Otwórz menu główne

Historia i działalność ruchu trockistowskiego w Polsce

II RzeczpospolitaEdytuj

W okresie międzywojennym istniało kilka nielicznych grup trockistowskich. Największą z nich była „Opozycja KPP” wchodząca w skład Komunistycznej Partii Polski. Ugrupowanie ukształtowało się w 1932 głównie wśród byłych działaczy Bundu, negowali oni teorie socjalfaszyzmu i dążyli do wspólnego frontu wszystkich sił lewicy. Na skutek konfliktu z władzami partii, w 1934 trockiści założyli Związek Komunistów Internacjonalistów Polskich, który działał jedynie do 1935. W 1936 roku organizacja została odbudowana pod nazwą Bolszewicy-Leniniści, przetrwała do początków 1939.

Trockizm w Polsce ograniczał się głównie do środowisk drobnych żydowskich rzemieślników i robotników. W 1933 w Warszawie zorganizowano cztery spotkania agitacyjne, w których udział wzięło kilkaset osób. Na Pradze istniały dwie komórki trockistowskie. Warszawskie struktury „Opozycji KPP” liczyły wówczas 300 działaczy; dla porównaniu KPP liczyła 1000 osób. W tym okresie z ruchem trockistowskim sympatyzowała część działaczy ZNMS „Spartakus” w tym Krzysztof Kamil Baczyński i Konstanty Jeleński[1]. 8 maja 1935 10 warszawskich działaczy zostało skazanych na wyrok 5 lat więzienia za udział w organizacji trockistowskiej. 6 lutego 1939 warszawska policja zorganizowała kolejną akcję przeciwko trockistom, zatrzymano około 70 działaczy Bolszewików-Leninistów. Wielu działaczy trockistowskich znalazło się na listach osób przeznaczonych do aresztowania w warunkach wojennych. Po kampanii wrześniowej w okupowanej Warszawie trockiści w warunkach podziemnych zaczęli wydawać własne pisma, włączając się do walki z okupantem. Na terenach zajętych przez Związek Radziecki niemalże wszyscy działacze organizacji trockistowskich zostali aresztowani[2].

Polska Rzeczpospolita LudowaEdytuj

W 1957 z radzieckiego łagru do Polski wrócił Ludwik Hass. Angażował się w klubie dyskusyjnym przy Komitecie Warszawskim PZPR, Klubie Życie i Klubie Krzywego Koła. „Grupa Hassa” liczyła zaledwie kilkanaście osób; mimo to była zwalczana przez władze. Działacze zostali aresztowani w 1965 za pomoc w kolportażu Listu Otwartego autorstwa Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego. Proces grupki marksistów odbił się szerokim echem w Europie, ruch trockistowski organizował petycje i pikiety w obronie aresztowanych. Sam Hass został skazany na 3 lata więzienia, co położyło kres jego grupie[2].

Koncepcje ukształtowane przez Trockiego stały się inspiru­jące dla krytyków "realnego socjalizmu" w Polsce m.in. Jacka Kuronia, Karola Modzelewskiego[3].

W 1971 r. we Francji, grupa emigrantów z 1968, założyła ugrupowanie pod nazwą Rewolucyjna Liga Robotnicza Polski. Liga publikowała pismo „Walka Klas”. Po sierpniu 1980 znalazła grupę zwolenników na Górnym Śląsku. Organizacja zaprzestała działalności w kraju na skutek rozłamu w 1983[4]. W latach 1985-1986 działało Porozumienie Opozycji Robotniczej. POR utrzymywało kontakty ze Zjednoczonym Sekretariatem IV Międzynarodówki który finansował pismo „Front Robotniczy”[5]. W maju 1986 przez byłych członków POR została założona Robotnicza Partia Rzeczypospolitej Samorządnej. RPRS aspirowała do roli sekcji IV Międzynarodówki. Organem partii było pismo „Zryw”.

WspółcześnieEdytuj

Obecnie w Polsce funkcjonują dwie organizacje o profilu trockistowskim: Alternatywa Socjalistyczna, związana z Komitetem na rzecz Międzynarodówki Robotniczej (CWI), oraz Pracownicza Demokracja, powiązana z Międzynarodową Tendencją Socjalistyczną (IST) i brytyjską Socjalistyczną Partią Robotniczą (SWP). Działający w latach 90. i na początku XXI wieku Nurt Lewicy Rewolucyjnej praktycznie zaprzestał działalności, jedynie okazjonalnie publikując w Internecie swoje pismo „Dalej!”.

Historycznym przywódcą ruchu trockistowskiego w Polsce był prof. Ludwik Hass, więzień gułagu i historyk masonerii. Innym słynnym działaczem był Kazimierz Badowski, będący jednym z głównych „kontaktów” IV Międzynarodówki w PRL. W XXI w. działaczami i publicystami trockistowskimi są: działacz łódzkiej Solidarności i autor koncepcji o tzw. strajku czynnym wymierzonym we władzę gospodarczą PZPR Zbigniew Marcin Kowalewski i Dariusz Zalega, oraz wiele innych osób skupionych wokół Polskiej Partii Pracy.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Ludwik Hass, Trockizm w Polsce (do 1945 r.), Oblicza lewicy. Losy idei i ludzi, Warszawa 1992, s. 208
  2. a b Warszawscy trockiści – Miasto – Historia
  3. Trockizm. Doktryna i ruch polityczny - Fragmenty Książek, kultura.onet.pl [dostęp 2019-03-25] (pol.).
  4. Dariusz Zalega: Trockizm w PRL – zapomniana opozycja (cz. IV)
  5. Encyklopedia Solidarności – Porozumienie Opozycji Robotniczej