Ulana Krawczenko

ukraińska poetka

Ulana Krawczenko (ukr. Уляна Кравченко, właśc. Julia Schneider; ur. 18 kwietnia 1860 w Mikołajowie, zm. 31 marca 1947 w Przemyślu) – ukraińska pisarka, aktywistka ukraińskiego ruchu kobiecego, pierwsza poetka z zachodniej Ukrainy, której prace stały się popularne[1].

Ulana Krawczenko
Уляна Кравченко
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 18 kwietnia 1860
Mikołajów
Data i miejsce śmierci 31 marca 1947
Przemyśl
Narodowość ukraińska
Język ukraiński
Dziedzina sztuki literatura
Epoka XIX, XX w.

ŻyciorysEdytuj

Ulana Krawczenko (pseudonim literacki Julii Schneider) urodziła się w rodzinie urzędnika państwowego. Jej ojciec, Julius Schneider, był komisarzem powiatu drohobyckiego w Żydaczowie; miał poglądy monarchiczne i w wolnym czasie pisał wiersze na tematy polityczne, które publikował w piśmie Zoria Hałyćka. Zmarł, gdy Ulana miała dziesięć lat. Jego brat, Antin Schneider, był jednym z najwybitniejszych lokalnych historyków galicyjskich. Matka Ulany – Julia Łopuszańska – była córką księdza greckokatolickiego[potrzebny przypis].

Początkową edukację pisarka otrzymała w domu. Następnie studiowała we Lwowskim Seminarium Nauczycielskim (1877–1881)[2]. Po jego ukończeniu Ulana Krawczenko pracowała jako nauczycielka przez trzy lata (1881-1884) w mieście Bóbrka, w obecnym rejonie przemyślańskim. Następnie uczyła w szkołach wiejskich w Galicji: najdłużej (przez 32 lata) pracowała w szkole we wsi Solec (obecnie część miasta Stebnik)[1]. W tym czasie zaczęła także działać na rzecz kobiet i dzieci[2].

W życiu prywatnym nawiązała znajomość i przyjaźń z wybitnym ukraińskim poetą Iwanem Franką , który wspierał jej talent, umieszczając utwory w druku i korespondując z poetką. W 1920 roku przeniosła się na stałe do Przemyśla[2].

W 1941 roku zaangażowała się społecznie, zostając członkinią Miejskiej Rady Narodowej w Przemyślu[2].

Jej synem był malarz i poeta piszący po polsku, Jerzy Niementowski[3].

Pochowana została na cmentarzu w Przemyślu[4].

Twórczość literackaEdytuj

Pierwsze wiersze Ulany zostały opublikowane w 1883 r. w czasopiśmie Zoria. W 1885 r. ukazał się debiutancki zbiór poezji Prima vera, pierwszy w Galicji napisany przez Ukrainkę[2].

W 1891 roku, w wydawnictwie Literacko-Naukowej Biblioteki, ukazał się tomik jej wierszy pt. Nowym szlakiem. W 1921 r. wydała samodzielnie zbiór poezji dla dzieci pt. Przylaszczki oraz poezje dla młodzieży pt. W drogę. W 1923 ukazało się opowiadanie pt. Głos serca, a rok później - kolejny tom wierszy dla młodzieży pt. Łabędzi śpiew [2].

Wiersze drukowane w różnych czasopismach w okresie 1884- 1914, zostały zebrane i wydane w 1929 r. w Kołomyi w tomie pt. W życiu jest coś. W tym samym roku wyszedł tomik pt. Na wyzwoleńczym szlaku. Dwa lata później kolejny: pt. Dla niej wszystko. Tom z 1932 r. pt. Szeleszcz nam, barwineczku poświęcony jest pamięci matki Ulany Krawczenko. W 1933 ukazują się wiersze w zbiorze pt. Moje kwiaty. Z kolei formy prozatorskie ukazały się w 1934 r. w zbiorze pt. Zamiast autobiografii. Rok później także ukazuje się tom prozy pt. Wspomnienia nauczycielki. Również w 1935 kolejny tom poetycki, pt. Caritas, trafił do czytelników[2].

UpamiętnienieEdytuj

Na jej cześć w Bóbrce wzniesiono pomnik i otwarto szkołę ogólnokształcącą, w której jest sala muzealna. W Bóbrce znajdują się również trzy tablice pamiątkowe poświęcone osobie Ulany Krawczenko[potrzebny przypis].

W 2005 r. w przemyskim Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 2, odbył się pierwszy Konkurs Recytatorski im. Ulany Krawczenko, który przerodził się w wydarzenie cykliczne[5].

W 2013 r., trakcie obchodów 80. rocznicy Wielkiego Głodu, wiersze Krawczenko odczytywano podczas Drogi Krzyżowej grekokatolików zebranych w Głotowie[6].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Anna Varanstya, "Jaka szkoła, taki nauczyciel", czyli narodowościowe konteksty pracy nauczyciela ludowego... Liliana Kołodziejczak, Agnieszka Imbierowicz, Beata Działa (red.), „Ogrody Nauk i Sztuk”, 5, 2015, s. 241-242.
  2. a b c d e f g Józef Pacykowski, Ulana Krawczenko w 22 rocznicę śmierci, „Profile” (3), 1969, s. 22-24.
  3. Kasper Świerzowski, Jerzy Niementowski - zapomniany poeta i malarz, 1969.
  4. Kazimierz Krajewski, Ukraińskie miejsca pamięci narodowej na terenie Polski, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” (7-8), 2010, s. 118-137.
  5. Irena Spolska-Oniszko, Działalność reaktywowanej Szaszkewycziwki w Przemyślu (1991–2008), „Nowa Ukraina”, 2007, ISSN 1895-7897.
  6. Grekokatolicy dekanatów elbląskiego i olsztyńskiego modlili się za ofiary Wielkiego Głodu – Cerkiew greckokatolicka Olsztyn – Парoxія Греко-Kатолицька Ольштин [dostęp 2020-01-06] (pol.).