Otwórz menu główne

Ulica Andrzeja w Katowicach

ulica w Katowicach

Ulica Andrzeja w Katowicach (do 1922[2] i w latach 1939−1945[3] Andreasstraße[4], popularnie nazywana także ulicą Świętego Andrzeja) − jedna z historycznych ulic w katowickiej dzielnicy Śródmieście.

herb Katowic Katowice
ulica Andrzeja
Śródmieście
Długość: 407 m[1]
ul. Andrzeja (w głębi widoczny zespół budynków Sądu Wojewódzkiego)
ul. Andrzeja (w głębi widoczny zespół budynków Sądu Wojewódzkiego)
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg 0m Znak A-21.svg ul. Tadeusza Kościuszki
Ikona ulica z lewej.svg 155m ul. Stefana Batorego
Ikona ulica plac.svg 200m plac Oddziałów Młodzieży Powstańczej
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 225m ul. Marii Skłodowskiej-Curie
Ikona ulica plac.svg 270m plac Andrzeja
Ikona ulica z prawej.svg 380m ul. ks. Augustyna Kordeckiego
Ikona ulica koniec T.svg 407m ul. Mikołowska
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
ulica Andrzeja
ulica Andrzeja
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Andrzeja
ulica Andrzeja
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
ulica Andrzeja
ulica Andrzeja
Ziemia50°15′22,3″N 19°00′58,0″E/50,256192 19,016122
Narożna kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 1, ul. T. Kościuszki 7)
Kamienica przy ul. Andrzeja

PrzebiegEdytuj

Ulica rozpoczyna swój bieg od skrzyżowania z ulicą Tadeusza Kościuszki. Następnie krzyżuje się z ulicą Stefana Batorego, biegnie obok placu Oddziałów Młodzieży Powstańczej i placu Andrzeja, ulicy Marii Skłodowskiej-Curie i ulicy księdza Augustyna Kordeckiego. Kończy swój bieg przy ulicy Mikołowskiej.

HistoriaEdytuj

Nazwa ulicy prawdopodobnie pochodzi od imienia kuźnika boguckiego Andrzeja, który na swoim gruncie założył wieś zagrodniczą Katowice. Wieś ta była wzmiankowana w 1598 w protokole wizytacji parafii w Bogucicach[5]. Według kroniki katowickiej straży pożarnej[6] 22 lipca 1904 wybuchł pożar przy Andreasstraße. Spłonął namiot, w którym organizowano pokazy kinematograficzne[7].

W latach międzywojennych przy ulicy Andrzeja działały takie instytucje, jak[8][9]: Wydział Handlowy Sądu Okręgowego (pod numerem 158), Przedsiębiorstwo Techniczno-Handlowe "Spawa" (ul. Andrzeja 2), skład win Czesława Bojarskiego (pod numerem 14), Polskie Towarzystwo Emigracyjne i Polski Czerwony Krzyż (ul. Andrzeja 9), Związek Górników Zjednoczenia Zawodowego Polskiego (pod numerem 21), dowództwo 23. Dywizji Piechoty[10] (pod numerem 4), miesięcznik "Informator Śląski" (ul. Andrzeja 6), redakcja gazety "Głos Górnego Śląska" (ul. Andrzeja 14), Sąd Grodzki (pod numerem 28)[11]. Do 1939 pod numerem 21 znajdowała się restauracja "Strzecha Górnicza"[12], a pod numerem 31 − kawiarnia/cukiernia, której właścicielem był Majnusz[13].

Dnia 22 lipca 1949 pod numerem 9 otwarto miejskie pogotowie ratunkowe w Katowicach[14]. W 1976 powstało Muzeum Społeczne Pawła Stellera. Mieści się przy ul. Andrzeja 13, w domu państwa Stellerów. Od 1983 jest częścią Muzeum Historii Katowic[15].

