Otwórz menu główne

Ulica Jana III Sobieskiego w Sanoku

Ulica Jana III Sobieskiego w Sanoku – ulica w dzielnicy Śródmieście miasta Sanoka[1], biegnie od zbiegu z ulicą Marszałka Józefa Piłsudskiego w stronę północną do ulicy Zamkowej.

ulica Jana III Sobieskiego
Śródmieście
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Sanok
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 0m Ulica Kazimierza Wielkiego (z niej wybiega) i Ulica Marszałka Józefa Piłsudskiego (skrzyżowanie)
Ikona ulica z lewej.svg 100m Ulica Andrzeja Frycza Modrzewskiego
Ikona ulica z prawej.svg 180m Ulica Żydowska
Ikona ulica z lewej.svg 250m Ulica Teofila Lenartowicza
Ikona ulica z prawej.svg 290m Ulica Berka Joselewicza
Ikona ulica koniec T.svg 0m Ulica Zamkowa
Położenie na mapie Sanoka
Mapa lokalizacyjna Sanoka
ulica Jana III Sobieskiego
ulica Jana III Sobieskiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Jana III Sobieskiego
ulica Jana III Sobieskiego
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
ulica Jana III Sobieskiego
ulica Jana III Sobieskiego
Położenie na mapie powiatu sanockiego
Mapa lokalizacyjna powiatu sanockiego
ulica Jana III Sobieskiego
ulica Jana III Sobieskiego
Ziemia49°33′45,5″N 22°12′18,0″E/49,562639 22,205000

HistoriaEdytuj

Pierwotnie ulica nosiła nazwę Zielona. Na przełomie lat 70. i 80. XIX wieku dokonano przebudowania ulicy, poszerzenia powiązane z wykupem gruntów, przetarg na przebudowę wygrał Esig Herzig, pracami kierował inż. Henryk Stoy[2].

Na wniosek Wilhelma Szomka 2 sierpnia 1883 Rada Miejska[3], w ramach obchodów dwusetnej rocznicy bitwy pod Wiedniem z 12 września 1683 dokonała przemianowania nazwy ulicy nadając jej patronat Jana III Sobieskiego i ustanowienia tablicy pamiątkowej[4][5]. W tym czasie w nowym gmachu przy arterii zostało ulokowane Państwowe Gimnazjum Męskie im. Królowej Zofii. W 1913 ulica została przydzielona do dzielnicy Śródmieście[6].

Podczas II wojny światowej w okresie okupacji niemieckiej ulica istniała pod nazwami Sobieskistrasse[7][8][9] oraz Kasernenstrasse[9][10]. W tym czasie ulicę otaczało od zachodu getto w Sanoku. Podczas walk w Sanoku w 1944 w ramach frontu wschodniego ulica była terenem zmagań zbrojnych; w budynku gimnazjum bronili się Niemcy, którzy w lipcu 1944 spalili położony od strony północnej budynek poczty[11].

W 1951 zmieniono nazwę na Jarosława Dąbrowskiego[12][13][10]. W okresie PRL przy ulicy powstały bloki mieszkalne, zaś obszar był określany jako „Osiedle Dąbrowskiego”[14]. W 1990 został przywrócony dla ulicy patronat Jana III Sobieskiego[10].

Zabudowa i mieszkańcy ulicyEdytuj

W 1911 przy ulicy zamieszkiwali wzgl. urzędowali sędzia Marian Kowiński, adwokat Jan Staruszkiewicz, lekarz powiatowy Jacek Jabłoński[54]. Przy ulicy był dom należący do rodzin Płazów i Gondylowskich, następnie do Lewickich, w którym zamieszkiwał Franciszek Kuszczak[55]. Ponadto w latach 30. II RP do ulicy byli przypisani Efroim Krämer (nr 166), Referat Spraw Inwalidów Wojennych, Samuel Schorr, prowadzący handel luster i szkła, adwokat dr Efraim Weidman[56][57]. Przy ulicy w domu mieszkał także szewc Franciszek Chrabąszcz[58].

W 1933 przy ulicy było 85 budynków[59], a tuż przed II wojną światową było ich 21[16].

