Uniwersytecki System Obsługi Studiów

USOS (Uniwersytecki System Obsługi Studiów) – system informatyczny służący do zarządzania tokiem studiów w szkole wyższej.

USOS
Autor Międzyuniwersyteckie Centrum Informatyzacji
Pierwsze wydanie rok 2000
Aktualna wersja stabilna 6.7.3 – 25 lutego 2022; ponad 4 miesiące temu[1]
Rodzaj Uniwersytecki System Obsługi Studiów
Strona internetowa

ZastosowanieEdytuj

Główne obszary zastosowań USOS[2][3]:

  • oferta dydaktyczna uczelni (definiowanie przedmiotów, zajęć, programów, terminów zajęć itp.)
  • obsługa toku studiów każdego studenta (zajęcia, oceny, protokoły, wznowienia studiów itp.)
  • immatrykulacja studentów
  • drukowanie i obsługa elektronicznych legitymacji: studenckiej, doktoranta, nauczyciela akademickiego
  • podania studenckie
  • wnioski o pomoc socjalną
  • pensum pracownicze
  • prace i egzaminy dyplomowe
  • stypendia
  • rejestracje na zajęcia
  • płatności za usługi edukacyjne
  • sprawozdawczość
  • eksport danych do systemu POL-on[4] – zintegrowanej platformy informatycznej MNiSW
  • międzyuczelniana (w tym międzynarodowa) wymiana studencka
  • ankiety.

USOS wspiera obsługę wszystkich rodzajów i poziomów studiów: studia pierwszego i drugiego stopnia, jednolite magisterskie, podyplomowe, szkoły doktorskie.

USOS jest dostępny (m.in. ze względów bezpieczeństwa) tylko dla upoważnionych użytkowników i komputerów (co jest regulowane np. przy wykorzystaniu zapory sieciowej). Użytkownikami systemu są niemal wyłącznie pracownicy administracji uczelnianej oraz pracownicy dydaktyczno-naukowi pełniący funkcje administracyjne (np. kierownicy jednostek dydaktycznych uczelni lub ich pełnomocnicy)[2].

Historia rozwoju i warunki licencjonowaniaEdytuj

Pierwsza wersja systemu powstała w 2000 r. na Wydziale Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie system jest aktywnie rozwijany przez uczelnie[5]:

W skali całej Polski system rozwijany jest w ramach projektu USOS realizowanego przez Międzyuniwersyteckie Centrum Informatyzacjikonsorcjum powołane w celu utrzymywania i rozwoju systemów informatycznych wspierających zarządzanie szkołami wyższymi[6]. MUCI jest właścicielem praw autorskich do USOS. Użytkownikami USOS są uczelnie będące członkami MUCI (udziałowcy konsorcjum) lub uczelnie będące tzw. Członkami Stowarzyszonymi MUCI w ramach projektu USOS[7]. W ramach MUCI funkcjonuje Komisja ds. USOS, składająca się z przedstawicieli uczelni użytkujących USOS. Komisja ta decyduje o kierunkach rozwoju systemu.

Za rozwój i utrzymywanie systemu odpowiada Zespół roboczy ds. USOS z główną siedzibą na Wydziale Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego[2]. Niektóre elementy USOS oraz aplikacji współpracujących z systemem tworzone są (m.in. w ramach prac dyplomowych) przez studentów uczelni korzystających z systemu[2]. Kierownikiem Komisji ds. USOS oraz szefem Zespołu roboczego ds. USOS od początku istnienia systemu jest dr Janina Mincer-Daszkiewicz, nauczyciel akademicki na Wydziale Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego[2][8].

Aplikacje stowarzyszone z USOSEdytuj

Z USOS stowarzyszony jest szereg aplikacji (najczęściej realizowanych w formie serwisu internetowego) przeznaczonych dla społeczności związanej z daną szkołą wyższą (kandydaci na studia, studenci, nauczyciele akademiccy)[2][9]. Serwisy internetowe stowarzyszone z USOS są ogólnie dostępne przez przeglądarkę internetową, jakkolwiek dostęp do większości ich funkcji zazwyczaj jest możliwy jedynie dla odgórnie zarejestrowanych użytkowników i wymaga zalogowania[2].

