Otwórz menu główne

Transfobia (lub rzadziej: transuprzedzenie) – dyskryminacja osób transpłciowych (transseksualnych, transwestytycznych, transgenderowych). Atak na osobę transpłciową to praktyka polegająca na wybraniu kogoś za cel ataku z powodu transpłciowości danej osoby i jest formą transfobii[1].

Środowiska LGBTI sa bardzo aktywnie zaangażowane w obronie praw osób transseksualnych i zwalczanie objawów transfobii[2].

PrzykładyEdytuj

Istnieje wiele odnotowanych przykładów transfobii w różnych formach i przejawach w społeczeństwie. Niektóre przypadki wyraźnie zawierają przemoc i skrajnie złą wolę, zaś istotą innych jest niewiele więcej niż brak zrozumienia zjawiska, niekiedy połączony z podświadomymi uprzedzeniami, wynikłymi z przekonań religijnych lub społecznych.

Niektóre znane sprawy brutalnych przestępstw powiązanych z transfobią: Brandon Teena, Gwen Araujo(ang.), Fred Martinez(ang.), Nizah Morris(ang.) i Lauren Harries[3] i Adam Harries[4].

Najbardziej drastycznym przypadkiem transfobii w Polsce było śmiertelne pobicie transwestyty w Łodzi w roku 2005. Jak podkreśliła sędzia, orzekając dla obu sprawców kary 6 lat pozbawienia wolności: „W tej sprawie nie zginąłby człowiek, gdyby nie był inny. Zginął tylko dlatego, że oskarżonym się nie podobał”[5][6].

Transfobia w opiece zdrowotnejEdytuj

Typowym przykładem jest sprawa Tyry Hunter(ang.). Hunter padła ofiarą wypadku samochodowego i gdy ekipa karetki pogotowia odkryła, że jest ona osobą transpłciową, odstąpiono od wykonywania czynności ratujących życie. Tyra Hunter zmarła następnie w szpitalu[7].

Osoby transpłciowe są w dużej mierze zależne od specjalistów z zakresu opieki zdrowotnej, nie tylko w zakresie terapii hormonalnej, ale także pod kątem opieki ogólnej. Często dostępność do odpowiedniej opieki medycznej może być dla osób transpłciowych utrudniona, gdyż transfobiczni (lub nierozumiejący natury zaburzeń tożsamości płciowej) lekarze pierwszego kontaktu mogą odmówić zaordynowania odpowiedniej terapii. Przykładem takiej sytuacji była sprawa Roberta Eadsa(ang.), transmężczyzny (TS k/m), który zmarł z powodu nowotworu jajników[8][9].

Pojęcia pokrewneEdytuj

TransuprzedzenieEdytuj

Transuprzedzenie to termin podobny do transfobii, odnoszący się do negatywnego wartościowania, stereotypowego postrzegania i dyskryminującego traktowania osób, których wygląd zewnętrzny lub identyfikacja nie pokrywa się z bieżącymi społecznymi oczekiwaniami lub typowymi pojęciami płci społecznej (genderu)[10].

Transuprzedzenia mogą przejawiać się w formach podobnych do innych uprzedzeń, takich jak homofobia czy uprzedzenia płciowe. Według Blumenfelda (1992), homofobia funkcjonuje na czterech oddzielnych, acz wzajemnie powiązanych poziomach: osobistym, interpersonalnym, instytucjonalnym i kulturalnym (zwanym też zbiorowym lub społecznym). Założenia Blumenfelda zaadaptowane do kwestii transuprzedzeń wskazywałyby, że osobiste transuprzedzenia odnoszą się do systemu wartości (uprzedzeń) danej osoby względem osób transpłciowych. Interpersonalne transuprzedzenia byłyby widoczne, gdyby osobiste uprzedzenia przerodziły się w dyskryminujące zachowanie. Instytucjonalne transuprzedzenia można by zaobserwować w sposobach, jakimi instytucje rządowe, biznesowe, religijne, edukacyjne i zawodowe (np. społeczność medyczna) systematycznie dyskryminują osoby transpłciowe. Ostatecznie kulturowe transuprzedzenia odnosiłyby się do społecznych mechanizmów poznania wpływających na postawy wobec osób transpłciowych[11].