OpisEdytuj

Przy ulicy Andrzeja znajdują się następujące historyczne obiekty:

  • zespół budynków Sądu Wojewódzkiego (ul. Andrzeja 16, 18); wpisany do rejestru zabytków 15 listopada 1997 (nr rej.: A/1663/97), składający się z gmachu starego sądu (ulica Andrzeja 18), wybudowanego w 1889 w stylu neorenesansu niemieckiego, i nowego budynku sądu (ulica Andrzeja 16) wzniesionego w 1913 w stylu neobarokowym, połączonych przewiązką (granice ochrony obejmują cały zespół)[16][17];
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 1, ul. T. Kościuszki 7)[18];
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 2, ul. T. Kościuszki 9)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 3)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 4)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 5)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 6)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 7)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 9)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 10)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 11)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 12)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 13)[18], wzniesiona pod koniec XIX wieku; posiada loggie balkonowe i kute balustrady; mieszkał w niej Paweł Steller[19];
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 14, ul. M. Skłodowskiej-Curie 10)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 17, pl. Oddziałów Młodzieży Powstańczej 1)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 19/21)[18];
  • dawna fabryka w oficynie (ul. Andrzeja 21a)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 23)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 25)[18];
  • kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 27)[18];
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. Andrzeja 29, róg z ul. ks. A. Kordeckiego)[18].

Przy ulicy Andrzeja swoją siedzibę mają[20]: kancelarie adwokackie, Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom i Młodzieży "Dom Aniołów Stróżów", przedsiębiorstwa handlowo-usługowe, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (Punkt Terenowy nr 1), Polski Związek Niewidomych (Zarząd Koła Miejskiego), biuro obsługi PKP Intercity[21], Sąd Okręgowy.

Na ścianie budynku pod numerem 21 znajduje się pamiątkowa tablica, upamiętniająca miejsce zamieszkiwania Konstantego Emanuela lmieli w tej kamienicy.

Ulicą Andrzeja kursują linie autobusowe Komunikacyjnego Związku Komunalnego Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (KZK GOP).

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Urząd Miasta Katowice: Plan zimowego utrzymania dróg na sezon 2009/2010 (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-21].
  2. J. Lipońska-Sajdak, Katowice wczoraj. Kattowiz gestern, Gliwice 1995, s. 5.
  3. Plan Katowic z 1942 roku www.grytzka-genealogie.de [dostęp 2011-07-21]
  4. Alle Straßen bzw. Straßennamen von Kattowitz Deutsch – Polnisch (niem.). www.grytzka-genealogie.de. [dostęp 2011-07-21].
  5. Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice - Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 17. ISBN 83-85831-35-5.
  6. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 214. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  7. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 92. ISBN 978-83-7729-021-7.
  8. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 158. ISBN 83-913341-0-4.
  9. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 159. ISBN 83-913341-0-4.
  10. Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna "Artur", 1996, s. 34. ISBN 83-905115-0-9.
  11. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 69. ISBN 978-83-7729-021-7.
  12. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 95. ISBN 978-83-7729-021-7.
  13. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 96. ISBN 978-83-7729-021-7.
  14. Wojewódzkie Pogotowie Ratunkowe w Katowicach: 60 lat Wojewódzkiego Pogotowia Ratunkowego w Katowicach (pol.). www.wpr.pl. [dostęp 2011-07-21].
  15. Katowice − Informator, red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, ss. 52, 53.
  16. Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-07-21].
  17. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2018-09-30. [dostęp 2011-07-21].
  18. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-21].
  19. Zabytkowa kamienica przy ul. Andrzeja w Katowicach czeka na remont (pol.) www.katowice.naszemiasto.pl [dostęp 2011-07-21]
  20. Spis firm na ulicy Andrzeja w mieście Katowice (pol.). www.katalog.pf.pl. [dostęp 2011-07-21].
  21. Biznes Finder. [dostęp 2017-01-18].

BibliografiaEdytuj

  • Katowice - Plan miasta, wyd. Demart SA, Warszawa 2009/2010.
  • Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000. ISBN 83-913341-0-4.