Trzebuska

wieś w województwie podkarpackim

Trzebuskawieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Sokołów Małopolski[4][5].

Artykuł 50°12′28″N 22°5′13″E
- błąd 39 m
WD 50°16'N, 22°2'E
- błąd 19588 m
Odległość 1848 m
Trzebuska
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat rzeszowski
Gmina Sokołów Małopolski
Liczba ludności (2011) 1675[1][2]
Strefa numeracyjna 17
Kod pocztowy 36-050[3]
Tablice rejestracyjne RZE
SIMC 0661606
Położenie na mapie gminy Sokołów Małopolski
Mapa lokalizacyjna gminy Sokołów Małopolski
Trzebuska
Trzebuska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Trzebuska
Trzebuska
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Trzebuska
Trzebuska
Położenie na mapie powiatu rzeszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu rzeszowskiego
Trzebuska
Trzebuska
Ziemia50°12′28″N 22°05′13″E/50,207778 22,086944

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Trzebuska[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0661612 Dworzysko część wsi
0661629 Majdan część wsi
0661635 Pod Lasem część wsi
0661641 Podławki część wsi
0661658 Podnionadówka część wsi

HistoriaEdytuj

  • 1579 – Pierwsza wzmianka o Trzebusce znajduje się w wykazie podatku płaconego na podstawie uchwały Sejmu Warszawskiego z 1578 roku. Wśród 30 wsi należących do Jana Pileckiego jest Trzebuska (Archiwum Skarbu Koronnego, tom 17, karta 420)
  • 1638 – Do parafii Nienadówka w której kościół zbudowano w 1561 roku należało 70 mieszkańców Trzebuski. Pozostała część mieszkańców należy do parafii Sokołów.
  • 1655-1656 – Najazd tatarski. Spustoszenie okolicznych miejscowości.
  • 1748 – Książę Franciszek Lubomirski sprzedał dominium sokołowskie (w tym i Trzebuskę) Franciszkowi Grabińskiemu za 625 tys. florenów.
  • 1766 – Dobra sokołowskie odziedziczył po zmarłym stryju Benedykt Grabiński, poseł Sejmu Wielkiego od 1790 roku, który zamieszkiwał w swoim dworze w Trzebusce (Dworzysko).
  • 1771 – 19 maja Benedykt Grabiński podpisał dekret regulujący sprawy cechu kowalskiego.
  • 1772I rozbiór Polski. Trzebuska wraz z całą Galicją dostała się pod zabór austriacki
  • 1774 – Powstał na krótko dystrykt leżajski, do którego należała również Trzebuska[6].
  • 1775 – 13 kwietnia Benedykt Grabiński wydał w Trzebusce Dekret wypisany na pergaminie dla cechu szewców.
  • 1791 – 29 listopada zmarł w Zawichoście w czasie powrotu z Warszawy Benedykt Grabiński
  • 1848 – w maju zniesiono pańszczyznę. Manifest cesarza Franciszka Józefa I odczytano z ambon kościołów
  • 1853 – Powstał na krótko powiat sokołowski, do którego należała również Trzebuska
  • 1865 – 21 października spis inwentarza w dworze Trzebuska. Pałac był na jedno piętro wysoki, front miał zwrócony ku zachodowi. W dolnej części 7 pokoi 2 kuchnie i jedna spiżarnia. Wartość oceniano na 7000 florenów.
  • 1869 – hr. Jan Władysław Zamoyski nabył Trzebuskę oraz okoliczne miejscowości, ale większość czasu spędzał za granicą.
  • 1900 – Wybudowano drewnianą kapliczkę pod lasem z elementów starego, rozebranego drewnianego kościoła w Nienadówce. Z Nienadówki przeniesiono elementy wyposażenia; jak obrazy, rzeźby, oraz mały dzwon. Z zaistnieniem kapliczki wiązano nadzieję na sprawowanie liturgii mszy św. Żywa jest pamięć o Romanie Baczyńskim, kierowniku szkoły (1923-1931), który chciał powiększyć kapliczkę, by można sprawować liturgię. Do rozbudowy jednak nie doszło.
  • 1902 – Powstała Szkoła Ludowa jednoklasowa. Zachowany protokół z posiedzenia Rady Szkolnej Miejscowej z 18 stycznia 1903 r. zawiera podsumowanie rozliczeń rachunkowych tego organu za 1902 r. przewodniczącym R.S.M. był wówczas Piotr Rostworowski, jej członkami: Franciszek Ciupak, Antoni Ciupak i Stanisław Oko (reprezentanci gminy) oraz Tadeusz Romkiewicz – nauczyciel. Piotr Rostworowski z Rybnej był jednym z administratorów dóbr sokołowskich, należących w latach 1869-1906 do hrabiego Jana Zamoyskiego. Nauczycielem Szkoły w Trzebusce w latach 1902 – 1904 był Tadeusz Romkiewicz.
  • 1905 – Powstała spółka, która buduje cegielnie na terenach podarowanych przez hr. J. W. Zamojskiego, produkującą cegłę na budowę kościoła a później szkoły, które spłonęły w wielkim pożarze w Sokołowie w 1904 roku.
  • 1906 – Wykup ziem od hr. J. W. Zamoyskiego przez spółkę kapitalistów Wiener i Bloch. Rozprzedanie folwarków i majątków gospodarzom. Dwór w Trzebusce kupuje gospodarz Jan Nowak, drzewa parkowe wycięto, pałac zburzono celem sprzedaży cegły.
