Otwórz menu główne

Tunel pod Małym Wołowcem

Tunel pod Małym Wołowcem – podwójny tunel kolejowy koło Wałbrzycha w województwie dolnośląskim. Tunele znajdują się pod górą Mały Wołowiec (720 m n.p.m.), w południowo-wschodniej części Gór Wałbrzyskich w paśmie Gór Czarnych między miejscowościami Wałbrzych i Jedlina-Zdrój na trasie kolejowej z Wałbrzycha do Kłodzka. Należą do najdłuższych tuneli w Polsce.

Tunel kolejowy pod Małym Wołowcem
Ilustracja
Jeden z tuneli pod Małym Wołowcem, widok od strony Jedliny Zdroju (część czynna)
Państwo  Polska
Miejscowość Wałbrzych
Przeszkoda masyw Małego Wołowca
Rodzaj tunel kolejowy
Długość pierwszy tunel 1560 m
drugi tunel 1601 m
Data otwarcia pierwszy tunel 15 października 1880
drugi tunel 1912
Budowa
Data budowy pierwszy tunel 18761879
drugi tunel 19091911
Zarządzanie
Płatny nie
Koncesjonariusz PKP Polskie Linie Kolejowe
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Tunel kolejowy pod Małym Wołowcem
Tunel kolejowy pod Małym Wołowcem
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tunel kolejowy pod Małym Wołowcem
Tunel kolejowy pod Małym Wołowcem
Ziemia50°43′57,6869″N 16°19′04,5811″E/50,732691 16,317939

Spis treści

OpisEdytuj

 
Tunel pod Małym Wołowcem, widok od strony Jedliny Zdroju (część nieczynna)
 
Tunel pod Małym Wołowcem, widok od strony Wałbrzycha (część nieczynna)

Są to dwa równoległe, proste, stopowe, jednotorowe, tunele kolejowe wydrążone pod Małym Wołowcem (720 m n.p.m.). Pierwszy tunel o długości 1560 m wydrążono w latach 1876–1879. Drugi równoległy o rekordowej długości 1601 m, wydrążono w latach 1907–1912[1]. Wloty tuneli położone są na wysokości 535 i 540 m n.p.m., a ich spadek w kierunku południowo-wschodnim wynosi 3,12 promila. Maksymalna głębokość tuneli od powierzchni wynosi 181 m. Tunele wykonano w obudowie murowej z bloczków kamiennych, częściowo z cegły klinkierowej, a miejscami ze wstawkami elementów obudowy żelbetowej. Portale wlotów do tunelu wykończono w obudowie kamiennej z klińców. Kształt tuneli eliptyczny, szerokość 4,8 m, wysokość 5,8 m. W ociosach tuneli wykonano kilkanaście wnęk ucieczkowych i rewizyjnych układu odwadniania tuneli. W celu odprowadzenia spalin w połowie tunelu wydrążono w skale szyb wentylacyjny (komin) służący do przewietrzania, a między równoległymi tunelami wykonano pięć przecinek łączących (z czego do dziś trzy pozostały drożne), które jednocześnie stanowią wnęki awaryjne.

HistoriaEdytuj

Decydujący wpływ na budowę tunelu miała wojna francusko-pruska, która pokazała jak ważną rolę odgrywała wówczas kolej. Po zakończeniu wrócono do pierwotnych koncepcji budowy linii kolejowej Wałbrzych – Kłodzko, jednego z odcinków Śląskiej Kolei Górskiej. Jedną z wielu przeszkód na trasie, był masyw Małego Wołowca (720 m n.p.m.) w Rybnickim Grzbiecie oddzielający Kotlinę Wałbrzyską od Obniżenia Noworudzkiego. W celu jego przekroczenia zdecydowano wydrążyć jednotorowy tunel o długości 1560 m w obudowie murowej. Pierwsze prace rozpoczęto latem 1876 roku i trwały do 1879 roku. Pierwszy pociąg przejechał oficjalnie tunelem dopiero 15 października 1880 roku po zakończeniu wszystkich prac na jednotorowej trasie. Pod koniec XIX wieku postanowiono wybudować drugi równoległy tor. W 1909 roku przystąpiono do budowy drugiego równoległego tunelu o długości 1601 m, o parametrach podobnych do wcześniej wykonanego tunelu. Tunel został oddany do ruchu w 1912 roku. Tunel, który pierwszy został oddany do eksploatacji pod koniec lat 90. XX wieku został wyłączony z ruchu.

CiekawostkiEdytuj

  • W tym samym okresie na jednotorowej trasie wykonywano trzy tunele: pierwszy pod Wołowcem, drugi pod zboczem Sajdaka, a trzeci w Świerkach pod Świerkową Kopą.
  • Tunel pod Małym Wołowcem jest najdłuższym pozamiejskim tunelem kolejowym w Polsce wykonanym metodą drążenia.
  • W okresie II wojny światowej tunele wykorzystywano jako schron dla specjalnych pociągów.
  • 11 listopada 1947 roku w tunelu zdarzył się nieszczęśliwy wypadek. Pociąg jadący w kierunku Wałbrzycha wskutek poślizgu kół stanął w tunelu. W wyniku spalania się węgla w palenisku lokomotywy parowej przy niedostatecznej ilości tlenu, w tunelu zaczął się zbierać tlenek węgla, którym śmiertelnie zatruło się czterech kolejarzy.

BibliografiaEdytuj

PrzypisyEdytuj