Otwórz menu główne

Ulica Raciborska w Katowicach

ulica w Katowicach

Ulica Raciborska w Katowicach – jedna z ważniejszych ulic w katowickiej dzielnicy Śródmieście, swą nazwę wzięła od Raciborza.

ulica Raciborska
Śródmieście
Ilustracja
ulica Raciborska
Państwo  Polska
Miejscowość Katowice
Długość 791 m[1]
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg ul. Mikołowska
Ikona ulica plac.svg pl. ks. dra Józefa Rostka
Ikona ulica z prawej.svg ul. Maksymiliana Wilimowskiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. Strzelecka
Ikona ulica z prawej.svg ul. Kozielska
Ikona ulica z lewej.svg ul. ks. bpa S. Adamskiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. Koszarowa
Ikona przejazd kolejowy niestrzezony.svg linia kolejowa Katowice - Bielsko-Biała
Ikona ulica ślepy koniec.svg tereny kolejowe
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
ulica Raciborska
ulica Raciborska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Raciborska
ulica Raciborska
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
ulica Raciborska
ulica Raciborska
Ziemia50°15′16,6″N 19°00′11,7″E/50,254600 19,003250
Budynek ASP w Katowicach przy ul. Raciborskiej
Budynek przychodni (ZHSZ) przy ul. Raciborskiej 39/41
Rzeźba przedstawiająca siedzącą Wiktorię (prawdopodobnie autorstwa Christiana Daniela Raucha) na terenie Katowickiego Centrum Onkologii przy ul. Raciborskiej
Jeden z budynków Katowickiego Centrum Onkologii, dawniej Szpitala im. Stanisława Leszczyńskiego

PrzebiegEdytuj

Ulica Raciborska zaczyna swój bieg skrzyżowaniem z ulicą Mikołowską, biegnie obok placu dra Józefa Rostka (w czasach niemieckich Nikolaiplatz[2]), krzyżuje się z ul. Strzelecką, ul. Kozielską i ul. ks. bpa St. Adamskiego. Za przejazdem kolejowym dobiega do zabudowań kolejowych (Zakład Taboru w Katowicach), gdzie kończy swój bieg.

HistoriaEdytuj

W 1878 w rejonie dzisiejszych ulic Mikołowskiej i Raciborskiej uruchomiono hutę żelaza "Ludwig" (późniejsza odlewnia brązu "Münster")[3]. W latach dwudziestych XX wieku radca budownictwa miejskiego w Urzędzie Miasta Katowice (Magistrat) − Lucjan Sikorski − zaprojektował przy ulicy Raciborskiej kolonię urzędniczą, która odwoływała się bezpośrednio do najnowszych tendencji w europejskiej architekturze mieszkaniowej. Lucjan Sikorski, razem z pracującym także w Magistracie Tadeuszem Łobosem, w 1926 na Ogólnopolskiej Wystawie Budowlanej i Drogowej we Lwowie zgłosili projekt "zabudowy blokowej mieszkań", który dwa lata później został zrealizowany w postaci kolonii przy ul. Raciborskiej. W okresie między styczniem a wrześniem 1928 wzniesiono dwadzieścia domów, połączonych szeregowo w trzy bloki skierowane ścianami szczytowymi do ulicy. W prześwitach pomiędzy nimi ulokowano jednokondygnacyjne sklepy, zamykające przestrzenie między blokami w rodzaj podwórza służącego wyłącznie mieszkańcom kolonii. Poszczególne bloki tworzą sumarycznie potraktowane prostopadłościany, których podstawową artykulację stanowią okna i balkony, ozdobione zróżnicowaną dekoracją ceramiczną z rytmicznie grupowanych poziomych układów pasów (tak zwane "szczypanki")[4].

W 1904 pod numerem 27 otwarto Szpital Miejski. W latach międzywojennych XX w. szpitalne budynki powiększono[5]. Pod numerem 28 w 1912 otwarto Miejski Szpital Dziecięcy[5]. W dwudziestoleciu międzywojennym pod numerem 29[6] działał przytułek dla starców[7]. Na końcu ulicy w tym czasie wybudowano kąpielisko "Bugla"[8].

