Lac des Toules

zbiornik retencyjny (Valais, Szwajcaria)

Lac des Toules – sztuczny zbiornik retencyjny w dolinie Val d’Entremont, nieco poniżej Wielkiej Przełęczy Św. Bernarda, na zachodnim skraju Alp Pennińskich w Szwajcarii. Powstał w latach 1955-1963 poprzez przegrodzenie zaporą potoku Dranse d’Entremont powyżej miejscowości Bourg-St-Pierre w kantonie Valais.

Jezioro Toules
Zapora

ZbiornikEdytuj

Powierzchnia zbiornika wynosi 60 ha, a jego długość sięga 2 km. Przy maksymalnym poziomie lustra wody (1810 m n.p.m.) pojemność zbiornika wynosi 20,5 mln m³. Powierzchnia naturalnego zlewiska zbiornika wynosi 78,2 km³. Oprócz Dranse d’Entremont zbiornik zasilają wody roztopowe z 9 lodowców oraz rurociąg doprowadzający wodę z 3 ujęć poza zlewiskiem. Średniorocznie do zbiornika trafia ok. 100 mln m³ wody, z czego ok. 88% (2,79 m³/sekundę) pobierane jest do celów użytkowych w elektrowniach wodnych „Kaskady Dranse”. Właścicielem jest lokalne przedsiębiorstwo energetyczne Forces Motrices du Grand St Bernard, Usine de Pallazuit.

ZaporaEdytuj

Jest to zapora typu lekkiego, żelbetowa, o podwójnej krzywiźnie (skierowana wypukłością w stronę wysokiej wody). Zapora była budowana w dwóch etapach. Najpierw w latach 19551958 r. wybudowano niską (korona na wysokości 1751 m n.p.m.) zaporę pierwotną wraz z ujęciem wody użytkowej oraz ze spustem służącym do opróżniania zbiornika. Następnie do 1964 r. ukończono zaporę właściwą, « dobudowaną » do pierwotnej od strony niskiej wody.

Zapora ma aktualnie wysokość (od podstawy fundamentu do szczytu korony) 86 m, długość wzdłuż korony 460 m podzieloną na 26 segmentów. Korona zapory znajduje się na wysokości 1811 m n.p.m. Grubość muru zapory u podstawy wynosi 20,5 m, grubość w koronie 4,5 m. Objętość muru zapory wynosi 235 tys m³. Wydajność upustów dennych wynosi 80 m³/sekundę.

Przebudowa zaporyEdytuj

W 2008 r. podjęto przebudowę zapory. Prace te, które mają na celu wzmocnienie zapory, podniesienie bezpieczeństwa zapory przy maksymalnych stanach wody oraz dostosowanie jej do aktualnych warunków sejsmicznych, mają się zakończyć w połowie 2011 r. W ich wyniku oba skrzydła muru zapory (sekcje 1-8 i 18-26) uzyskają od strony niskiej wody potężne wzmocnienia do wysokości 1790 m n.p.m. wraz z biegnącymi w ich wnętrzu galeriami inspekcyjnymi, środkowe sekcje w miejscach połączeń zostaną wzmocnione 9 filarami na głębokość 15 m od korony, a sama korona uzyska nowy parapet wysokości 1 m od strony zbiornika.

Podczas przebudowy planuje się zużycie 66 tys. m³ betonu, który będzie wytwarzany na miejscu. Kruszywo będzie pochodziło z dna zbiornika, w którym na czas prac lustro wody zostanie obniżone do 1780 m n.p.m. (pojemność spadnie do 6,5 mln m³). Koszt przebudowy wyniesie ok. 35 mln CHF.