W przeszłości gminnej ewidencji zabytków Sanoka zostały wpisane budynki przy ulicy Jana III Sobieskiego pod numerami: 5, 6, 8, 9, 10, 12[60]. Do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015, zostały wpisane budynki pod numerami 5, 6, 8, 9, 10, 12, 16, 23 ulicy[17].

PrzypisyEdytuj

  1. O dzielnicy. sanoksrodmiescie.pl. [dostęp 2015-08-20].
  2. Kamienica 2013 ↓, s. 86-87.
  3. Kamienica 2013 ↓, s. 81.
  4. Marta Szramowiat. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Samorząd miejski Sanoka okresu galicyjskiego. Przemiany gospodarcze w Sanoku. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 31-32, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  5. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 364.
  6. Kamienica 2013 ↓, s. 82.
  7. a b Amtliches Fernsprechbuch fűr das Generalgouvernement. Deutsche Post Osten, 1940, s. 35.
  8. a b c Amtliches Fernsprechbuch fűr das Generalgouvernement. Deutsche Post Osten, 1941, s. 59.
  9. a b c d Amtliches Fernsprechbuch fűr das Generalgouvernement. Deutsche Post Osten, 1942, s. 79.
  10. a b c Kamienica 2013 ↓, s. 94.
  11. Kamienica 2013 ↓, s. 179.
  12. W toku wielu zmian nazw ulic w Sanoku w 1951 podjęto projekt przemianowania ulicy Jana III Sobieskiego na ulicę Jarosława Dąbrowskiego. Zob.: Władysław Stachowicz. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950-1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 137, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  13. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 264. ISBN 978-83-60380-26-0.
  14. Kamienica 2013 ↓, s. 100.
  15. Zespół gabinetów lekarskich. zoz.sanok.pl. [dostęp 2015-12-25].
  16. a b c Kamienica 2013 ↓, s. 92.
  17. a b c d e f g h Zarządzenie Burmistrza Miasta Sanoka nr 42/2015 z 9 marca 2015. bip.um.sanok.pl, 2015-03-09. s. 3. [dostęp 2016-10-20].
  18. Jerzy Kapłon: Zarys historii Oddziału Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w Sanoku (pol.). cotg.pttk.pl. [dostęp 2005-07-02].
  19. Spis Abonentów sieci telefonicznych Państwowych i Koncesjonowanych w Polsce (z wyjątkiem m. st. Warszawy) na 1938 r.. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo „Polska Poczta, Telegraf i Telefon”, 1938, s. 622.
  20. Książka telefoniczna. 1939. s. 706. [dostęp 2015-05-26].
  21. W spisie z 1940 podany błędnie jako Baranowicz.
  22. Księga Zmarłych 1959–1975 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 8 (poz. 83).
  23. Szematyzm podziału administracyjnego Rzeczypospolitej Polskiej wraz ze skorowidzem gmin wiejskich i miejskich oraz oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów państwowych. Przemyśl / Warszawa: 1937, s. 143.
  24. Stefan Stefański. Poczta w Sanoku. „Tygodnik Sanocki”, s. 11, Nr 15 (98) z 8 września 1993. 
  25. Beksińscy 2014 ↓, s. 16.
  26. a b Kamienica 2013 ↓, s. 93.
  27. Spis Właścicieli Kont Czekowych w Pocztowej Kasie Oszczędności: według stanu z dnia 30 września 1934 r.. Warszawa: Pocztowa Kasa Oszczędności, 1934, s. 618.
  28. Rocznik Polskiego Przemysłu i Handlu. Warszawa: 1936, s. Nr 5752.
  29. Edward Zając. Zostało ich tak niewiele. „Gazeta Bieszczadzka”, s. 8, Nr 9 (136) z 9 maja 1997. 
  30. Książka telefoniczna. 1939. s. 707. [dostęp 2015-05-26].
  31. Maria Łapiszczak: Sanok na dawnej pocztówce i fotografii. Cz. II. Sanok: 2001, s. 47. ISBN 83-915388-1-8.
  32. Borys Łapiszczak: Sanok w Galicji i Lodomerii (Judaika) na dawnej pocztówce i fotografii. Cz. XIII. Sanok: Poligrafia, 2010, s. 72. ISBN 83-918650-7-1.
