Tramwaje w Libercu

Tramwaje w Libercu – system komunikacji tramwajowej w Libercu. System jest jednym z siedmiu znajdujących się na terytorium Czech.

Tramwaje w Libercu
tramwaj
Ilustracja
Tramwaj T3M.04 (Škoda 02T) na Soukenném náměstí
Państwo  Czechy
Lokalizacja Liberec
Operator Dopravní podnik měst Liberce a Jablonce nad Nisou
Liczba linii 5
Lata funkcjonowania od 1897
Infrastruktura
Schemat sieci
System tramwajowy w 2020 r.
Długość sieci 21,5 km
Rozstaw szyn 1000 mm / 1435 mm
Napięcie zasilania 600 V
Liczba zajezdni 1
Portal Portal Transport szynowy
Węzeł przesiadkowy Fügnerova, „serce” libereckiej sieci komunikacyjnej

W 2016 r. w mieście funkcjonowały 4 linie dzienne, które zbiegały się w węźle Fügnerova w centrum, oraz jedna linia historyczna. Całkowita długość sieci wynosiła 21,5 km[1].

HistoriaEdytuj

PoczątkiEdytuj

11 września 1894 Rada Miasta Liberec uchwaliła projekt wybudowania sieci elektrycznych tramwajów o rozstawie szyn 1000 mm. Wówczas jedyna linia tramwaju elektrycznego na terytorium ówczesnych Czech istniała w Pradze (linia Františka Křižíka na wzgórze Letna[2]). Budowa rozpoczęła się w kwietniu 1897 r., w trzy miesiące później torowisko było ukończone, zaś 25 sierpnia tego roku miało miejsce uroczyste otwarcie. Wozy pierwszej linii kursowały pomiędzy dworcem kolejowym (kraniec Nádraží) a parkiem miejskim i ogrodami: zoologicznym i botanicznym (kraniec Městský lesík). Od listopada 1897 r. trasa została ostatecznie wydłużona do krańca Lidové Sady (Volksgarten).

W 1899 r. uruchomiono nową linię do Rochlic (Röchlitz), na początku XX wieku zaś tory do Růžodolu (Rosenthal, dziś część miejscowości Kořenov) i Horní Hanychowa (Oberhanichen, 1912, dziś dzielnica Liberca). W 1906 r., w związku z niemiecko-czeską wystawą, powstał specjalny, prowizoryczny odcinek linii, który po zakończeniu wystawy zdemontowano. Do 1914 r. do miasta przybyły 32 wagony motorowe i 8 doczepnych.

I wojna światowaEdytuj

Rozwój sieci przerwała I wojna światowa. Wielu pracowników powołano do wojska, co znacznie osłabiło komunikację. Tramwaje służyły także do przewożenia rannych żołnierzy z dworca kolejowego do miejskich szpitali (od 29 listopada 1914). Pod koniec lipca 1915, ze względu na brak mężczyzn do pracy, do przedsiębiorstwa tramwajowego przyjęto pierwsze kobiety.

Okres międzywojennyEdytuj

Tabor został poszerzony o 10 wozów ze Studénki oraz 7 kolejnych z Czeskiej Lipy. 13 grudnia 1924 istniały następujące linie:

  • Nádraží (dworzec kolejowy) – Lidové sady
  • (Lidové sadyPekárny po skróceniu 1934)
  • Rochlice – Růžodol
  • Soukenné náměstíHorní Hanychov

Doba socjalizmuEdytuj

Najważniejszym wydarzeniem mającym miejsce po II wojnie światowej w libereckiej komunikacji tramwajowej było uruchomienie w 1955 liczącej 12 km linii międzymiastowej do Jablonca nad Nysą. 31 października 1960 zlikwidowano linie do Rochlic i Růžodolu. W latach 70. gruntownie wyremontowano międzymiastową trasę do Jablonca. Następnie zlikwidowano pętlę w pobliżu centrum Jablonca, a trasę skrócono do nowej pętli w ul. Paryskiej. W 1984 przełożono obie jednotorowe trasy w centrum do obecnej lokalizacji (w ulicy Praskiej umieszczono wówczas pamiątkową szynę). Pod koniec lat 80. w związku z problemami z dostawą nowych pojazdów uwidoczniła się konieczność zmiany rozstawu szyn z 1000 na 1435 mm, identycznego z obecnym we wszystkich miastach (oprócz Bratysławy) ówczesnej Czechosłowacji.

