Otwórz menu główne

Ulica Sławkowska w Krakowie

ulica w Krakowie

Ulica Sławkowska – jedna z ulic na Starym Mieście w Krakowie, będąca ongiś częścią średnioweczniego traktu Sławkowskiego. Ulica występuje po raz pierwszy w księgach miejskich z 1307 r. pod nazwą Slacovse gasse[1]. Na końcu ulicy znajdowała się do początku XIX w. Brama Sławkowska (Krawców) i beluarda. Źródła podają, że była to budowla murowana[2]. Niedaleko bramy Sławkowskiej znajdowała się odlewnia dział, a w samej bramie mieszkał rurmistrz zarządzający miejskim rurmuzem (wodociągiem) znajdującym się pomiędzy Bramą a obecnym klasztorem Reformatów. W latach 18171822 mury i Brama zostały rozebrane[3]. Ulica kończy bieg za linią Plant na wysokości skrzyżowania z ulicą Basztową, gdzie jej przedłużeniem staje się ulica Długa.

POL Kraków COA.svg Kraków
ulica
Sławkowska
Stare Miasto
Długość: ok. 400 m
Widok na północny wschód, w stronę Plant, po remoncie.
Widok na północny wschód, w stronę Plant, po remoncie.
Mapa
mapa
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
ulica Sławkowska
ulica Sławkowska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Sławkowska
ulica Sławkowska
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
ulica Sławkowska
ulica Sławkowska
50,064575°N 19,938152°E/50,064575 19,938152
Widok Bramy Sławkowskiej w Krakowie (Zygmunt Vogel, 1799 - rysunek piórem i pędzlem tuszem)

W latach 2018-2019 ulica przeszła generalny remont, w ramach którego zmieniono nawierzchnię ulicy z asfaltowej na brukową - jako na ostatniej spośród ulic dochodzących do Rynku, a sam trakt został uzupełniony o stylizowane latarnie. W ramach przebudowy odbyła się również rozbudowa miejskiego ciepłociągu, gazociągu oraz wodociągu[4].

Niektóre kamieniceEdytuj

  • Nr 1. Kamienica „Pod Jeleniem” (lub „Ludwikowska” od nazwiska właścicieli – Ludwigów) – od połowy XVI stulecia mieścił się w niej zajazd „Pod Jeleniem”. Znajduje się na rogu Rynku Głównego i ul. Sławkowskiej. W zajeździe gościli m.in. Johann W. Goethe i car Mikołaj I.
  • Nr 5-7. „Grand Hotel – powstał z połączenia dwóch kamienic: Wężykowskiej (nr 5) i Wierzbięcińskiej (nr 7) w połowie XIX w. Kamienica „Wężykowska” – nazwę zawdzięcza właścicielowi z końca XVI w. Brykczemu Wężykowi, który był sekretarzem królewskim. Jednym z właścicieli Kamienicy „Wierzbięcińskiej” był w 2 połowie XVI wieku Maciej Wierzbięta. Prowadził drukarnię, która wydawała dzieła Jana Kochanowskiego, Mikołaja Reja oraz teksty kalwińskie. Obecnie dziedzińce obu kamienic są nakryte szklanym dachem. Wewnątrz znajduje się sala restauracyjna na planie ośmiokąta, nazywana Lustrzaną.
  • Nr 10. Kamienica Badeniowska – powstała w XVIII wieku z połączenia dwóch kamienic: kamienicy rodziny Badenich (nobilitowanych mieszczan lwowskich) i kamienicy rodziny Darowskich.
  • Nr 13. Pałac Tarnowskich – powstał w XVII wieku z połączenia dwóch domów. Zachowana barokowa sień oraz portale. Ta krakowska rezydencja możnego rodu Tarnowskich jest typowym przykładem miejskiego pałacu z odpowiednio ukształtowaną fasadą oraz reprezentacyjnymi pomieszczeniami na pierwszym piętrze (piano nobile). Bogato zdobione wnętrza budynku uzupełniały piękne meble i dzieła sztuki. Znajdowała się tam m.in. cenna galeria obrazów włoskich i flamandzkich mistrzów, która wzmiankowana była w opisach zabytków Krakowa jeszcze w okresie międzywojennym. Kolekcja ta uległa później rozproszeniu. Obok sieni i portali, wartościową ozdobą pałacu są także kartusze herbowe umieszczone nad wejściem. Ponadto, po obu stronach portalu wejściowego znajdują się autentyczne wgłębienia wyżłobione w kamieniu, które służyły do gaszenia w nich pochodni. Na narożu gmachu umieszczony był niegdyś żelazny łańcuch zamykający ulicę na noc oraz podczas oblężenia miasta. Właściciel posesji zobowiązany był do zamykania go na ogromną kłódkę. Łańcuch ten wymieniany jest jeszcze w 1679 r. Do naszych czasów dotrwały jedynie żelazne kabłąki. Pałac Tarnowskich przez wieki stanowił ważny ośrodek życia towarzyskiego w dawnym Krakowie. Po II wojnie światowej postępował proces powolnego niszczenia tej rezydencji. W ostatnich latach przeprowadzono jej gruntowny remont[5].
  • Nr 14. Dom Dębiński lub „Pod Beczką” – powstał w XV wieku. W drugiej połowie XVII wieku właścicielem domu był łowczy królewski Kaspar Dębiński. Wówczas elewacja kamienicy została w czasie renowacji budynku ozdobiona malunkami przedstawiającymi różne rodzaje broni. Od lat 90. XX wieku w piwnicy mieści się scena Teatru Starego o nazwie „Przy Sławkowskiej 14”[6].
  • Nr 18. Kamienica Kuśnierzowska – pochodzi z XIV wieku. Zachowana bez większych zmian architektonicznych. Nazwa pochodzi od jednego z właścicieli – Macieja Kuśnierza. Attyka pochodzi z przełomu XVI i XVII wieku.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. M. Rożek: Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa PWN 1993, s. 97.
  2. Ambroży Grabowski Kraków i jego okolice wyd.V, Kraków, Księgarnia D.E.Friedleina, 1866 r., s.321: (...) W rękopisie Inwentarz dział po bramach, basztach, w Czekauzie miejskich krakowskich, spisany r. 1626 przez Adama Nagoth rajcę krak. widnieje poz. 43) Brama sławkowska, c. krawieckiego; przy niej był rondel wielki murowany.
  3. Jan Adamczewski Kraków od A do Z, KAW Kraków
  4. Zobacz, jak zmieniła się ulica Sławkowska. W: Magiczny Kraków [on-line]. 2019-04-09. [dostęp 2019-05-02].
  5. Marek Żukow-Karczewski, Pałace Krakowa. Pałac Tarnowskich, „Echo Krakowa” Czas Przeszły i Przyszły, nr 32 (13093) 1990.
  6. Historia Starego Teatru

Linki zewnętrzneEdytuj

  • ul. Sławkowska, Kraków – szczegółowy opis ulicy, zdjęcia kamienic i kościołów stojących przy ulicy Sławkowskiej.