Trybun wojskowy z władzą konsularną

urząd w starożytnym Rzymie

Trybun wojskowy z władzą konsularną (łac. tribuni militum consulari potestate), zwany też trybunem konsularnym, był rodzajem urzędu w Republice Rzymskiej. Trybunowi konsularnemu przyługiwała zarówno władza polityczna, jak i wojskowa. Urząd mogli sprawować zarówno patrycjusze, jak i plebejusze.

XV-wieczny fresk przedstawiający wyobrażenie Marka Furiusza Kamillusa, wielokrotnie wybranego na urząd trybuna konsularnego. Ozdoba Palazzo Vecchio we Florencji.

Trybuni konsularni byli wielokrotnie powoływani w latach 444-368 p.n.e. w miejsce konsulów, w liczbie od 3 do 16 (na podstawie lex de tribunis militum consulari potestate creandis z 445 r. p.n.e.).

W porównaniu do władzy i uprawnień konsulów, władza trybunów konsularnych podlegała szeregowi ograniczeń:

  • nie mogli odbyć triumfu;
  • nie mogli powołać dyktatora;
  • nie mieli możliwości powołania (creatio) innych trybunów wojskowych z władzą konsularną;
  • nie mogli sporządzać spisu obywateli (w tym celu powołano urząd cenzora).

Powoływania trybunów konsularnych zaprzestano po uchwaleniu leges Liciane Sextiae (w 367 r. p.n.e.), zgodnie z którymi jeden z konsulów mógł być plebejuszem, a urząd pretora sprawować mieli tylko patrycjusze.

Badacze nie są zgodni co do przyczyny powstania urzędu trybuna konsularnego. Według prof. Jana Zabłockiego mogła nią być potrzeba równoczesnego prowadzenia większej liczby wojen. Przed powstaniem urzędu trybuna konsularnego jedynie jeden z dwóch konsulów mógł dowodzić armią. Mogła to też być to próba podzielenia urzędu konsula między patrycjuszy i plebejuszy.

Lista trybunów konsularnychEdytuj

Poniższa lista piastujących urząd trybuna konsularnego zaczerpnięta została z chronologii Warrona.

