Otwórz menu główne

Ulica Lecznicza w Łodzi

ulica na Górnej w Łodzi, Polska

Ulica Lecznicza w Łodziłódzka ulica o długości ok. 0,3 km, licząca 17 numerów, położona w dzielnicy Górna w obszarze SIM Chojny.

ulica Lecznicza
Chojny
Ilustracja
Widok na ul. Leczniczą od ul. Rzgowskiej (czerwiec 2008). Po prawej – najwyższy budynek mieszkalny na tej ulicy (11 pięter), wybudowany w 1972 roku.
Państwo  Polska
Miejscowość Łódź
Długość ok. 0,3 km
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 0 m ul. Rzgowska, ↑ul. Piaseczna
Ikona ulica z lewej.svg 100 m ul. Kasowa
Ikona ulica z prawej.svg 136 m ul. Podmiejska
Ikona ulica.svg ≈280 m ↓ul. Podmiejska
Położenie na mapie Łodzi
Mapa lokalizacyjna Łodzi
ulica Lecznicza
ulica Lecznicza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Lecznicza
ulica Lecznicza
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
ulica Lecznicza
ulica Lecznicza
Ziemia51°44′03,7″N 19°28′17,0″E/51,734361 19,471389

Rozpoczyna się od skrzyżowania z ulicą Rzgowską, a kończy za posesją nr 17 przechodząc w ulicę Podmiejską prowadzącą do ulicy gen. Jarosława Dąbrowskiego. Od początku do posesji pod numerem 13a ma status drogi wewnętrznej[1]; status odcinka od posesji nr 13a do posesji nr 17 jest niejasny, ponieważ nie uwzględniono go w żadnej kategorii dróg w wykazie dróg publicznych[2]. Na całej długości ulicy obowiązuje ruch dwukierunkowy. Przedłużeniem ul. Leczniczej na południowy zachód, za skrzyżowaniem z ul. Rzgowską, jest ulica Piaseczna.

Ulica Lecznicza w całości znajduje się na terenie działalności duszpasterskiej łódzkiej rzymskokatolickiej parafii Matki Boskiej Anielskiej[3].

HistoriaEdytuj

HistoriaEdytuj

 
Gmach dawnej Przychodni Ubezpieczalni Społecznej – wejście główne (fot. Ignacy Płażewski, lata 50./60. XX w.)

Ulica została wytyczona po roku 1914 (nie istniała jeszcze na wówczas wydanym planie miasta[4]), najprawdopodobniej w połowie drugiej dekady XX wieku, na gruntach wsi Dąbrowa włączonych w granice miasta rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 października 1906 roku[5]. Według Słownika nazewnictwa miejskiego Łodzi otrzymała nazwę ulicy Małej[6], czego inne źródło nie potwierdza[7]. Na planie Łodzi w Atlasie krajoznawczym województwa łódzkiego Eugeniusza Romera i Juliusza Jurczyńskiego, wydanym w 1923 roku, była już widoczna – pod nazwą Zimna. Łączyła wtedy ulice Rzgowską i Dolną (ob. ul. Podmiejska) i nie miała między nimi przecznicy[8]. Z kolei na Planie m. Łodzi, wydanym między 1925 a 1930 rokiem nakładem A. I. Ostrowskiego, widoczna jest wspomniana ulica Mała – jako przedłużenie nienazwanej ulicy (prawdopodobnie Zimnej[7]) za skrzyżowanie z ul. Podmiejską, w kierunku północno-wschodnim[9] (przemianowana na początku lat 30. na ulicę Adama Asnyka)[10].

Przed 1927 rokiem zarząd kasy chorych zakupił przy ulicy Zimnej plac z przeznaczeniem pod budowę lecznicy. Rozpoczęcie prac budowlanych było jednak długo odkładane, ponieważ magistrat planował ostateczne uregulowanie przebiegu ulicy i jej przecięcie (ulicą Kasową). Plany zmieniano trzykrotnie, co zmuszało za każdym razem zarząd kasy chorych do korygowania swojego projektu. Na przełomie lat 1926/27 zarząd polecił rozpocząć wstępne prace, jednak magistrat wstrzymał je (po raz czwarty zmieniając plan regulacji przebiegu ulicy), co spowodowało wniesienie skargi przez zarząd kasy chorych do władz wojewódzkich[11].