  • 1914-1918I wojna światowa – wielu Trzebuszczan walczy w armii austriackiej w Karpatach, oraz froncie włoskim. Część z nich poległa. (Więcej mieszkańców Trzebuski nie powróciło z frontów podczas I wojny światowej w porównaniu do II wojny).
  • 1918 – Trzebuska wraz z Galicją powróciła w granice Rzeczypospolitej
  • 1935 – W Trzebusce urodził się Tadeusz Kuduk artysta-malarz. Od 1969 roku członek Związku Artystów Plastyków, laureat 17 dyplomów za prace malarskie.
  • 1939 – 28 sierpnia mężczyźni z Trzebuski zostali powołani do okolicznych jednostek wojskowych w związku z narastającym zagrożeniem wojennym.
  • 1940 – Po wsypie w Kolbuszowej grupa Odwet przeniosła wydawnictwo pisma "Czyn chłopsko-robotniczy" jak również nasłuch radiowy do Trzebuski, do Jana Krauzego, a później do Bolesława Mitury.
  • 1941 – W lipcu aresztowani zostali przez gestapo Adam Hus, Jan Krauz oraz Bolesław Mitura przechwycony z paczką gazet "Podorywka". Wszyscy zostali wywiezieni do Oświęcimia, skąd już nie wrócili.
    • Na terenie Trzebuski i okolicy działały w konspiracji oddziały: Armii Krajowej "Sosna", Batalionów Chłopskich "Roch" i Gwardii Ludowej "Iskra"
  • 1943 – Latem na placu szkolnym w Sokołowie rozstrzelani zostali przez oddział SS Bartłomiej Gielarowski z żoną Karoliną Marciniec za ukrywanie 5-cioro Żydów, oraz Agnieszka Gałgan
    • 2 października aresztowany został i wywieziony do obozu w Pustkowie, skąd już nie powrócił Szymon Kocioł kurier BCh "Rocha". U niego również prowadzony był nasłuch radiowy dla pozyskania wiadomości do gazety "Podorywka".
    • 2 listopada 15 osobowy oddział GL "Iskra" zaskoczony w lesie k. Trzebuski próbował wyjść z niemieckiego okrążenia, zginęło 11 partyzantów, 4 wymknęło się Niemcom – miejsce upamiętnione pomnikiem w 1968 roku
    • 17 listopada Andrzej Ciupak z synem Leonem zastrzeleni przez Niemców w pobliżu obecnego kościoła za wytwarzanie wyrobów mięsnych dla własnych potrzeb. Pochowani na cmentarzu w Nienadówce.
  • 1944 – 23-25 lipca z wieży kościoła w Sokołowie snajperzy niemieccy ostrzeliwali okolicę. Postrzelony młody chłopiec podczas prac żniwnych z rodziny Kozioł zmarł na polach pod Granicą.
    • 26 lipca do Trzebuski weszły oddziały wojsk radzieckich. Od sierpnia do października tego roku NKWD prowadziło w Trzebusce obóz dla zatrzymanych żołnierzy AK przy przedwojennym Domu Spółdzielczym. Ogrodzono drutem kolczastym ok. 7-8 arów, na których wykopano 5 dołów – ziemianek – 4 × 4 x 2 m. Przetrzymywano po 20 więźniów w dołku. Obóz wokół ogrodzenia patrolowała warta z psami. Po skazaniu na śmierć wyroki wykonywano w pobliżu, w lesie turzańskim. W ten sposób zgładzono tam żołnierzy Powstania Lwowskiego, którzy we Lwowie przyjęli Armię Czerwoną jako sojusznika[7][8].
  • 1959Elektryfikacja Trzebuski
    • Jesienią Piotr Szot w czasie karczowania pni w lesie znalazł miedzianą siekierę (kultura trzciniecka), którą za pośrednictwem Edwarda Ożoga przekazał do Muzeum Okręgowego w Rzeszowie.
  • 1960 – Wybudowano nową murowaną szkołę, którą rozbudowano w latach 1986-89 w czynie społecznym mieszkańców.
  • 1980 – powstanie NSZZ "Solidarność"
  • 1981Stan wojenny; brak łączności, i wyjazdy do miast na przepustki, brak w sklepach żywności nawet na kartki, internowania i aresztowania opozycji.
  • 1982-1986 – Budowa kościoła w Trzebusce.
  • 1988 – 9 lipca o godz. 18.00 uroczyste erygowanie parafii rzymskokatolickiej w Trzebusce, wydzielonej z parafii Sokołów Młp. i Nienadówka, parafii pw. Matki Boskiej Częstochowskiej.
  • 1989-1993 – Budowa nowej plebanii
  • 1991-1994 – Wybudowano salę gimnastyczną z zapleczem przy szkole.
  • 1992 – Parafia Trzebuska wraz z dekanatem sokołowskim, przeszła do nowo utworzonej diecezji rzeszowskiej; ordynariuszem został ks. bp Kazimierz Górny, a bpem pomocniczym ks. bp Edward Białogłowski.
  • 1995 – Oddano do użytku nową Remizę Strażacką wraz z Domem Ludowym.
  • 2007 – 16 października nastąpiło uroczyste nadanie imienia Świętej Jadwigi Królowej Zespołowi Szkół w Trzebusce[9]

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-04-19].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  4. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. a b GUS. Rejestr TERYT
  6. Bez nazwy, trzebuska.republika.pl [dostęp 2017-11-27].
  7. O. Hieronim Warachim, Czerwone noce na Wołyniu
  8. Okrutny los ostatniego dowódcy AK we Lwowie. „Biuletyn”. Nr 52, s. 33, Styczeń 1987. Koło Lwowian w Londynie. 
  9. Strona szkoły, historia

Linki zewnętrzneEdytuj