Tunel w Górze Smoleń

Tunel w Górze Smoleń, Schronisko w Górze Smoleń II – schronisko pomiędzy wsiami Smoleń i Złożeniec w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Pilica[1]. Pod względem geograficznym jest to obszar Wyżyny Ryczowskiej, będącej częścią Wyżyny Częstochowskiej w obrębie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej[2].

Tunel w Górze Smoleń
Plan jaskini
Plan jaskini
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Położenie

Park Jurajski, Smoleń

Właściciel

Lasy Państwowe

Długość

10,3 m

Deniwelacja

0

Wysokość otworów

452 m n.p.m.

Ekspozycja otworów

ku W, E

Kod

J.Cz.IV-04.31

Położenie na mapie gminy Pilica
Mapa konturowa gminy Pilica, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Tunel w Górze Smoleń”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Tunel w Górze Smoleń”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Tunel w Górze Smoleń”
Położenie na mapie powiatu zawierciańskiego
Mapa konturowa powiatu zawierciańskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Tunel w Górze Smoleń”
Ziemia50°26′13″N 19°40′10″E/50,436944 19,669444
Strona internetowa jaskini
Tunel w Górze Smoleń DK40 (2).jpg
Tunel w Górze Smoleń DK40.jpg

Opis obiektuEdytuj

Znajduje się w lesie w tzw. Parku Jurajskim po lewej stronie drogi ze Smolenia do Złożeńca, w odległości około 150 m od tej drogi. Jest to naturalnego pochodzenia, obszerny tunel o długości 10,3 m, przebijający skałę w kierunku równoleżnikowym[3]. Od zachodu jest łatwo dostępny, otwór wschodni wychodzi na skalne wypłaszczenie opadające pionową ścianką. Zamontowano w nim barierkę zabezpieczająca przed przypadkowym upadkiem.

Schronisko powstało w wapieniach z jury późnej. Kiedyś pod dużym ciśnieniem przepływały nim duże ilości wody. Dowodem na to są liczne, małe i duże kotły wirowe na ścianach i na stropi schroniska. W skale powyżej tunelu znajduje się jeszcze drugie, schronisko przebiegające w tym samym kierunku. Ma formę rury skalnej, ale o dużo mniejszej średnicy. Jest to Rura nad Tunelem[3].

We wnętrzu Tunelu w Górze Smoleń jest sucho. Duże otwory na obydwu końcach powodują, że jest on przewiewny i całkowicie poddany wpływom środowiska zewnętrznego. Jest w całości widny, ale oprócz glonów nie rosną w nim inne rośliny. Nie obserwowano również zwierząt. Namulisko ubogie, piaszczysto-kamieniste[3].

Historia badań i dokumentacjiEdytuj

Schronisko znane jest o dawna i często odwiedzane – świadczą o tym m.in. popioły z palonych w nim ognisk. Po raz pierwszy opisał go Kazimierz Kowalski w 1951 roku jako Schronisko w Górze Smoleń II[4]. Taką nazwę ma również w dokumentacji dla Zarządu Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych woj. katowickiego oraz w dokumentacji z roku 2000 wykonanej na zlecenie Ministerstwa Środowiska. W tej ostatniej znajduje się także jego opis i plan[3].

W 2012 roku w schronisku prowadzono badania archeologiczne. Przebadano sondażowo fragment namuliska o wymiarach 2,5 × 1 m i maksymalnej miąższości 60 cm. Stwierdzono, że namulisko zbudowane jest z siedmiu różnych warstw. W warstwie pochodzącej z holocenu znaleziono trzy fragmenty naczyń ceramicznych z okresu późnego średniowiecza lub współczesnych. W warstwie pochodzącej prawdopodobnie z epoki brązu lub neolitu znalezionono nieliczne i mało charakterystyczne narzędzia krzemienne. Zidentyfikowano także 50 szczątków dużych ssaków, ponadto znaleziono 465 niezidentyfikowanych szczątków drobnych ssaków[5].

PrzypisyEdytuj

  1. Geoportal. Mapa topograficzna i lotnicza [dostęp 2019-12-13].
  2. Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa, Wyd. Naukowe PWN, 1998, ISBN 83-01-12479-2
  3. a b c d Adam Polonius: Tunel w Górze Smoleń. W: Jaskinie Polski [on-line]. Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy. [dostęp 2019-12-09].
  4. K. Kowalski, Jaskinie Polski, tom. 1, Warszawa: Państwowe Muzeum Archeologiczne, 1951
  5. Schronisko w Górze Smoleń II (nr 416, wg S. Kowalskiego 1951) [dostęp 2019-04-07].