W okresie Rzeszy Niemieckiej (do 1922) ulica nosiła nazwę Kronprinzenstraße. W latach międzywojennych 1922−1939 ul. Raciborska. W latach niemieckiej okupacji Polski (1939−1945) Ratiborerstraße. W latach 1945-1946 ponownie ul. Raciborska, od 11 października 1946[9] ul. Karola Świerczewskiego[2].

Obiekty zabytkoweEdytuj

Przy ul. Raciborskiej znajdują się następujące obiekty:

  • budynek AWF im. Jerzego Kukuczki w Katowicach (ul. Raciborska 1), wzniesiony w latach trzydziestych XX wieku w stylu funkcjonalizmu[10];
  • Instytut Kształcenia Handlowego w Katowicach projektu Zbigniewa Rzepeckiego z 1937, ukończony w 1939 (ul. Raciborska 3)[11];
  • kamienica mieszkalna (ul. Raciborska 9)[10];
  • kamienica mieszkalna (ul. Raciborska 11)[10];
  • kamienica mieszkalna (ul. Raciborska 13)[10];
  • kamienica mieszkalna (ul. Raciborska 14, 16), wzniesiona w latach trzydziestych XX wieku w stylu funkcjonalizmu[10];
  • budynek biurowy WSK (ul. Raciborska 15), wzniesiony w dwudziestoleciu międzywojennym w stylu funkcjonalizmu[10]; obecnie mieści się tu Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa;
  • kamienica mieszkalna (ul. Raciborska 17), wzniesiona w latach trzydziestych XX wieku w stylu funkcjonalizmu[10];
  • familok kopalni "Wujek" (ul. Raciborska 18), wybudowany na początku XX wieku w stylu późnego historyzmu[10];
  • kamienica mieszkalna (ul. Raciborska 19), wzniesiona na początku XX wieku w stylu modernizmu[10];
  • kamienica mieszkalna (ul. Raciborska 22), wzniesiona w 1905 w stylu modernizmu/historyzmu[10];
  • kamienica mieszkalna (ul. Raciborska 24), wzniesiona na początku XX wieku w stylu historyzmu/neobaroku[10];
  • zespół budynków szpitala − obecnie Katowickiego Centrum Onkologii (d. szpital im. Stanisława Leszczyńskiego) (ul. Raciborska 27), wzniesiony w 1904 w stylu historyzmu, przebudowany w dwudziestoleciu międzywojennym w stylu funkcjonalizmu[10];
  • dawny Szpital Dziecięcy (ul. Raciborska 28), wybudowany w 1922 w stylu modernizmu/funkcjonalizmu[10]
  • kolonia urzędnicza projektu Lucjana Sikorskiego (ul. Raciborska 31, 33, 35) z 1928[11], wzniesiona w stylu funkcjonalizmu[10]; w dwudziestoleciu międzywojennym pod numerem 33 istniało Przedszkole Miejskie[12];
  • kamienica mieszkalna (ul. Raciborska 32, ul. bpa St. Adamskiego 1)[10];
  • kamienica mieszkalna (ul. Raciborska 34/36)[10];
  • budynek katowickiej Akademii Sztuk Pięknych (ul. Raciborska 37) − w okresie międzywojennym w jej budynku mieściło się kasyno oficerskie, budynek został wpisany do rejestru zabytków (nr rej.: A/1434/91 z 5 września 1991[13]), wzniesiony około 1930 według projektu L. Sikorskiego w stylu modernizmu[14];
  • czteropiętrowy murowany budynek − kamienica mieszkalna (ul. Raciborska 38)[10], wzniesiony po 1922, posiada dach kryty dachówką[15];
  • dwupiętrowy murowany budynek Zakładu Higieny Środków Żywnościowych[16], wzniesiony w latach 1931−1932 przy ul. Raciborskiej 39, 41[17], w stylu funkcjonalizmu według projektu architekta Kozłowskiego[10]; obecnie mieści się w nim przychodnia; wartość budynku na dzień 1 września 1939 wynosiła 2 200 000 złotych[18];
  • willa mieszkalna (ul. Raciborska 42), wybudowana w dwudziestoleciu międzywojennym w stylu modernizmu[10];
  • zabytkowy budynek (ul. Raciborska 48), wpisany do rejestru zabytków (nr rej.: A/1461/92 z 7 maja 1992[13]); wzniesiony w 1932 przez firmę budowlaną inżyniera Jana Piechulka, według jego planów jako dom własny, w stylu funkcjonalizmu[14];
  • zespół lokomotywowni w rejonie węzła kolejowego stacji Katowice (ul. Raciborska 58)[19]; lokomotywownię wzniesiono na przełomie XIX i XX wieku w stylu historyzmu ceglanego prostego/modernizmu[10];
  • wieża ciśnień na terenach kolejowych, wybudowana na przełomie XIX i XX wieku w stylu historyzmu ceglanego prostego/modernizmu[10].

