Transport kolejowy w Czechach

system transportu w Republice Czeskiej

Transport kolejowy w Czechach – system transportu kolejowego działający na terenie Republiki Czeskiej.

Lokomotywa Škoda 109E z pociągiem ekspresowym niedaleko Velimia

HistoriaEdytuj

Początki kolei na terenie Czech sięgają pierwszej połowy XIX w., kiedy na tym terenie władze sprawowały Austro-Węgry. W 1832 r. otwarto pierwszą w Europie linię kolei konnej, łączącą Czeskie Budziejowice z Linzem. W 1839 r. uruchomiono natomiast pierwszą linię z trakcją parową na tych terenach – Kolej Północną łączącą Wiedeń z Brzecławiem i później dalej z Krakowem[1].

W 1919 r., rok po utworzeniu niepodległej Czechosłowacji, powstały Czechosłowackie Koleje Państwowe. Przejęły one 3424 lokomotywy i całą sieć kolejową na terenie Czechosłowacji. Sieć była jednak mocno zróżnicowana – zachód kraju, skomunikowany z Wiedniem i Budapesztem, miał dużo bardziej rozwiniętą sieć kolejową niż wschód[2].

Od 1939 do 1945 r. kolej na terenie Protektoratu Czech i Moraw została wcielona w sieć Deutsche Reichsbahn. Po wojnie ponownie wróciła do reaktywowanych kolei czechosłowackich, w których rękach pozostała aż do rozpadu Czechosłowacji w 1993 r. Od tego czasu państwowym przewoźnikiem kolejowym w Czechach są České dráhy, natomiast sieć na Słowacji przejęły Železnice Slovenskej republiky[3].

 
Schemat linii kolejowych na terenie Czech

InfrastrukturaEdytuj

Największym zarządcą infrastruktury kolejowej na terenie Czech jest państwowe przedsiębiorstwo Správa železniční dopravní cesty. Według stanu na 2017 r. na terenie Czech jest 9408 km linii kolejowych, z czego 1970 km jest dwu- lub wielotorowych, a 3218 km zelektryfikowanych. Większość sieci kolejowej jest normalnotorowa (rozstaw szyn 1435 mm). W Czechach obowiązują dwa systemy napięcia: 3 kV DC w północno-wschodniej części kraju i 25 kV 50 Hz AC w części południowo-zachodniej. W Czechach głównym systemem bezpieczeństwa jest Liniový Systém (LS), zastępowany stopniowo na głównych liniach kolejowych przez ETCS stopnia 2[4][5][6].

PrzewozyEdytuj

Przewozy towaroweEdytuj

 
Pociąg towarowy ČD Cargo

Największym przewoźnikiem towarowym na terenie Czech jest spółka ČD Cargo należąca do kolei państwowych. Ponadto na rynku czeskim działają m.in. przedsiębiorstwa AWT, BF Logistics(cz.), Railway Capital(cz.), Unipetrol Doprava, a także przewoźnicy zagraniczni. W 2017 r. miała ona udział w rynku wynoszący 68,5%. W tym roku łączna praca przewozowa przez wszystkich przewoźników wyniosła 15 843 mln tkm[7][8][9].

Przewozy pasażerskieEdytuj

 
Railjet należący do ČD w Grazu
 
Pendolino w barwach ČD
 
Elektryczny zespół trakcyjny Stadler Flirt w barwach Leo Express
 
Elektryczny zespół trakcyjny Škoda InterPanter przeznaczony do obsługi pociągów pospiesznych ČD
 
Spalinowy zespół trakcyjny Pesa Link jako pociąg regionalny ČD na stacji Rumburk

Za transport dalekobieżny na terenie Czech odpowiada Ministerstwo Transportu, które powierza przewozy spółce České dráhy lub przewoźnikom prywatnym. Wszystkie przewozy dalekobieżne są dotowane w wysokości ok. 4 mld koron rocznie, z wyjątkiem połączeń na trasie PragaOstrawa, gdzie ministerstwo zadecydowało o niedotowaniu połączeń. Przyniosło to efekty w postaci większej konkurencji na trasie, niższych cen biletów oraz większej liczby pasażerów. Na trasach międzynarodowych w Czechach, oprócz ČD, operują Leo Express oraz RegioJet[10][11]. ČD oferują połączenia dalekobieżne następujących kategorii: Railjet (na trasie z Pragi do Austrii)[12], EuroCity i EuroNight (na pozostałych trasach międzynarodowych)[13][14], SuperCity Pendolino (obsługiwane składami serii 680)[15], InterCity[13] oraz pospieszny express i pospieszny (cz. Rychlík Express i Rychlík)[16].

Przewozy regionalne organizują na terenie Czech poszczególne kraje. W każdym z nich wyłaniany jest operator na tych liniach[17]. Przewozy regionalne na terenie Czech obsługują takie spółki jak m.in. České dráhy, RailJet, Leo Express, GW Train Regio, czy też Arriva Vlaky(cz.)[9].

W 2017 r. kolej na terenie Czech przewiozła 182,7 mln pasażerów i odnotowała tym samym wzrost o 2,2% w stosunku do roku poprzedniego. Zdecydowaną większość, 174,7 mln przewiozły pociągi ČD[18][19].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Richard Frucht, Eastern Europe, ABC-CLIO, ISBN 978-1-57607-800-6 [dostęp 2019-04-09] (ang.).
  2. In Central Europe – Railway Wonders of the World, www.railwaywondersoftheworld.com [dostęp 2019-04-09].
  3. History in Dates, www.ceskedrahy.cz [dostęp 2019-04-09].
  4. Railway Statistics – Synopsis / Statistik der Bahnen – Synthese / Statistique des chemins de fer – Synthèse, uic.org, 2017 (ang. • niem. • fr.).
  5. Slalom po napięciach i rozstawach, [w:] O kolei po kolei, 2015, s. 93–96, ISSN 2391-7717.
  6. Czesi wyposażą kilkaset pociągów w system ETCS, www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2019-04-09] (pol.).
  7. Czech government to privatise national freight operator, RailFreight.com [dostęp 2019-04-09] (ang.).
  8. Rail freight transported: Czechia 2006-2017 – Statistic, Statista [dostęp 2019-04-09] (ang.).
  9. a b Czechia, www.railfaneurope.net [dostęp 2019-04-09].
  10. Liberalizacja w Czechach częściowo wstrzymana. Dziesięcioletnie kontrakty dla ČD, www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2019-04-09] (pol.).
  11. RegioJet i Leo Express z dobrymi wynikami w Czechach. Teraz chcą do Polski, www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2019-04-09] (pol.).
  12. railjet – České dráhy, www.cd.cz [dostęp 2019-04-09].
  13. a b Bistrovůz ARmpee – České dráhy, www.cd.cz [dostęp 2019-04-09].
  14. Lůžkový vůz WLABmz 826 – České dráhy, www.cd.cz [dostęp 2019-04-09].
  15. SC Pendolino – České dráhy, www.cd.cz [dostęp 2019-04-09].
  16. InterPanter – České dráhy, www.cd.cz [dostęp 2019-04-09].
  17. Duży przetarg na przewozy regionalne w Czechach. Zwycięzca będzie jeździł 5 lat, www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2019-04-09] (pol.).
  18. File:Rail passenger transport by type of transport, 2016-2017 (thousand passengers).png – Statistics Explained, ec.europa.eu [dostęp 2019-04-09].
  19. České dráhy przewiozły w 2017 o 3,2 mln pasażerów więcej niż w 2016, www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2019-04-09] (pol.).