Ulica Wybrzeże Gdańskie w Warszawie

ulica w Warszawie

Ulica Wybrzeże Gdańskie – dwupasmowa ulica biegnąca wzdłuż lewego brzegu Wisły w warszawskiej dzielnicy Śródmieście. Jest częścią Wisłostrady.

ulica Wybrzeże Gdańskie
Stare Miasto, Nowe Miasto
Ilustracja
Wybrzeże Gdańskie widziane z wiaduktu mostu Śląsko-Dąbrowskiego
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg aleja „Solidarności”/most Śląsko-Dąbrowski
Ikona ulica z lewej.svg ul. Grodzka
Ikona ulica z lewej.svg ul. Piotra Antoniego Steinkllera
Ikona ulica z lewej.svg ul. Wodna
Ikona ulica z lewej.svg ul. Boleść
Ikona ulica z lewej.svg ul. Kościelna
Ikona ulica z lewej.svg ul. Sanguszki
Ikona ulica z lewej.svg ul. Wenedów
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Słomińskiego/most Gdański
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica Wybrzeże Gdańskie
ulica Wybrzeże Gdańskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Wybrzeże Gdańskie
ulica Wybrzeże Gdańskie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
ulica Wybrzeże Gdańskie
ulica Wybrzeże Gdańskie
Ziemia52°15′14,5″N 21°00′45,1″E/52,254028 21,012528

HistoriaEdytuj

Ulicę Wybrzeże Gdańskie utworzono na terenie dawnego koryta rzeki Wisły, i jej zawdzięcza ona swoje powstanie. Już w XVIII na tym terenie powstawały tamy na których osadzał się wydobywany tu piasek; wiązało się to z zamulaniem się koryta rzeki i odsuwaniem się linii brzegowej. Po roku 1770 na wysokości ul. Bugaj utworzono port, wraz z basenami portowymi i chroniącym całość falochronem. Port ów używany był do początków XIX wieku, kiedy to w związku z jego zamuleniem i silnym spłyceniem został zlikwidowany.

W podobnym czasie przy końcowym odcinku ulicy na rzece stało kilkanaście pływających młynów wodnych zwanych pływakami, jednak zwałka śmieci i gruzu odsunęła w tym czasie rzekę od Nowego Miasta.

Po roku 1865 na Podzamczu wzniesiono baraki dla dywizjonu Kozaków Kubańskich, sprowadzonych do Polski po powstaniu styczniowym w charakterze sił porządkowych. Funkcję kozackich stajni pełniły wtedy wzniesione obok w latach 1818-21 Arkady Kubickiego, nazywane tak od swego projektanta - Jakuba Kubickiego. Po roku 1885 na miejscu kozackich koszar wzniesiono Koszary Oddziału Zamkowego Prezydenta RP, podlegające potem Kancelarii Wojskowej Prezydenta RP.

Początkowy odcinek ulicy, przy Moście Kierbedzia zwano wówczas ulicą Nadbrzeżną; dalszy, końcowy odcinek przy Moście Kolejowym kolei obwodowej - ul. Brzegową. Wspólną dla obu odcinków obecną nazwę nadano w roku 1919, i był to początek przemian ulicy: w roku 1920 przy Moście Kierbedzia umocniono brzegi, zaś po tym czasie podobne prace zmierzające do zwężenia rzeki i wzmocnienia brzegu prowadzono za linią ulicy Boleść. Dzięki tym pracom przy brzegu wkrótce cumowały liczne barki i łodzie; statki pasażerskie i towarowe.

Około roku 1928 wzdłuż ulicy położono tory kolejowe biegnące od prowizorycznego, drewnianego dworca Warszawa Gdańska do wybudowanej w roku 1902 Elektrowni Powiśle, uruchomionej w roku 1904 jako Elektrownia Miejska. Owe tory służyły jeszcze po roku 1945 zgodnie ze swym przeznaczeniem - do dostarczanie węgla dla Elektrowni Powiśle.

W latach 1935-39 z inicjatywy prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego nad brzegiem Wisły wybudowano długi na 500 metrów bulwar, biegnący na północ od Mostu Kierbedzia do mostu kolejowego Kolei Obwodowej. Nad brzegiem rzeki w okolicy Mostu Śląsko-Dąbrowskiego zachowała się wmurowana w ścianę tablica erekcyjna informująca, że prace nad bulwarem rozpoczęto w roku 1935, budując do roku 1938, pod kierunkiem dyrektora Wydziału Technicznego Zarządu Miejskiego inż. A. S. Olszewskiego odcinek na Podzamczu (wykonawcą było Biuro Budowlane T. Czosnowski i Ska[1]). Dalsza część inskrypcji informuje: odcinek Wybrzeża Gdańskiego od Mostu Kierbedzia do mostu pod Cytadelą długości 1600 m ukończono w roku 194... Brak ostatniej cyfry w dacie jest efektem przerwania prac wraz z wybuchem wojny w roku 1939. Jako ciekawostkę można przytoczyć fakt, iż do budowy bulwaru użyto kamienia uzyskanego z rozbiórki Soboru pw. św. Aleksandra Newskiego znajdującego się do roku 1926 na pl. Marszałka Józefa Piłsudskiego, noszącego wówczas nazwę Placu Saskiego.

Wraz z początkiem budowy bulwaru ulica Wybrzeże Gdańskie otrzymała asfaltową nawierzchnię, co uczyniło ją dogodną drogą dojazdową do nowej i modnej wtedy dzielnicy Żoliborz. Przed rokiem 1938 na wysokości ul. Kamienne Schodki wybudowano Przedszkole im. Michaliny Mościckiej - żony prezydenta Ignacego Mościckiego, działaczki społecznej i przewodniczącej Ligi Kobiet Polskich. Nowoczesny, modernistyczny obiekt o zaokrąglonych narożach zaprojektował architekt Jan Łukasik, został on jednak zniszczony podczas II wojny światowej. Poza budynkiem przedszkola ulica w latach okupacji nie odniosła poważniejszych zniszczeń; w latach 1963-72 na wysokości ulicy Kościelnej utworzono zaprojektowany przez Longina Majdeckiego Skwer 1 Dywizji Pancernej WP. W roku 1989 ustawiono na nim kamień z napisem następującej treści: W tym miejscu stał Dom Polaków z Zagranicy imienia Marszałka Józefa Piłsudskiego, siedziba Światowego Związku Polaków z Zagranicy "Światpol". Dom wzniesiono wysiłkiem narodu polskiego i Polonii zagranicznej, by symbolizował ich wieczystą wspólnotę. Dom został zniszczony podczas II wojny światowej.

Ponadto w okresie powojennym funkcja komunikacyjna Wybrzeża Gdańskiego zyskała na znaczeniu - ulica stała się częścią wybudowanej w latach 1972-75 Wisłostrady.

Od 1985 roku do drugiej połowy lat 90. stanowiła fragment ówczesnej drogi krajowej nr 724[2], następnie drogi wojewódzkiej nr 724[3].

Do stycznia 2014 roku stanowiła fragment drogi krajowej nr 7[4].

OtoczenieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Słownik Biograficzny Techników Polskich tom IV s. 31-32, NOT Warszawa 1994
  2. Warszawa: atlas aglomeracji 1:20 000. Wyd. pierwsze. Warszawa: Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1996. ISBN 83-7000-086-X.
  3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz.U. z 1998 r. nr 160, poz. 1071)
  4. Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 27 września 2013 r. w sprawie pozbawienia dróg kategorii dróg krajowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1153)

BibliografiaEdytuj

  • Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1963, s. 263.
  • Karol Mórawski, Wiesław Głębocki: Bedeker Warszawski. Iskry, 1996, s. 292.