Aplikacje rozwijane w ramach projektu USOSEdytuj

 
Interfejs użytkownika serwisu USOSweb
  • USOSweb – serwis internetowy zawierający dane oparte na informacjach zgromadzonych w bazie danych USOS, co w pośredni sposób pozwala studentom i pracownikom na korzystanie z zasobów USOS. USOSweb umożliwia m.in. zdalne załatwianie spraw związanych z tokiem studiów, w których w tradycyjnej formie musiały pośredniczyć dziekanaty oraz inne instytucje lub osoby, co pozwala na użycie względem serwisu określenia wirtualny dziekanat. USOSweb udostępnia studentom m.in. plan zajęć, przegląd ocen i zaliczeń, zapisy na zajęcia i egzaminy, składanie podań, wypełnianie ankiet dotyczących procesu dydaktycznego, informacje o płatnościach i stypendiach, komunikację z uczestnikami tych samych zajęć i prowadzącymi. Nauczycielom akademickim serwis umożliwia m.in. obsługę wyników przeprowadzanych sprawdzianów, wystawianie ocen i zaliczeń, wypełnianie protokołów do zajęć, wysyłanie wiadomości do uczestników zajęć. Społeczność uczelniana może brać udział w organizowanych w USOSweb internetowych wyborach do ciał kolegialnych uczelni. USOSweb jest zintegrowany z systemami płatności elektronicznych oraz systemem mObywatel[2][9].
  • Mobilny USOSaplikacja mobilna (w wersji na systemy Android i iOS) dająca dostęp do części funkcji realizowanych w USOSweb oraz do funkcji dedykowanych specjalnie dla urządzeń mobilnych. Użytkownik w ramach aplikacji otrzymuje powiadomienia o dotyczących go zdarzeniach zachodzących w USOS (np. wystawienie oceny) lub wysłanych do niego bezpośrednio przez uczelnianą administrację (np. upływający termin ważności badań lekarskich lub wniesienia opłat). Aplikacja pozwala też uzyskać dostęp do mLegitymacji dzięki integracji z systemem mObywatel[9].
  • APD (Archiwum Prac Dyplomowych) – serwis internetowy pełniący rolę repozytorium prac dyplomowych. Wraz z pracami w APD przechowywane są takie informacje jak ocena z pracy lub recenzje opiekuna pracy i recenzenta. Serwis wspiera również zdalny proces przebiegu obrony pracy dyplomowej, w tym wprowadzanie i zatwierdzanie recenzji oraz zdalne wypełnianie i zatwierdzanie protokołu egzaminu dyplomowego[9].
  • EVA (Ewaluacja Nauczycieli Akademickich) – serwis internetowy wspierający ustawową ewaluację pracowników dydaktyczno-naukowych oraz przeprowadzanie ocen okresowych pracowników[9].
  • Informator ECTS – serwis internetowy zawierający informacje dotyczące systemu transferu i akumulacji punktów ECTS[9].
  • Ankieter – serwis internetowy służący do przeprowadzania dowolnego rodzaju ankiet elektronicznych dla ogółu lub dowolnego podzbioru społeczności danej uczelni. System może być również wykorzystywany do przeprowadzania zdalnych głosowań[9].
  • SRS (System Rezerwacji Sal) – serwis internetowy służący pracownikom do rezerwowania sal w skali całej uczelni. Pozwala na zarządzanie wykorzystaniem wszystkich pomieszczeń dydaktycznych na danej uczelni, a także kosztami związanymi z ich wynajmem[9].
  • Migrator – aplikacja synchronizująca bazy danych. Migrator zwykle jest używany do synchronizacji danych pomiędzy centralną bazą USOS a jego aplikacjami stowarzyszonymi oraz uczelnianymi systemami dziedzinowymi. Synchronizacja danych przy użyciu Migratora, zwana migracją, jest procesem polegającym na (zazwyczaj dwukierunkowej) replikacji danych pomiędzy USOS a bazą danych innego systemu[2].

