Toruń Wschodni – dworzec kolejowy na terenie Torunia. Według klasyfikacji PKP ma kategorię dworca aglomeracyjnego[1].

Toruń Wschodni
Ilustracja
Budynek widziany od strony Placu Fryderyka Skarbka (maj 2020)
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Miejscowość

Toruń

Lokalizacja

Jakubskie Przedmieście / Mokre

Data otwarcia

20 listopada 1871
15 sierpnia 1909

Poprzednie nazwy

1871–1873: Thorn-Mocker
1873–1909: Guterbahnhof Thorn-Mocker
1909–1920: Thorn-Mocker
1920–1939: Toruń Mokre
1939–1945: Thorn Mocker
1945–1959: Toruń Mokre

Dane techniczne
Liczba peronów

3

Liczba krawędzi
peronowych

5

Kasy

T

Linie kolejowe
Położenie na mapie Torunia
Mapa konturowa Torunia, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Toruń Wschodni”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Toruń Wschodni”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Toruń Wschodni”
Ziemia53°01′38″N 18°38′05″E/53,027222 18,634722

W latach 1871–1873 (lub 1871–1882) i 1909–1959 nosił nazwę Toruń Mokre (Bahnhof Thorn-Mocker), a w latach 1873–1909 (lub 1882–1909) Guterbahnhof Thorn-Mocker (Dworzec Towarowy Toruń Mokre)[potrzebny przypis].

Historia

edytuj
 
Okolice dworca na planie miasta z 1909 roku. Kolor czerwony to główne budynki dworca, kolor pomarańczowy to kolejowe budynki mieszkalne. W żółtych kółkach widać tunele pod torami, a kolorem zielonym zaznaczony jest przybliżony obecny przebieg trasy Kościuszki-Żółkiewskiego

Linię z Torunia do Jabłonowa Pomorskiego, która była częścią planowanej linii kolejowej Poznań-Isterburg, otwarto 20 listopada 1871[2]. Bahnhof Thorn-Mocker, jak ówcześnie nazywał się dworzec, był początkowym/końcowym przystankiem linii od strony Torunia. Na dworcu wzniesiono budynek dla podróżnych z restauracją[3]. Stacją końcową przestał być 15 sierpnia 1873, kiedy dzięki otwarciu mostu kolejowego (i linii od mostu do dworca) uzyskał połączenie ze stacją Toruń Główny[4]. Jednocześnie jednak podjęto decyzję o zamknięciu Torunia Mokre (ob. Toruń Wschodni), a cała ekspedycja na tej linii odbywała się odtąd przez dworzec Toruń Główny. Wkrótce dworzec otwarto ponownie, ale wyłącznie jako dworzec towarowy, a kwestia jego nazwy nie została ostatecznie wyjaśniona[potrzebny przypis].

1 lipca 1882 oddano do użytku pierwszy odcinek planowanej Kolei Miast Nadwiślańskich - z Torunia do Chełmży[5]. Linia ta odchodziła od linii Poznań-Isterburg na wysokości dzisiejszego Polmosu Toruń, wiodła wzdłuż ulic Dworcowej i Kraińskiej, a następnie wzdłuż ul. Grudziądzkiej do Łysomic i dalej na północ[6] - omijała więc towarową stację Toruń Mokre (ob. Toruń Wschodni). Na nowej linii zbudowano Dworzec Mokre (Bahnhof Mocker), który po przyłączeniu wsi Mokre do Torunia - 1 kwietnia 1906 - przemianowano na Dworzec Toruń Mokre (Bahnhof Thorn-Mocker)[potrzebny przypis].

Ponieważ linia Poznań-Isterburg była ważniejszą niż linia Toruń-Malbork, a w roku 1906 nie posiadała żadnego dworca w nowo przyłączonym do Torunia obszarze (czyli dawna wieś Mokre i okolice), postanowiono rozbudować Toruń Mokre do dużego dworca pasażersko-towarowego. Jednocześnie postanowiono przebudować układ torów tak, aby ten nowy dworzec mógł obsłużyć ruch także na linii Toruń-Malbork. Także stację końcową linii do Malborka przeniesiono na nowy dworzec. Powstał on w roku 1909 (otwarcie nastąpiło 15 sierpnia)[5], a przy rozbudowie peronów i torowiska zmieniono przebieg Strugi Toruńskiej tworząc w miejsce dotychczasowego, nieregularnego odcinka proste koryto kilka metrów bardziej na północ (stary przebieg Strugi na terenie dworca widoczny jest do dziś w podziale katastralnym). Dworzec powrócił do swojej pierwotnej nazwy Dworzec Toruń Mokre (Bahnhof Thorn-Mocker), a stary dworzec Toruń Mokre zamknięto 14 sierpnia 1909, po czym przemianowano na Toruń Stare Mokre (Thorn Altmocker) i odtąd pełnił rolę wyłącznie stacji towarowej[7].