TransmizoginiaEdytuj

Transmizoginia to pojęcie intersekcjonalne używane do określenia wyjątkowej formy dyskryminacji, z jaką spotykają się transkobiety(M/K czy też MtF) i która jest połączeniem transfobii i mizoginii. Mizoginia jest definiowana jako „nienawiść do kobiet”[12]. Dlatego też transmoginia obejmuje negatywne postawy, nienawiść i dyskryminację osób transpłciowych, które znajdują się po kobiecej stronie spektrum płci, zwłaszcza kobiet transpłciowych[13]. Kobiety transseksualne doświadczają szczególnego rodzaju seksistowskiej marginalizacji opartej na ich unikalnej pozycji nakładania się opresji — są zarówno transseksualne, jak i kobiece. Są zdewaluowane przez społeczeństwo na obu płaszczyznach[14][15]. Mówi się, że wiele transseksualistek doświadcza dodatkowej warstwy mizoginii w postaci fetyszyzmu; Serano mówi o tym, jak społeczeństwo postrzega transseksualne kobiety w sposób, który je seksualizuje, na przykład tranzycja ze względów erotycznych, lub sposoby postrzegania ich jako kobiety rozwiązłe seksualnie[16].

CisseksizmEdytuj

Cisseksizm(także cisnormatywność[17][18]) to system poglądów utrzymywany przez wielu ludzi w oparciu o założenie, że wszyscy ludzie są cisseksualni(nie-transpłciowi)[19] oraz związana z tym dyskryminacja osób transpłciowych[20]. Ponieważ założenie to jest głęboko zakorzenione w naszym społeczeństwie, wielu ludzi mówi i robi rzeczy, które są cisseksistowskie, nie zdając sobie z tego sprawy.

Ciseksizm i transfobia są z pewnością ze sobą powiązane, ale są to dwie nieco różne rzeczy. Transfobia jest często wyrażana jako zewnętrzne uprzedzenia, obrzydzenie lub nienawiść wobec osób transseksualnych. Ciseksizm jest znacznie subtelniejszą i być może bardziej rozpowszechnioną formą dyskryminacji osób transseksualnych i niebinarnych. Zachowania cisseksistowskie często występują w formie mikroagresji[19].

PrzypisyEdytuj

  1. Guilty plea over transsexual bashing By Mariza O'Keefe in Herald Sun
  2. Międzynarodowe Stow. Organizatorów Pride (InterPride)/
  3. FindArticles.com | CBSi, calbears.findarticles.com [dostęp 2018-10-17].
  4. BBC NEWS | Wales | Transsexual to move to 'safer' LA
  5. Fakty RMF FM – Łódź: Lekcja tolerancji na sądowej sali
  6. Crossdressing.pl – 6 lat więzienia za śmiertelne pobicie transwestyty
  7. Victory in Tyra Hunter case
  8. FTM Informational Network
  9. Remembering Our Dead
  10. King, M., Webster, B., & Winter, S. (2007). Transprejudice in Hong Kong: Chinese Attitudes Towards Transgenderism and Transgender Civil Rights (under review)
  11. Blumenfeld, W. J. (1992). Homophobia: How We All Pay the Price: Beacon Press.
  12. Definition of MISOGYNY, www.merriam-webster.com [dostęp 2019-05-19] (ang.).
  13. Transmisogyny 101: What It Is and What Can We Do About It, Everyday Feminism, 27 stycznia 2014 [dostęp 2019-05-19] (ang.).
  14. Julia Serano, Trans-misogyny primer.
  15. Kelby. Harrison, Sexual deceit : the ethics of passing, Lanham, Maryland: Lexington Books, 2013, ISBN 978-0-7391-7706-8, OCLC 842929903 [dostęp 2019-05-19].
  16. Julia Serano, Whipping girl : a transsexual woman on sexism and the scapegoating of femininity, New York: Seal Press, 2009, ISBN 978-0-7867-4791-7, OCLC 726734680 [dostęp 2019-05-19].
  17. Transit – Słownik pojęć, transit.org.uk [dostęp 2019-05-19].
  18. Michał Bomastyk, Czy można funkcjonować poza schematem? Recenzja książki Poza schematem. Społeczny konstrukt płci i seksualności, „AVANT. The Journal of the Philosophical-Interdisciplinary Vanguard”, 8 (3), 2017, s. 241–250, DOI10.26913/80302017.0112.0014 [dostęp 2019-05-19].
  19. a b Cissexist: Definition, Examples, Prevention, and More, Healthline, 4 października 2018 [dostęp 2019-05-18] (ang.).
  20. Definition of cissexism in English by Oxford Dictionaries, Oxford Dictionaries | English [dostęp 2019-05-18].

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj