Uładzimir Żbanau

białoruski rzeźbiarz

Uładzimir Iwanawicz Żbanau (biał. Уладзімір Іванавіч Жбанаў[a], ros. Владимир Иванович Жбанов), Władimir Iwanowicz Żbanow; ur. 26 stycznia 1954 w Mińsku, zm. 16 stycznia 2012) – białoruski rzeźbiarz, autor licznych rzeźb w przestrzeniach publicznych Mińska, Mołodeczna i Mohylewa.

Uładzimir Żbanau
Уладзімір Іванавіч Жбанаў
Data i miejsce urodzenia 26 stycznia 1954
Mińsk
Data śmierci 16 stycznia 2012
Narodowość białoruska
Dziedzina sztuki rzeźba

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 26 stycznia 1954 roku w Mińsku, w Białoruskiej SRR, ZSRR[1][2]. Jego ojciec był wojskowym, matka pracowała w wojskowej komendzie uzupełnień (WKU). W młodości zamierzał zostać aktorem filmowo-teatralnym, jednak ponieważ matka była temu przeciwna, wybrał rzeźbę[3].

W 1973 roku ukończył Mińskie Technikum Artystyczne im. Glebowa, a w 1979 roku – studia na Wydziale Artystycznym Białoruskiego Państwowego Instytutu Teatralno-Artystycznego o specjalności rzeźba[1][2].

Po ukończeniu instytutu miał obowiązek odbyć roczną służbę wojskową w szeregach Armii Radzieckiej. Mimo starań ojca, by odbył ją w Witebsku, skierowany został do Afganistanu, gdzie przez rok brał udział w radzieckiej interwencji w tym kraju[3].

Po opuszczeniu wojska ukończył w 1983 roku trzyletnie warsztaty twórcze Akademii Sztuki ZSRR. W latach 1985–1999 pracował jako wykładowca wyższej kategorii w Mińskim Technikum Artystycznym im. Glebowa. Od 1993 roku należał do Białoruskiego Związku Artystów[1][2]. W styczniu 2012 roku znalazł się na oddziale reanimacyjnym, gdzie przebywał kilka dni. Zmarł 16 stycznia o godzinie 13[1].

TwórczośćEdytuj

Uładzimir Żbanau jest autorem rzeźb, z których osiem eksponowanych jest w przestrzeni publicznej Mińska, jedna – Mołodeczna, a kopia jednej z nich – Mohylewa. Dzieła rzeźbiarza obejmują m.in. takie rzeźby jak:

W Mołodecznie natomiast na głównym placu stoi rzeźba „Złota koniczyna”[1]. Jego prace były pierwszymi rzeźbami w przestrzeni publicznej Mińska, które nie niosły ze sobą politycznego czy propagandowego przesłania, nie były ustawione na cokołach, lecz bezpośrednio na miejskich chodnikach. W ten sposób łamał stereotypy dotyczące roli rzeźby w mieście. Dzieła Żbanaua są popularnymi i rozpoznawalnymi obiektami, przy których chętnie fotografują się mieszkańcy miasta i turyści[3].

NagrodyEdytuj

  • I nagroda i medal na wystawie „Wysokie Technologie” w kategorii „Najlepsze rozwiązanie awangardowe” (Petersburg, 2001);
  • Medal Białoruskiego Związku Artystów (2004);
  • Gramota Pochwalna Mińskiej Miejskiej Rady Deputowanych (2005)[2].

KrytykaEdytuj

Fontanna z rzeźbą „Złota koniczyna” w Mołodecznie wywołała protesty ze strony niektórych mieszkańców miasta. Oburzenie wywołała nagość przedstawionych w niej dwojga młodych ludzi[6], a także fakt, że pod jej budowę wycięto wierzby. Na liście protestacyjnej zebrano ok. 100 podpisów[9].

Życie prywatneEdytuj

Uładzimir Żbanau miał żonę Żannę[1].

UwagiEdytuj

  1. Zapis według oficjalnego wariantu języka białoruskiego. Alternatywna forma zapisu, według tzw. wariantu klasycznego (taraszkiewicy): Уладзімер Іванавіч Жбанаў (czyt. Uładzimier Żbanau).

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Памёр скульптар Уладзімір Жбанаў (biał.). Nasza Niwa, 2012-01-16 14:53. [dostęp 2012-06-17].
  2. a b c d e Выставка одного произведения во внутреннем дворике Музея истории города Минска В.Жбанов. Скульптурная композиция «Гусар» (ros.). Muzeum Historii Miasta Mińska. [dostęp 2017-09-20].
  3. a b c Юрась Ускоў: «Ён зняў скульптуры з пастаментаў»: Мінск развітваецца са скульптарам Жбанавым (biał.). Nasza Niwa, 2012-01-18 09:05. [dostęp 2017-09-20].
  4. a b Создатель городской скульптуры (ros.). privet-minsk.by. [dostęp 2017-09-20].
  5. Геннадий Фоков: Памятник поручику Ржевскому (Павлоград) (ros.). iloveua.by. [dostęp 2017-09-23].
  6. a b Белорусов смутила бронзовая нагота (ros.). NTV, 2011-08-18 11:37. [dostęp 2017-09-20].
  7. Минский скульптор Владимир Жбанов работает над скульптурой "Золотой трилистник" для "Дажынок" в Молодечно (ros.). kraj.by, 2011-03-18 15:13. [dostęp 2017-09-23].
  8. Вероника Тризно: У ЦУМа поставили памятник семье шопоголиков (ros.). interfax.by, 2011-07-11. [dostęp 2017-09-23].
  9. Надежда Радивон: В Молодечно разгорелись споры вокруг скульптуры-фонтана Жбанова (ros.). nest.by, 2011-07-31 11:16. [dostęp 2017-09-23].