Architektura

edytuj

Zabudowa dworca składa się z dwóch głównych budynków - większego (mieszczącego m.in. poczekalnię i kasy) oraz mniejszego (Biuro Wag). Oba powstały w stylu neogotyckim i w pierwotnej formie architektonicznej przetrwały do czasów współczesnych[8]. Na obramowaniu schodów głównego budynku znajdują się relikty latarni gazowych. W pobliżu obu głównych budynków dworca stoi kilka kolejowych budynków mieszkalnych przeznaczonych pierwotnie dla obsługi dworca i ich rodzin[potrzebny przypis].

Linie kolejowe

edytuj
Przez stację przechodzą następujące linie kolejowe:

[potrzebny przypis].

Połączenia kolejowe

edytuj

Z dworca istnieją bezpośrednie połączenia do wielu miast Polski, m.in. do Olsztyna, Iławy, Grudziądza, Chełmży, Sierpca, Kutna, Włocławka, Bydgoszczy, Poznania czy Inowrocławia[potrzebny przypis].

Na stacji Toruń Wschodni zaczynają i kończą bieg składy jadące z i do:

[potrzebny przypis].

Oprócz pociągów dalekobieżnych i wojewódzkich do stacji Toruń Wschodni dojeżdżają również pociągi BiT City. Składy kursują na trasie Toruń Wschodni - Bydgoszcz Główna. Od 14 grudnia 2014 roku linia ta została wzbogacona o cztery nowe składy typu Pesa Elf 22WEc[potrzebny przypis].

Ruch pasażerski

edytuj
Rok Wymiana roczna Wymiana pasażerska na dobę miejsce w Polsce
2017[9] 876 000 2 200
2018[10] 876 000 2 400
2019[9] 913 000 2 500
2020[9] 586 000 1 600
2021[9] 584 000 1 600
2022[11] 2 100

Zobacz też

edytuj

Przypisy

edytuj
  1. Wykaz stacji pasażerskich wraz z ich kategoryzacją oraz określeniem dostępności do obiektu, l.p. 477
  2. Wiadomości miejscowe i prowincyonalne. Toruń., „Gazeta Toruńska” (272), 24 listopada 1871, s. 2.
  3. Locales. Eröffnung der Bahnstrecke Thorn-Jablonowo, „Thorner Zeitung” (276), 22 listopada 1871, s. 2.
  4. Kucharzewska 2004 ↓, s. 392.
  5. a b Kucharzewska 2004 ↓, s. 394.
  6. Przybyszewski 2019 ↓.
  7. Kadlec 2019 ↓.
  8. Kucharzewska 2004 ↓, s. 67.
  9. a b c d Urząd Transportu Kolejowego, Przewozy pasażerskie [online], Portal statystyczny UTK [dostęp 2023-02-20] (pol.).
  10. Wymiana pasażerska na stacjach w Polsce w 2018 r. [online], Urząd Transportu Kolejowego [dostęp 2020-01-30].
  11. Urząd Transportu Kolejowego: Wymiana pasażerska - Dane o stacjach 2022. [dostęp 2023-09-17].

Linki zewnętrzne

edytuj

Bibliografia

edytuj
  • Joanna Kucharzewska, Architektura i urbanistyka Torunia w latach 1871-1920, Warszawa: Neriton, 2004, ISBN 838897369X.
  • Michał P. Kadlec, Dawny Dworzec Mokre [online], Blog PO TORUNIU, 5 sierpnia 2019 [dostęp 2020-05-27].
  • Jonasz Przybyszewski, Rozwój kolei w Toruniu [online], Rozwój kolei w Toruniu, 5 sierpnia 2019 [dostęp 2020-05-27].
  • Tomasz Stochmal, Zapomniane linie kolejowe województwa kujawsko-pomorskiego, Toruń: Stotom, 2017, ISBN 978-83-943175-5-3.
Toruń Wschodni
Linia 27 Nasielsk – Toruń Wschodni (165,022 km)
   
Grębocin
odległość: 4,080 km
 
Linia 207 Toruń Wschodni – Malbork (0,000 km)
 
odległość: 2,55 km
Linia 246 Toruń Wschodni – Olek (0,000 km)
 
odległość: 6,061 km
Linia 353 Poznań WschódŻeleznodorożnyj (139,092 km)
   
Toruń Miasto
odległość: 1,674 km