pylniki pręcików czerwone. Ukazują się w połowie wiosny[2].

BiologiaEdytuj

Jest rozmnażana wegetatywnie, przez co żyje relatywnie krócej w porównaniu do rozmnażanych z siewu topól czarnych. Wzrost ustaje w wieku ok. 60 lat. Rzadko spotykane są okazy ponad 80-letnie[5]. W dobrych warunkach rośnie bardzo szybko (2,5 m/rok). W gorszych siedliskach rośnie wolniej i zamiera od wierzchołka po upływie kilkudziesięciu lat. Kwitnie od marca do kwietnia, przed rozwojem liści[6].

Najokazalsze topole włoskie w Polsce rosną w Bolechowicach, Radomsku, Łodzi, Wrocławiu i Poznaniu[5].

ZmiennośćEdytuj

Prawidłowo topolą włoską nazywana jest męska odmiana uprawna 'Italica'. Wszystkie wywodzące się od niej mieszańce tworzą grupę zbiorczą o nazwie 'Pyramidalis' (Populus nigra 'Pyramidalis'), w skład której (oprócz standardowej 'Italica') wchodzą[2][5]:

  • 'Italica Foemina' - kultywar żeński o szerszym, odwrotnie stożkowatym pokroju i wolniejszym wzroście.
  • 'Lombardy Gold' – kultywar o przysadzistym pokroju i jaśniejszym zabarwieniu liści.
  • 'Plantierensis' – młode pędy są drobno owłosione. Gałęzie pokryte są małymi przetchlinkami. Latem daje balsamiczny zapach, jednak nie tak intensywny jak u topól z sekcji Tacamahaca. Pokrój szerokokolumnowy.
  • 'Afghanica' – południowoeuropejska, męska odmiana kolumnowa o jasnej korze na konarach. Nasada pnia jest ciemniejsza i chropowata. Liście są zaokrąglone.

ZastosowanieEdytuj

Roślina ozdobna: używana głównie do nasadzeń przy drogach i w parkach, dawniej w terenach osiedlowych. Cechuje się efektowną sylwetką i żółtym jesiennym zabarwieniem liści[7]. Jest drzewem odpornym na działanie silnych wiatrów, dzięki mocnej nasadzie pnia, wąskim pokroju i stabilnych rozwidleniach konarów[5].

PrzypisyEdytuj

  1. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  2. a b c d e Johnson O., More D.: Drzewa. Warszawa: Multico, 2009, s. 154. ISBN 978-83-7073-643-9.
  3. a b c d Topola włoska (Populus nigra 'Italica'), mojedrzewa.pl [dostęp 2020-05-24].
  4. Black poplar on the banks of the Gave de Pau près de la route de Lugagnan, Lourdes, Hautes-Pyrénées, France, Monumental trees, 12 września 2019 [dostęp 2020-05-24] (ang.).
  5. a b c d e Ernest Rudnicki, Topole w krajobrazie Polski, Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2020, ISBN 978-83-09-01125-5, OCLC 1253423269 [dostęp 2022-01-01].
  6. a b Piotr Gach, Atlas Drzew Polski, wyd. I, Warszawa: Ringier Axel Springer, 2017, ISBN 978-83-8091-414-8.
  7. https://drzewa.nk4.netmark.pl/dodatki/artykuly/teletopcia/teletopcia.php

BibliografiaEdytuj

  • Ernest Rudnicki: Topole w krajobrazie Polski. Warszawa: PWRiL, 2020. ISBN 978-83-09-01125-5.
  • W. Kulesza: Klucz do oznaczania drzew i krzewów. Warszawa: PWRiL, 1955.
  • Topola włoska [dostęp 2009-03-06] (pol.).