Aktualną nazwę – ulicy Leczniczej – nadano najprawdopodobniej na przełomie maja i czerwca 1931 roku, po wybudowaniu gmachu Przychodni Ubezpieczalni Społecznej (obecnie Przychodnia Miejska „Lecznicza” pod numerem 6)[6]. W „Dzienniku Zarządu m. Łodzi” z 26 maja została wymieniona jeszcze jako Zimna[12], natomiast w „Dzienniku Zarządu m. Łodzi” z 9 czerwca – już jako Lecznicza[13]. Ulica miała już wtedy przebieg zachowany do dziś, ale kończyła się rozwidleniem tuż za gmachem lecznicy kasy chorych. Jej przedłużeniem w kierunku północnym była wówczas ulica Podmiejska (dochodząca po skosie w drugą stronę do Czerwonego Rynku i ul. Rzgowskiej), zaś w kierunku północno-wschodnim – ulica Adama Asnyka (obecnie w jej miejscu stoją bloki pod numerami 15 i 17), sięgająca prawie do ul. Juliusza Słowackiego. Zyskała także przecznicę w postaci ulicy Kasowej[10].

W czasie obu wojen światowych i niemieckiej okupacji miasta obowiązywało natomiast niemieckie nazewnictwo ulic.

W pierwszej połowie 1931 roku w sąsiedztwie nowego gmachu lecznicy kasy chorych magistrat urządził plac gier i zabaw dla dzieci[12]. Zajmował on teren o powierzchni około 2 ha, należący do spadkobierców Ferdynanda Keniga (właściciela cegielni i zakładu włókienniczego), którzy wyrazili zgodę na takie jego wykorzystanie i byli skłonni oddać go miastu w zamian za część glinianki miejskiej przy ul. Pabianickiej. Teren ten znalazł się wtedy wśród proponowanych do utworzenia w mieście stałych ogrodów jordanowskich i skwerów[13].

W zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego w latach 2011–13 ulica znalazła się na 299. miejscu wśród 362 łódzkich ulic, na których doszło do wypadków (hierarchia malejąca – od ulic z największą liczbą zdarzeń). W tym okresie wydarzył się na niej tylko 1 wypadek, a 1 osoba została w nim ranna[14].

Kalendarium zmian nazwy ulicyEdytuj

 
Współczesna tablica z nazwą ulicy przy skrzyżowaniu z ul. Rzgowską (czerwiec 2008)
okres
obowiązywania[7]
nazwa[7]
1915 ulica Mała (?)[6]
1915 ulica Zimna
1915–1918 Kalte Straße
1918–1931 ulica Zimna[a]
1931–1940 ulica Lecznicza
1940 Heilanstaltsweg
1940–1945 Annweilerweg
od 1945 ulica Lecznicza

ObiektyEdytuj

 
Gmach Przychodni Miejskiej „Lecznicza” (d. Przychodni Ubezpieczalni Społecznej) – wejście główne (czerwiec 2008)
 
Skrzyżowanie ul. Rzgowskiej z ulicami Leczniczą – w prawej dolnej części zdjęcia – i Piaseczną (czerwiec 2007)
 
Park Miejski przy ul. Leczniczej – widok na pergolę w centrum parku (czerwiec 2008)
  • nr 6modernistyczny gmach Przychodni Miejskiej „Lecznicza”, wzniesiony w latach 1927–30 według projektu warszawskiego architekta Stefana Kraskowskiego dla Przychodni Ubezpieczalni Społecznej w Łodzi (wpisany do rejestru zabytków)[15]. Przychodnia jest najstarszą i największą działającą nadal tego typu placówką w Łodzi[16]; we wrześniu 1939 roku kierowano do niej rannych w wyniku bombardowania miasta – utworzono tam (z pomocą harcerzy 3 Łódzkiej Drużyny Harcerskiej im. Romualda Traugutta, działającej przy I Państwowym Liceum i Gimnazjum im. M. Kopernika) wojskowy szpital polowy; później w gmachu funkcjonował szpital wojskowy dla jeńców wojennych[17][18]. Po wojnie, w latach 50., otwarto tam pierwsze dwie łódzkie poradnie onkologiczne (ginekologii onkologicznej i onkologii ogólnej)[19]. W budynku, który w latach 2001–03 przeszedł gruntowny remont, oprócz przychodni mieszczą się Zespół Opieki Zdrowotnej Łódź-Górna, NZOZ „Falck Medycyna” Region Łódzki i apteka „Aglonema”[16],
  • nr 13 – budynek, w którym mieści się Klub Nauczyciela Związku Nauczycielstwa Polskiego,
  • Park Miejski przy ul. Leczniczej – pierwszy park założony w Łodzi po II wojnie światowej, o powierzchni około 2 ha, według projektu K. Marcinkowskiego (na tyłach Przychodni Miejskiej „Lecznicza”)[20].