Rok Wybrani trybuni
444 p.n.e.
438 p.n.e.
434 p.n.e.
  • Ser. Cornelius Cossus
  • M. Manlius Capitolinus
  • Q. Sulpicius Camerinus Praetextatus
433 p.n.e.
  • M. Fabius Vibulanus
  • M. Folius Flaccinator
  • L. Sergius Fidenas
432 p.n.e.
426 p.n.e.
  • T. Quinctius Poenus Cincinnatus
  • C. Furius Pacilus Fusus
  • M. Postumius Albinus Regillensis
  • A. Cornelius Cossus
425 p.n.e.
424 p.n.e.
  • Ap. Claudius Crassus
  • Sp. Nautius Rutilus
  • L. Sergius Fidenas
  • Sex. Julius Iulus
422 p.n.e.
  • L. Manlius Capitolinus
  • Q. Antonius Merenda
  • L. Papirius Mugillanus
420 p.n.e.
419 p.n.e.
  • Agrippa Menenius Lanatus
  • P. Lucretius Tricipitinus
  • Sp. Nautius Rutilus
  • C. Servilius Axilla
418 p.n.e.
  • L. Sergius Fidenas
  • M. Papirius Mugillanus
  • C. Servilius Axilla
417 p.n.e.
  • P. Lucretius Tricipitinus
  • Agrippa Menenius Lanatus
  • C. Servilius Axilla
  • Sp. Rutilius Crassus
416 p.n.e. * A. Sempronius Atratinus
  • M. Papirius Mugillanus
  • Q. Fabius Vibulanus
  • Sp. Nautius Rutilus
415 p.n.e.
  • P. Cornelius Cossus
  • C. Valerius Potitus Volusus
  • N. Fabius Vibulanus
  • Q. Quinctius Cincinnatus
414 p.n.e.
  • Cn. Cornelius Cossus
  • L. Valerius Potitus
  • Q. Fabius Vibulanus
  • P. Postumius Albinus Regillensis
408 p.n.e.
407 p.n.e.
406 p.n.e.
  • P. Cornelius Rutilus Cossus
  • Cn. Cornelius Cossus
  • N. Fabius Ambustus
  • L. Valerius Potitus
405 p.n.e.
404 p.n.e.
  • C. Valerius Potitus Volusus
  • M'. Sergius Fidenas
  • P. Cornelius Maluginensis
  • Cn. Cornelius Cossus
  • K. Fabius Ambustus
  • Sp. Nautius Rutilus
403 p.n.e.
  • M'. Aemilius Mamercinus
  • L. Valerius Potitus
  • Ap. Claudius Crassus Inregillensis
  • M. Quinctilius Varus
  • L. Julius Iulus
  • M. Furius Fusus
  • M. Postumius Albinus Regillensis
  • M. Postumius
402 p.n.e.
  • C. Servilius Ahala
  • Q. Servilius Fidenas
  • L. Verginius Tricostus Esquilinus
  • Q. Sulpicius Camerinus Cornutus
  • A. Manlius Vulso Capitolinus
  • M'. Sergius Fidenas
401 p.n.e.
400 p.n.e.
  • P. Licinius Calvus Esquilinus
  • P. Manlius Vulso
  • L. Titinius Pansa Saccus
  • P. Maelius Capitolinus
  • Sp. Furius Medullinus
  • L. Publilius Philo Vulscus
399 p.n.e.
  • Cn. Genucius Augurinus
  • L. Atilius Priscus
  • M. Pomponius Rufus
  • C. Duillius Longus
  • M. Veturius Crassus Cicurinus
  • Volero Publilius Philo
398 p.n.e.
397 p.n.e.
396 p.n.e.
  • L. Titinius Pansa Saccus
  • P. Licinius Calvus Esquilinus
  • P. Maelius Capitolinus
  • Q. Manlius Vulso Capitolinus
  • Cn. Genucius Augurinus
  • L. Atilius Priscus
395 p.n.e.
  • P. Cornelius Cossus
  • P. Cornelius Scipio
  • K. Fabius Ambustus
  • L. Furius Medullinus
  • Q. Servilius Fidenas
  • M. Valerius Lactucinus Maximus
394 p.n.e.
391 p.n.e.
  • L. Lucretius Tricipitinus Flavus
  • Ser. Sulpicius Camerinus
  • L. Aemilius Mamercinus
  • L. Furius Medullinus
  • Agrippa Furius Fusus
  • C. Aemilius Mamercinus
390 p.n.e.
389 p.n.e.
  • L. Valerius Publicola
  • L. Verginius Tricostus
  • P. Cornelius
  • A. Manlius Capitolinus
  • L. Aemilius Mamercinus
  • L. Postumius Albinus Regillensis
388 p.n.e.
  • T. Quinctius Cincinnatus Capitolinus
  • Q. Servilius Fidenas
  • L. Julius Iulus
  • L. Aquilius Corvus
  • L. Lucretius Flavus Tricipitinus
  • Ser. Sulipicius Rufus
387 p.n.e.
  • L. Papirius Cursor
  • Cn. Sergius Fidenas Coxo
  • L. Aemilius Mamercinus
  • Licinus Menentius Lanatus
  • L. Valerius Publicola
  • L. Cornelius
386 p.n.e.
385 p.n.e.
  • A. Manlius Capitolinus
  • P. Cornelius
  • T. Quinctius Cincinnatus Capitolinus
  • L. Quinctius Cincinnatus Capitolinus
  • L. Papirius Cursor
  • Cn. Sergius Fidenas Coxo
384 p.n.e.
  • Ser. Cornelius Maluginensis
  • P. Valerius Potitus Publicola
  • M. Furius Camillus
  • Ser. Sulpicius Rufus
  • C. Papirius Crassus
  • T. Quinctius Cincinnatus Capitolinus
383 p.n.e.
  • L. Valerius Publicola
  • A. Manlius Capitolinus
  • Ser. Sulpicius Rufus
  • L. Lucretius Flavus Tricipitinus
  • L. Aemilius Mamercinus
  • M. Trebonius
382 p.n.e.
  • Sp. Papirius Crassus
  • L. Papirius Mugillanus
  • Ser. Cornelius Maluginensis
  • Q. Servilius Fidenas
  • C. Sulpicius Camerinus
  • L. Aemilius Mamercinus
381 p.n.e.
  • M. Furius Camillus
  • A. Postumius Albinus Regillensis
  • L. Postumius Albinus Regillensis
  • L. Furius Medullinus
  • L. Lucretius Tricipitinus Flavus
  • M. Fabius Ambustus
380 p.n.e.
  • L. Valerius Publicola
  • P. Valerius Potitus Publicola
  • Ser. Cornelius Maluginensis
  • Licinus Menentius Lanatus
  • C. Sulpicius Peticus
  • L. Aemilius Mamercinus
  • Cn. Sergius Fidenas Coxo
  • Ti. Papirius Crassus
  • L. Papirius Mugillanus
379 p.n.e.
  • P. Manlius Capitolinus
  • C. Manlius
  • L. Julius Iulus
  • C. Sextilius
  • M. Albinius
  • L. Antistius
378 p.n.e.
  • Sp. Furius
  • Q. Servilius Fidenas
  • Licinus Menenius Lanatus
  • P. Cloelius Siculus
  • M. Horatius
  • L. Geganius Macerinus
377 p.n.e.
  • L. Aemilius Mamercinus
  • P. Valerius Potitus Publicola
  • C. Veturius Crassus Cicurinus
  • Ser. Sulpicius Rufus
  • L. Quinctius Cincinnatus
  • C. Quinctius Cincinnatus
376 p.n.e.
  • L. Papirius Mugillanus
  • Licinus Menenius Lanatus
  • Ser. Cornelius Maluginensis
  • Ser. Sulpicius Praetextatus
370 p.n.e.
  • L. Furius Medullinus
  • A. Manlius Capitolinus
  • Ser. Sulpicius Praetextatus
  • Ser. Cornelius Maluginensis
  • P. Valerius Potitus Publicola
  • C. Valerius Potitus
369 p.n.e.
  • Q. Servilius Fidenas
  • C. Veturius Crassus Cicurinus
  • A. Cornelius Cossus
  • M. Cornelius Maluginensis
  • Q. Quinctius Cincinnatus
  • M. Fabius Ambustus
368 p.n.e.
  • T. Quinctius Cincinnatus Capitolinus
  • Ser. Cornelius Maluginensis
  • Ser. Sulpicius Praetextatus
  • Sp. Servilius Structus
  • L. Papirius Crassus
  • L. Veturius Crassus Cicurinus
367 p.n.e.
  • A. Cornelius Cossus
  • M. Cornelius Maluginensis
  • M. Geganius Macerinus
  • P. Manlius Capitolinus
  • L. Veturius Crassus Cicurinus
  • P. Valerius Potitus Publicola

BibliografiaEdytuj

  • Jan Zabłocki, Anna Tarwacka, Publiczne prawo rzymskie, Wydanie 1, Wyd. LIBER, Warszawa 2005, strona 50-51.