 
Pętla tramwajów z Liberca w Jabloncu nad Nysą
 
Pamiątkowa szyna w ul. Praskiej, przypominająca likwidację jednokierunkowej linii (odcinek linii w przeciwnym kierunku znajdował się w ul. Moskiewskiej)

Lata 1990.Edytuj

Lata 1990. i pierwsza połowa lat 2000. upłynęły pod znakiem prac nad modernizacją – zmianą rozstawu torów – na liniach miejskich[1]. Przebudowa torowisk trwała, podzielona na kilka etapów. Przebudowywane wówczas odcinki torów otrzymały trzy szyny, co umożliwiło eksploatację na nich także tramwajów wąskotorowych (przejeżdżających przez miasto podczas wyjazdów i zjazdów do zajezdni). 14 sierpnia 1998 pierwsze tramwaje o rozstawie 1435 mm wyruszyły na trasę Lidové SadyViadukt. Jednocześnie, zamknięto do przebudowy dalszą część trasy miejskiej, uruchamiając odcinek do Dolnego Hanychowa w 2001, a do Górnego Hanychowa w 2005.

Wcześniej, w 1995 r. na ul.Fügnera w ramach przebudowy otwarto nowoczesny węzeł przesiadkowy, który stał się symbolem libereckiej komunikacji.

Współczesna siećEdytuj

Współczesna sieć libereckich tramwajów składa się z trasy miejskiej Horní HanychovLidové sady oraz trasy międzymiastowej z Liberca (Fügnerova) przez Vratislavice nad Nysą do Jablonca nad Nysą. Między przystankami Soukenným náměstím a Nádražím zlokalizowana jest, dziś już zmodernizowana, zajezdnia tramwajowa Rybníček.

Rozważano także przedłużenie trasy na Górnym Hanychowie do stacji kolejki linowej na Ještěd i wybudowanie nowej linii tramwajowej do Rochlic. Plany te stanowiły główne priorytety wielu libereckich stronnictw politycznych przed wyborami samorządowymi w roku 2006.

LinieEdytuj

Linia Trasa
  Lidové sady-ZOODolní Hanychov

Riegrova – Botanická zahrada – Muzeum-Galerie Lázně – Průmyslová škola – Ul. 5. května – Šaldovo náměstí – Fügnerova – Rybníček – Nádraží – Viadukt – Krkonošská – Staré Pekárny – Vápenka – Janův Důl – Kubelíkova

  Lidové sady-ZOOHorní Hanychov

Riegrova – Botanická zahrada – Muzeum-Galerie Lázně – Průmyslová škola – Ul. 5. května – Šaldovo náměstí – Fügnerova – Rybníček – Nádraží – Viadukt – Krkonošská – Staré Pekárny – Vápenka – Janův Důl – Kubelíkova – Dolní Hanychov – Malodoubská – Hanychov kostel – Spáleniště

  RybníčekVratislavice nad Nisou, výhybna

Fügnerova – Mlýnská – Textilana – U Lomu – Nová Ruda – Sídl. Nové Vratislavice – Pivovarská – Lékárna – Vratislavice nad Nisou, kostel

  ViaduktJablonec nad Nisou, Tyršovy sady

Nádraží – Rybníček – Fügnerova – Mlýnská – Textilana – U Lomu – Nová Ruda – Sídl. Nové Vratislavice – Pivovarská – Lékárna – Vratislavice nad Nisou, kostel – Vratislavice nad Nisou, výhybna – Kyselka – Za Tratí – Proseč nad Nisou, pošta – Proseč nad Nisou, výhybna – Nový Svět – Zelené údolí – Měnírna -Brandl – Liberecká

TaborEdytuj

Zdjęcie Typ Modyfikacje i podtypy Lata dostaw Liczba

(2019)[3]

  Tatra T3
T3 1965–1976 2
Tatra T3SU 1982 5
Tatra T3SUCS 1986–1987 4
Tatra T3M.04 1996–1999 19
Tatra T3R.P 2003–2005 5
Tatra T3R.PV 2003-2008 12
Tatra T3R.PLF 2005–2007 12
Tatra T3R.SLF 2014–2019 10
  EVO2 EVO2 2012 1

W Libercu stacjonują także dwa historyczne wozy: ex. nr 78 (oryginalnie z Uścia nad Łabą) oraz jabłoniecki tramwaj 6MT ex. nr 117, który jest wypożyczony na dłuższy okres z Muzeum Technicznego w Brnie.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Witold Urbanowicz, Tramwaj z Liberca do Jablonca będzie dłuższy i nadal wąskotorowy, www.transport-publiczny.pl [dostęp 2016-03-31].
  2. Tramwaje w Pradze.
  3. DP Liberec: Vozový park. Seznam-autobusu.cz. [dostęp 2019-07-14].

BibliografiaEdytuj

  • Karpaš, R.: Kniha o Liberci. Dialog, Liberec, 1996.

Linki zewnętrzneEdytuj