Numeracja i kody pocztoweEdytuj

  • Numery parzyste: 2–6
  • Numery nieparzyste: 1–17
  • Kody pocztowe: 93-173 (cała)[21]

KomunikacjaEdytuj

Ulica Lecznicza wraz z będącą jej przedłużeniem ulicą Podmiejską stanowią skrót łączący ulice gen. Jarosława Dąbrowskiego i Rzgowską. Ulicą Leczniczą nie przebiegają obecnie[22] (ani nie przebiegały w przeszłości[23][24]) żadne linie MPK Łódź i innych przewoźników.

W pobliżuEdytuj

  • Kościół pw. Matki Bożej Anielskiej – ulicą Rzgowską na północny zachód (97 m)[b],
  • Czerwony Rynek – ulicą Rzgowską na południowy wschód (100 m),
  • „Arboretum” – budynek mieszkalny przy ul. Łukasińskiego 4, ukończony w kwietniu 2012 roku, po północnej stronie parku (212 m). W jego miejscu znajdowała się niegdyś fabryka Aleksandra Schichta, wybudowana niedługo przed I wojną światową. Wyróżniała ją piękna, secesyjna fasada z cegły, choć położenie tego typu obiektów w parkowej okolicy było nietypowe. Dwie zrekonstruowane ściany zostały wkomponowane w bryłę „Arboretum”[25],
  • pomnik Ludziom Morza – na wprost wejścia do gmachu VI Liceum Ogólnokształcącego im. Joachima Lelewela przy ul. Podmiejskiej 21 (340 m), odsłonięty 22 marca 1984 roku[26]; w siedzibie liceum – Muzeum Morskie, otwarte 22 marca 1993 roku[27].

UwagiEdytuj

  1. Prawie do końca maja 1931 roku istniała jeszcze jako ulica Zimna[12][28].
  2. Odległości podano w linii prostej od skrzyżowania z ul. Rzgowską.

