Otwórz menu główne

Tuchorza

wieś w województwie wielkopolskim

Tuchorzawieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, w gminie Siedlec[2]. Na północ od wsi przepływa rzeka Szarka[3]. Stacja kolejowa Tuchorza wbrew nazwie leży w położonej bardziej na południe wsi Stara Tuchorza[3].

Tuchorza
Kościół śś. Piotra i Pawła (2011)
Kościół śś. Piotra i Pawła (2011)
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat wolsztyński
Gmina Siedlec
Wysokość ok. 60 m n.p.m.
Liczba ludności (2014) 1105[1]
Strefa numeracyjna (+48) 68
Kod pocztowy 64-232
Tablice rejestracyjne PWL
SIMC 0913290
Położenie na mapie gminy Siedlec
Mapa lokalizacyjna gminy Siedlec
Tuchorza
Tuchorza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tuchorza
Tuchorza
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Tuchorza
Tuchorza
Położenie na mapie powiatu wolsztyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wolsztyńskiego
Tuchorza
Tuchorza
Ziemia52°11′09″N 16°02′43″E/52,185833 16,045278

HistoriaEdytuj

Wieś była wzmiankowana w 1311 pod nazwą Thugorze[4][5]. Jezelo z Tuchorzy wraz z braćmi darował wtedy cystersom z Obry młyn Ruchocin nad Dojcą[4]. W 1543 rodzina Ossowskich ufundowała pierwszy kościół, pod wezwaniem św. Trójcy[4]. W 1564 używano nazwy Tuchora[4]. W 1641 w miejscowości była szkoła[4]. W 1793 właścicielami wsi była rodzina Dziembowskich.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Tuchorze należała do wsi większych w ówczesnym powiecie babimojskim rejencji poznańskiej[6]. Tuchorze należało do tuchorskiego okręgu policyjnego tego powiatu i stanowiło część majątku Tuchorze, który należał do Kotwicza[6][a]. Według spisu urzędowego z 1837 roku Tuchorze liczyło 430 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 37 dymów (domostw)[6]. W 1845 właścicielką była baronesa von Kottwitz[4]. Pod koniec XIX wieku okrąg wiejski Tuchorze (wieś i młyn Borujka) liczył 42 domy, 270 ha i 320 mieszkańców, z czego 232 było katolikami, a 88 protestantami[4]. W Tuchorzu była wówczas gorzelnia i młyn parowy[4]. W okolicy uprawiano chmiel[4].

Egzekucja w 1942

9 lipca 1942 roku miała miejsce pokazowa, masowa egzekucja powieszenia piętnastu nieznanych mieszkańcom mężczyzn, przywiezionych przez Niemców, wśród których było 10 więźniów Fortu VII[5]. Około 200 mieszkańców Tuchorzy zgromadzono pod przymusem[5], aby unaocznić ludności narodowości polskiej, że jakikolwiek opór wobec poczynań władz okupacyjnych będzie traktowany w podobny sposób. Istnieją rozbieżności co do przyczyn zaistniałego faktu. Egzekucja mogła odbyć się w odwecie za zastrzelenie żandarma przez nieustalonych sprawców, być może dezerterów z armii niemieckiej[5].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego[3].

ZabytkiEdytuj

 
Plebania (dawna pastorówka)

W Tuchorzy znajdują się dwa kościoły należące do tutejszej parafii pw. Świętej Trójcy. Pierwszy kościół (parafialny) został wybudowany na cmentarzu, w miejsce drewnianej świątyni, która spłonęła w 1997 roku. Kościół cmentarny pochodził z 1732 roku, a w ołtarzu znajdował się późnorenesansowy tryptyk z 1592[5][7]. Zabytkowy kościół filialny (poewangelicki) pochodzi z lat 1905-1906, a jego patronami są święci Piotr i Paweł[8]. Znajduje się na terenie parku podworskiego o pow. 10,00 ha[5] albo 6,3 ha[7], z pomnikowymi drzewami[5]. Ochronie podlegają również kaplica grobowa rodziny von Kottvitz z 1880, plebania (dawniej pastorówka) wybudowana wraz z kościołem, budynek gospodarczy z muru pruskiego z początku XX wieku[8].

Dawna plebania z poł. XIX służy celom mieszkalnym (dom nr 125)[8].

UwagiEdytuj

  1. W innych źródłach używa się nazwiska von Kottwitz. Przypuszczalnie Bobrowicz spolszczył nazwisko właścicieli

PrzypisyEdytuj

  1. Ludność Gminy. UG Siedlec. [dostęp 24 stycznia 2015]. [zarchiwizowane z tego adresu (24 stycznia 2015)].
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 2242, 13 lutego 2013. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 24 stycznia 2015]. 
  3. a b c Alicja Dziewulska, Jan Maj: Kościan: mapa topograficzna Polski. Wydanie turystyczne. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne, 1997. ISBN 83-7135-149-6.
  4. a b c d e f g h i Tuchorze w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XII: Szlurpkiszki – Warłynka. Warszawa 1892. (Edmund Callier)
  5. a b c d e f g Paweł Anders: Jeziora Wolsztyńsko-Zbąszyńskie. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1989, s. 106. ISBN 83-7005-113-8. (pol.)
  6. a b c Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜stwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 188.
  7. a b Włodzimierz Łęcki: Wielkopolska. Warszawa: Sport i Turystyka, 1996, s. 419. ISBN 83-7079-589-7.
  8. a b c Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków na terenie województwa wielkopolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 251. [dostęp 23 stycznia 2015].

Linki zewnętrzneEdytuj