  33. Borys Łapiszczak: Okupacja niemiecka Sanoka 1939-1944. Sanok na dawnej pocztówce i fotografii. Galicja i Lodomeria, Kresy Wschodnie, I wojna światowa. Cz. XV. Sanok: Poligrafia, 2012. ISBN 83-918650-9-6.
  34. Marcin Smoter. Próba reaktywacji Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku w latach 1945-1949. „Rocznik Sanocki 2011”, s. 143, 2011. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  35. Spis Abonentów sieci telefonicznych Państwowych i Koncesjonowanych w Polsce (z wyjątkiem m. st. Warszawy) na 1938 r.. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo „Polska Poczta, Telegraf i Telefon”, 1938, s. 504, 622.
  36. Książka telefoniczna. 1939. s. 706. [dostęp 2015-05-26].
  37. Książka telefoniczna. 1939. s. 706. [dostęp 2015-05-26].
  38. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 270. ISBN 978-83-60380-26-0.
  39. Stefan Stefański. Pan Stefański opowiada. Ciocia Dozia. „Tygodnik Sanocki”, s. 6, Nr 38 (150) z 23 września 1994. 
  40. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 373.
  41. Alojzy Zielecki, Opieka społeczna i zdrowotna. W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 468.
  42. Kronika. Nekrologia. „Gazeta Sanocka”, s. 2, Nr 11 z 27 maja 1895. 
  43. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 26-29. ISBN 83-909787-0-9.
  44. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 268-269. ISBN 978-83-60380-26-0.
  45. Stefan Stefański, Sanok i okolice. Przewodnik turystyczny, Sanok 1991, s. 49.
  46. Kamienica 2013 ↓, s. 79.
  47. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie. 2018-09-30. s. 144. [dostęp 2016-10-20].
  48. Marian Struś. Co dalej z sanocką drukarnią. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 4, Nr 8 (335) z 10-20 marca 1985. Sanocka Fabryka Autobusów. 
  49. Przedsiębiorstwo Budowlane TOMA Sp. z o.o.. toma.rze.pl. [dostęp 2016-01-01].
  50. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 125.
  51. Księga Zmarłych 1946–1958 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 354 (poz. 85).
  52. Artur Bata. Działalność Powiatowego Konserwatora Zabytków w Sanoku w 1972 r.. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. 17-18, s. 92, 1973. Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. 
  53. Księga Zmarłych 1959–1975 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 63 (poz. 18).
  54. Skorowidz powiatu sanockiego wydany na podstawie dat zebranych w roku 1911. Sanok: 1911, s. 42, 43.
  55. Ksiądz Pomidor. W: Stefan Stefański: Kartki niedawnej przeszłości Sanoka. 1993, s. 54. Ksiądz „Pomidor”. W: Stefan Stefański: Kartki z przeszłości Sanoka. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej w Sanoku, 2005, s. 157. ISBN 83-919470-9-2.
  56. Spis abonentów Państwowych i Koncesjonowanych Sieci Telefonicznych w Polsce (z wyjątkiem m. st. Warszawy) 1931/32 r.. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Poczt i Telegrafów, 1931, s. 491.
  57. Spis abonentów sieci telefonicznych państwowych i koncesjonowanych w Polsce (z wyjątkiem m. st. Warszawy). Warszawa: Ministerstwo Poczt i Telegrafów, 1932, s. 514.
  58. Janusz Szuber: Mojość. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2005, s. 44. ISBN 83-919470-8-4.
  59. Kamienica 2013 ↓, s. 85.
  60. Burmistrz miasta Sanok. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w dzielnicy Śródmieście m. Sanoka o nazwie „Śródmieście - II”. Edycja do wyłożenia do publicznego wglądu. bip.um.sanok.pl, Luty 2014. s. 8. [dostęp 2015-07-18].

BibliografiaEdytuj

Zobacz teżEdytuj