PrzypisyEdytuj

  1. A. Skoczek: Wykaz ulic na terenie miasta Łodzi zaliczonych do kategorii dróg wewnętrznych będących we władaniu ZDiT. Łódź-Górna. W: Strona Zarządu Dróg i Transportu w Łodzi. zdit.uml.lodz.pl > utrzymanie dróg > Wykaz dróg publicznych > Drogi wewnętrzne – Dzielnica Łódź Górna [on-line]. Zarząd Dróg i Transportu w Łodzi, 2017-01-01. s. 6, poz. 148. [dostęp 2017-01-21].
  2. Wykaz dróg publicznych. W: Strona Zarządu Dróg i Transportu w Łodzi. zdit.uml.lodz.pl > utrzymanie dróg > Wykaz dróg publicznych [on-line]. Zarząd Dróg i Transportu w Łodzi. [dostęp 2017-01-21].
  3. Spis ulic Łodzi A–O [wraz z przynależnością do parafii]. W: Strona archidiecezji łódzkiej. archidiecezja.lodz.pl > Parafie – Spis ulic Łodzi A–O [on-line]. Archidiecezja Łódzka, 2016-08-26. [dostęp 2017-03-10].
  4. Łódź (plan miasta) 1914 ↓.
  5. Stępniewski, Szambelan 2010 ↓.
  6. a b c Bieńkowska, Umińska-Tytoń ↓.
  7. a b c d Horodecki (red.) 2015 ↓.
  8. Romer, Jurczyński 1923 ↓.
  9. Plan m. Łodzi 1925–30 ↓.
  10. a b Plan wojewódzkiego miasta Łodzi 1933 ↓.
  11. (bip). Znów się pokłócili... Kasa chorych ma pretensje do magistratu. „Ilustrowana Republika”. Rok III (nr 49), s. 5, 1927-02-19. Wacław Smólski (red.). Łódź: Władysław Polak. [dostęp 2016-06-30]. 
  12. a b c Kronika miejska. Wizytacja miejskich placów gier i zabaw. „Dziennik Zarządu m. Łodzi”. Rok XIII (nr 21 (605)), s. 438, 1931-05-26. Wacław Birenfeld-Polecki (red.). Łódź: Wydawnictwo Zarządu m. Łodzi. [dostęp 2016-06-30]. 
  13. a b W trosce o zdrowie i tężyznę fizyczną młodego pokolenia. Ogrody Jordanowskie i miejskie place zabaw dla dzieci w granicach m. Łodzi. „Dziennik Zarządu m. Łodzi”. Rok XIII (nr 23 (607)), s. 471, 1931-06-09. Wacław Birenfeld-Polecki (red.). Łódź: Wydawnictwo Zarządu m. Łodzi. [dostęp 2016-06-30]. 
  14. Kazimierz Jamroz i in.: Wykaz ulic i skrzyżowań wraz z liczbą wypadków i ich ofiar. W: Kazimierz Jamroz, Marcin Budzyński, Andrzej Zalewski, Joanna Żukowska, Izabela Oskarbska: Miejski Program Poprawy Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego w Łodzi na lata 2014 – 2020. Gdańsk: maj 2014, s. 99 (PDF – 102), poz. 299. [dostęp 2017-12-06]. (Załącznik 1; w tytule tabeli błędnie podano lata 2010–2013 zamiast 2011–2013).
  15. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie. 2018-09-30. s. 41. [dostęp 2017-04-25].
  16. a b Przychodnia Ubezpieczalni Społecznej w Łodzi. W: Portal Turystyki Aktywnej „W siodle”. lodzkie.pl > Turystyka > końska dawka przygody [on-line]. Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego – Departament Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki. Centrum Zarządzania Szlakiem Konnym. [dostęp 2016-06-29].
  17. Kalendarium szkoły. W: Henryk Władysław Skorek (red.): Nasz wiek. Gimnazjum i Liceum imienia Mikołaja Kopernika w Łodzi 1906 – 2006. Zarys historyczny. Wspomnienia. Wyd. I. Łódź: I Liceum Ogólnokształcące im. M. Kopernika w Łodzi. Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. M. Kopernika w Łodzi, 2006, s. 10. ISBN 83-908655-0-5.
  18. Budynek Kasy Chorych – ul. Lecznicza. W: Strona Towarzystwa Przyjaciół Łodzi. tplodzi.eu > Poznaj swój kraj > Kasa Chorych – ul. Lecznicza [on-line]. Towarzystwo Przyjaciół Łodzi. [dostęp 2017-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-08)].
  19. Danuta Gajl. Moje wspomnienia o początkach Ośrodka Onkologicznego w Łodzi. „Nowotwory – Journal of Oncology”. Vol. 56 (nr 5), s. 590–591, 09–10 2006. Warszawa: VM Media sp. z o.o. VM Group sp.k.. ISSN 0029-540X. [dostęp 2016-07-01]. 
  20. Parki i zieleńce. Górna. Park przy ul. Leczniczej. W: Strona Urzędu Miasta Łodzi. uml.lodz.pl > Czas wolny – Zieleń i rekreacja > Parki i zieleńce – Górna – Park przy ul. Leczniczej [on-line]. Urząd Miasta Łodzi. [dostęp 2018-04-11].
  21. Źródło: Wyszukiwarka kodów pocztowych (Pocztowych Numerów Adresowych) [w:] Strona Poczty Polskiej. poczta-polska.pl > Znajdź kod pocztowy [online], Poczta Polska Spółka Akcyjna [dostęp 2017-01-16].
  22. Nowy schemat komunikacji miejskiej. W: Strona Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego – Łódź. mpk.lodz.pl > Dla pasażera > Nowa Siatka Połączeń > Pobierz Schemat Nowej Siatki Połączeń [on-line]. MPK – Łódź Spółka z o.o., 2017-04-02. [dostęp 2017-04-05].
  23. Wojciech Dębski, Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach, Wojciech Dębski, 2006–2017 [dostęp 2017-01-18].
  24. Włodzimierz Hyży, Waldemar Fortecki: BUSLODZ.PL4. Łódzkie autobusy i tramwaje. W: Strona „BUSLODZ.PL4. Łódzkie autobusy i tramwaje”. buslodz.pl > Linie [on-line]. BUSLODZ.PL – Łódzkie autobusy i tramwaje, 2005–2017. [dostęp 2017- 11-21].
  25. Arboretum. W: Strona dewelopera „Hines” Polska. hines.pl > Portfolio > Arboretum [on-line]. „Hines”, 2012. [dostęp 2018-06-30].
  26. sk. Uroczystości w VI LO im. J. Lelewela. „Dziennik Łódzki”. Rok XL (nr 71 (10559)), s. 6, 1984-03-23. Łódź: Łódzkie Wydwnictwo Prasowe. ISSN 1898-3111. [dostęp 2017-01-16]. 
  27. Historia Szkoły. Kalendarium ważniejszych wydarzeń w historii szkoły. W: Strona VI Liceum Ogólnokształcącego im. J. Lelewela w Łodzi. 6lo.ayz.pl > Historia Szkoły [on-line]. VI Liceum Ogólnokształcące im. J. Lelewela w Łodzi. [dostęp 2017-01-16].
  28. Chrzest ulic w Łodzi. Uporządkowanie nazw. „Echo”. Rok VI (nr 286), s. 4, 1930-10-18. Franciszek Probst (red. nacz.). Łódź: Władysław Stypułkowski. [dostęp 2016-06-30]. 

BibliografiaEdytuj