Otwórz menu główne

Uchwała Sejmu o detronizacji Mikołaja I

François de Villain: Detronizacja cara Mikołaja przez sejm 25 stycznia 1831
Akt detronizacji

Uchwała Sejmu o detronizacji Mikołaja Iuchwała Sejmu Królestwa Polskiego pozbawiająca tronu polskiego i godności króla Polski cara Rosji Mikołaja I, podjęta 25 stycznia 1831 podczas powstania listopadowego.

Spis treści

Okoliczności uchwaleniaEdytuj

Po niepowodzeniu misji mediacyjnej księcia Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego wysłanej do Petersburga, doszło do zaostrzenia sytuacji politycznej. Generał Józef Chłopicki złożył władzę. 20 stycznia sejm uznał powstanie za narodowe[1]. Na sile przybrała lewica[2]. 24 stycznia prasa warszawska opublikowała proklamację feldmarszałka Dybicza wzywającą do bezwarunkowego złożenia broni[3]. 25 stycznia zwołano tłumną demonstrację ku czci straconych dekabrystów. Pochód rozpoczął się na Uniwersytecie Warszawskim[4]; przemawiano na Placu Zamkowym, na wprost sejmu[2] obradującego pod przewodnictwem marszałka Władysława Ostrowskiego. Pochód wywarł na posłach silne wrażenie[4]. W tym nastroju, na wniosek Romana Sołtyka parlament podjął jednomyślną uchwałę o złożeniu z polskiego tronu Mikołaja I[2]. Uchwała utrzymana była w możliwie najbardziej wyważonym tonie, co było efektem starań skrzydła umiarkowanego, któremu przewodził prezes Rządu Narodowego, książę Adam Jerzy Czartoryski. Ten ostatni, podpisując dokument, miał rzec:

Zgubiliście Polskę!

Poseł Jan Ledóchowski wybiegł wówczas na środek izby krzycząc:

Wyrzeknijmy więc wszyscy razem: nie ma Mikołaja!

PostanowieniaEdytuj

Powołując się na łamanie swobód przyznanych narodowi polskiemu, sejm stwierdzał, że czuje się zwolniony od wierności panującemu. Uznał także, że dysponuje możliwością przekazania władzy królewskiej temu, kogo uzna za godnego i dającego gwarancję zachowania swobód.

KonsekwencjeEdytuj

29 stycznia sejm uchwalił ustawę o Rządzie Narodowym, któremu powierzył sprawowanie władzy królewskiej[5]. W ocenie Stefana Kieniewicza, wbrew swojej woli, klasa panująca, ulegając patriotycznym nastrojom, została wciągnięta do walki o niepodległość[2]. Miała ona kierować tą walką troszcząc się o to, by nie przerodziła się ona w rewolucję społeczną[2].

Symbolicznie uznaje się, iż od daty przyjęcia tej uchwały rozpoczęła się wojna polsko-rosyjska 1831 roku.

W literaturzeEdytuj

Adam Mickiewicz napisał o tym w swoim wierszu Reduta Ordona (1832):

Mocarzu, jak Bóg silny, jak szatan złośliwy,
Gdy Turków za Bałkanem twoje straszą spiże,
Gdy poselstwo paryskie twoje stopy liże,
— Warszawa jedna twojej mocy się urąga,
Podnosi na cię rękę i koronę ściąga,
Koronę Kazimierzów, Chrobrych z twojej głowy,
Boś ją ukradł i skrwawił, synu Wasilowy!

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Jerzy Topolski: Historia Polski. Warszawa-Kraków: Oficyna Wydawnicza Polczek, 1992, s. 224. ISBN 83-85272-05-4.
  2. a b c d e Stefan Kieniewicz: Historia Polski 1795-1918. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 103. ISBN 83-01-12137-8.
  3. Kronika powstań polskich 1794-1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, s. 102. ISBN 83-86079-02-9.
  4. a b Kronika powstań polskich 1794-1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, s. 103. ISBN 83-86079-02-9.
  5. Kronika powstań polskich 1794-1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, s. 104. ISBN 83-86079-02-9.