InstytucjeEdytuj

Przy ul. Raciborskiej swoją siedzibę mają: Koleje Śląskie[20], Katowickie Centrum Onkologii (do 2016 jako Szpital im. Stanisława Leszczyńskiego)[21], Galeria na Schodach, Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa[22], Zespół Szkół Ekonomicznych im. Wojciecha Korfantego[23], Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 163. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  2. a b Alle Straßen bzw. Straßennamen von Kattowitz Deutsch – Polnisch (niem.). www.grytzka-genealogie.de. [dostęp 2011-06-27].
  3. Lech Szaraniec: Górny Śląsk: przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka - Muza, 1997, s. 48. ISBN 83-7079-875-6.
  4. W. Odorowski, Architektura Katowic w latach międzywojennych 1922–1939, Katowice 1994, ss. 92–94.
  5. a b Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 76. ISBN 978-83-7729-021-7.
  6. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 80. ISBN 978-83-7729-021-7.
  7. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 78. ISBN 978-83-7729-021-7.
  8. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 89. ISBN 978-83-7729-021-7.
  9. Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 384. ISBN 83-85831-35-5.
  10. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-06-27].
  11. a b Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 33. ISBN 978-83-7729-021-7.
  12. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 117. ISBN 978-83-7729-021-7.
  13. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2018-09-30. [dostęp 2011-06-27].
  14. a b Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-06-27].
  15. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 183. ISBN 83-913341-0-4.
  16. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 32. ISBN 978-83-7729-021-7.
  17. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 71. ISBN 978-83-7729-021-7.
  18. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 182. ISBN 83-913341-0-4.
  19. Urząd Miasta Katowice: Protokół nr 47/10 z posiedzenia Komisji Górniczej Rady Miasta Katowice. (pol.) www.bip.um.katowice.pl [dostęp 2011-06-27]
  20. Koleje Śląskie - kontakt
  21. Szpital im. Stanisława Leszczyńskiego w Katowicach. Historia (pol.). www.szpital.net.pl. [dostęp 2011-06-27].
  22. Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Katowicach (pol.). www.rckik-katowice.com.pl, 2003. [dostęp 2011-06-27].
  23. Zespół Szkół Ekonomicznych im. Wojciecha Korfantego (pol.). [dostęp 2011-06-27].

BibliografiaEdytuj

  • E. Wieczorek; Spacery po Katowicach, Urząd Miasta Katowice: Wydział Promocji i Współpracy z Zagranicą, Katowice Grudzień 2003, ​ISBN 83-918152-5-0​.
  • K. Szaraniec, L. Szaraniec, K. Szarowski, Katowice i Górnośląski Okręg Przemysłowy, Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Katowice 1980, s. 15.
  • Katowice - Plan miasta, wyd. Demart SA, Warszawa 2009/2010.