Otwórz menu główne

Turzyca delikatna (Carex supina) – gatunek byliny z rodziny ciborowatych. Obszar występowania obejmuje Europę, Azję i Amerykę Północną. W Polsce rzadko na wyżynach Małopolskiej i Lubelskiej, bardzo rzadko na zboczach doliny dolnej Odry i Wisły.

Turzyca delikatna
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd wiechlinowce
Rodzina ciborowate
Rodzaj turzyca
Gatunek turzyca delikatna
Nazwa systematyczna
Carex supina Willd. ex Wahlenb.
Kungl. Svenska Vet.-Akad. Handl. nov. ser. 24: 158 (1803)
Synonimy

Carex wohllebii Hoppe, Carex nitida Host, non Hoppe subsp. supina (Wahlenb.) Fiori

Spis treści

MorfologiaEdytuj

Pokrój 
Roślina trwała, wysokości 5-20 (30) cm, gęstokępkowa, z cienkimi kłączami.
Łodyga 
Sztywno wzniesiona, w górze szorstka.
Liście 
Liście jasnozielone, do 1,5 mm szerokości, krótsze od łodyg.
Kwiaty 
W kątach rdzawych przysadek z zielonym grzbietem zebrane w kłosy. Kłos męski szczytowy jest wąski i prosto wzniesiony. Poniżej niego krótkie, skąpokwiatowe, kulistawe kłosy żeńskie. Kwiaty męskie z 3 pręcikami, kwiaty żeńskie ze słupkiem zakończonym trzema znamionami. Kwitnie od kwietnia do sierpnia.
Owoce 
Orzeszek otoczony pęcherzykiem. Pęcherzyk pękaty, kulistojajowaty, żółtobrązowy, do 3 mm długości.

Biologia i ekologiaEdytuj

Występuje w murawach kserotermicznych wykształcających się na rędzinach i glebach brunatnych. gatunek charakterystyczny dla muraw ze związku Festuco-Stipion i zespołów Sisymbrio-Stipetum oraz Potentillo-Stipetum[2]. Spotykany także na obrzeżach ciepłolubnych zarośli i lasów. W miejscach występowania zwykle rośnie nielicznie. Rozmnaża się przy pomocy nasion i kłącza. 2n = 38, 44.

ZmiennośćEdytuj

Wyróżniany jest podgatunek:

  • Carex supina ssp. spaniocarpa (Steud.) Hultén – występuje w północnej części Ameryki Północnej i Eurazji[3].

Zagrożenia i ochronaEdytuj

Gatunek w Polsce zagrożony z powodu zanikania odpowiednich siedlisk. Murawy kserotermiczne ulegają sukcesji zarośli i lasów, co jest spowodowane zanikiem wypasu i powstrzymaniem erozji zboczy dolin rzecznych na skutek ich zabudowy hydrotechnicznej. Gatunek umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin w kategorii EN (zagrożony)[4]. Tę samą kategorię posiada na polskiej czerwonej liście[5]. Znajduje się także w czerwonych księgach Niemiec, Czech, Słowacji i Białorusi. Gatunek objęty w Polsce ścisłą ochroną gatunkową od 2004 r.

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-14].
  2. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  3. Weak arctic sedge (ang.). PLANTS NRCS. [dostęp 5 grudnia 2008].
  4. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  5. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

BibliografiaEdytuj

  1. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2006. ISBN 83-7073-444-8.
  2. Lucjan Rutkowski: Carex supina W: Polska Czerwona Księga Roślin. Kraków: PAN, 2001. ISBN 83-85444-85-8.