Ulica Prosta w Warszawie

ulica w Warszawie

Ulica Prosta – ulica na warszawskiej Woli.

Ulica Prosta w Warszawie
Mirów, Czyste
Ilustracja
Ulica Prosta, widok od ul. Twardej w kierunku zachodnim
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Przebieg
Ikona ulica rondo.svg światła 0 m rondo ONZ/al. Jana Pawła II
Ikona ulica z lewej.svg światła 141 m ul. Twarda
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 380 m ul. Żelazna
Ikona ulica z lewej.svg światła 632 m ul. Miedziana
Ikona ulica z prawej.svg 844 m ul. Wronia
Ikona ulica rondo.svg światła 1 007 m rondo Ignacego Daszyńskiego
Ikona ulica z prawej.svg 1 258 m ul. Przyokopowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 1 435 m ul. Karolkowa
Ikona ulica.svg 1 435 m ul. Marcina Kasprzaka
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Ulica Prosta w Warszawie
Ulica Prosta w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ulica Prosta w Warszawie
Ulica Prosta w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Ulica Prosta w Warszawie
Ulica Prosta w Warszawie
Ziemia52°13′52,2″N 20°59′16,6″E/52,231167 20,987944
Ulica Prosta ok. 1908, widok w kierunku zachodnim. Po prawej gmach Szkoły Handlowej Zgromadzenia Kupców m. Warszawy

PrzebiegEdytuj

Ulica Prosta rozpoczyna swój bieg od alei Jana Pawła II na rondzie ONZ i biegnie na zachód, kolejno mijając ulice: Twardą, Żelazną, Wronią, przechodzi przez rondo Ignacego Daszyńskiego i następnie przecina jeszcze ulice Przyokopową oraz Karolkową. Przedłużeniem ulicy w kierunku zachodnim jest ulica Marcina Kasprzaka.

HistoriaEdytuj

Ulica to dawna droga narolna, która od 1650 stanowiła granicę jurydyki Grzybów[1]. Obecna nazwa została nadana w 1770[2].

Bieg ulicy ukształtował się w ostatnich dekadach XIX wieku. Pierwotnie łączyła ona ulicę Twardą z Towarową. W 1864 została wybrukowana.

W latach 1905–1906 na rogu ulicy Prostej i Waliców wybudowano gmach Szkoły Handlowej Zgromadzenia Kupców m. Warszawy zaprojektowany przez Edwarda Goldberga[1][3]. W okresie międzywojennym wśród mieszkańców ulicy przeważała ludność żydowska.

W listopadzie 1940 wschodni odcinek ulicy, między ul. Żelazną i ul. Twardą, znalazł się w granicach warszawskiego getta[4].

10 maja 1943 przez właz znajdujący się na ulicy Prostej ewakuowała się kanałami z getta na stronę „aryjską” grupa żydowskich powstańców, wśród nich m.in. Marek Edelman[5][6]. W 2010 w tym miejscu odsłonięto pomnik upamiętniający to wydarzenie.

Podczas powstania warszawskiego, we wrześniu 1944, grupa żołnierzy Armii Krajowej z batalionu Wacława Stykowskiego „Hala” dokonała w piwnicach domów przy ul. Prostej i Twardej mordu na kilkunastu ukrywających się tam Żydach[7]. Była to najpoważniejsza zbrodnia dokonana na terenie zajętym przez powstańców[8].

Prawie cała zabudowa ulicy została zniszczona w 1944[9].

Przy ulicy powstały bloki zbudowanego w latach 1965–1972 osiedla Za Żelazną Bramą[10]. Ok. 1968 Prosta została przebudowana i poszerzona.

W okresie PRL pod ulicą przebiegał ok. 200-metrowy tunel łączący Zakłady Dom Słowa Polskiego z centrum spedycji prasy RSW „Prasa” znajdujący się przy ul. Prostej róg ul. Wroniej[11].

Od 11 września 2010 do 30 września 2014 ulica była zamknięta dla ruchu kołowego na całej swej długości w związku z budową centralnego odcinka II linii warszawskiego metra[12]. Ulica została wtedy poszerzona (dwie jezdnie z dwoma pasami ruchu w każdą stronę). Przebudowano także skrzyżowania z ulicami Twardą i Żelazną, a torowisko tramwajowe na całej długości ulicy znalazło się pomiędzy jezdniami[13].

Ważniejsze obiektyEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 701. ISBN 83-01-08836-2.
  2. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 169. ISBN 83-86619-97X.
  3. Robert Marcinkowski: Ilustrowany Atlas Dawnej Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Oliwka, 2013, s. 167. ISBN 978-83-931203-1-4.
  4. Paweł E. Weszpiński: Mapa nr 1. Getto warszawskie. Granice przed wielką akcją likwidacyjną. [w:] Barbara Engelking, Jacek Leociak, Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2013. ISBN 978-83-63444-27-3.
  5. Symcha Rotem: Wspomnienia powstańca z warszawskiego getta. Warszawa: Wydawnictwo VEDA, s. 92. ISBN 978-83-61932-28-4.
  6. Władysław Bartoszewski, Marek Edelman: I była dzielnica żydowska w Warszawie. Wybór tekstów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 271, 321. ISBN 978-83-01-164-430.
  7. Janusz Marszalec: Ochrona porządku i bezpieczeństwa publicznego w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm, 1999, s. 251. ISBN 83-87893-07-2.
  8. Piotr Rozwadowski (red. nauk.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. Tom 1. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona i Fundacja „Warszawa Walczy 1939–1945”, 2002, s. 383. ISBN 83-11-10124-8.
  9. Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 171.
  10. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 1010. ISBN 83-01-08836-2.
  11. Rafał Jabłoński: Historie warszawskie. Warszawa: Wydawnictwo TRIO, 2012, s. 57. ISBN 978-83-7436-314-3.
  12. Magdalena Łań: Świętokrzyska, Prosta i Sokola gotowe. um.warszawa.pl, 30 września 2014. [dostęp 2014-10-02].
  13. Jarosław Osowski: Koniec budowy II linii: po czterech latach wracamy z objazdów. W: "Gazeta Stołeczna" [on-line]. warszawa.gazeta.pl, 30 września 2014. [dostęp 2014-10-02].