Aplikacje rozwijane w ramach innych projektówEdytuj

  • IRK (Internetowa Rekrutacja Kandydatów) – serwis dla kandydatów na studia. Jego głównymi zadaniami są prezentacja katalogu oferowanych przez szkołę wyższą kierunków i programów studiów, rejestrowanie zdalnych zgłoszeń kandydatów oraz wspomaganie procesu rekrutacji. Zgromadzone w IRK dane osób, które dostały się na studia, mogą być przeniesione do USOS w procesie elektronicznej immatrykulacji. Serwis jest zintegrowany z profilem zaufanym Login.gov.pl.Projekt IRK jest podprojektem projektu USOS, co oznacza, że każda uczelnia, która uczestniczy w projekcie USOS może tym samym wdrożyć własną instancję serwisu IRK[11].
  • IRK-MOST – wzorowany funkcjonalnie na IRK ogólnopolski serwis internetowy dla studentów pragnących odbyć część studiów poza macierzystą uczelnią w ramach Programu Mobilności Studentów MOST. Uczelnie biorące udział w programie umieszczają w serwisie ofertę kierunkową, na podstawie której student może elektronicznie zarejestrować się na wybrany kierunek w konkretnej szkole wyższej[11].
  • biurokarier.edu.pl – ogólnopolski serwis internetowy dla pracodawców, studentów i absolwentów zarejestrowanych w Akademickich Biurach Karier. Pracodawcy otrzymują możliwość zamieszczania ofert pracy, stażu i praktyk oraz przeglądania CV studentów i absolwentów. Studentom i absolwentom serwis oferuje dostęp do ofert w nim zamieszczonych (wraz z opcją odpowiedzi na ofertę) oraz możliwość zredagowania własnego CV. Serwis jest przystosowany do współpracy z działającymi lokalnie na uczelniach instancjami USOS, z których pobiera aktualne dane studentów i absolwentów[11][12].
  • Krajowy Rejestr Matur – ogólnopolskie repozytorium wyników matur i numerów PESEL maturzystów, którzy zamierzają ubiegać się o przyjęcie na studia wyższe. Dane o wynikach matur uzupełniane są w serwisie bezpośrednio przez Okręgowe Komisje Egzaminacyjne, które podpisały umowę z Uniwersytetem Warszawskim, reprezentującym uczelnie zrzeszone w projekcie. Wyniki zgromadzone w KReM mogą być przekazane do aplikacji rekrutacyjnej stosowanej przez daną szkołę wyższą, np. do serwisu IRK[11][13].
  • ects.edu.pl – ogólnopolski serwis pełniący rolę zbioru uczelnianych katalogów studiów. Zawiera informacje o działających w polskich szkołach wyższych elektronicznych katalogach studiów, np. lokalnych uczelnianych instancjach Informatora ECTS[11][14].

Integracja USOS z systemami dziedzinowymi uczelniEdytuj

USOS może współpracować z systemami dziedzinowymi szkoły wyższej takimi jak np. centralny system uwierzytelniania, serwery poczty elektronicznej, platforma e-learningowa Moodle, systemy biblioteczne, systemy klasy ERP. Integracja jest realizowana, zależnie od potrzeb uczelni, zwykle z wykorzystaniem USOS API lub Migratora[2][9].

Elektroniczna wymiana informacji z uczelniami partnerskimiEdytuj

Dzięki udziałowi Zespołu roboczego ds. USOS w projektach Unii Europejskiej system jest zintegrowany z siecią uczelni europejskich w ramach platform Erasmus Without Paper[15] i EMREX[16], służących do elektronicznej wymiany informacji pomiędzy uczelniami korzystającymi z USOS i uczelniami partnerskimi w zakresie mobilności[17] i osiągnięć[18] studentów.

Architektura USOS i aplikacji stowarzyszonychEdytuj

USOS został wykonany z wykorzystaniem głównie technologii firmy Oracle Corporation: część bazodanową stanowi system Oracle Database. Dostępny przez przeglądarkę internetową interfejs użytkownika oraz główne mechanizmy przetwarzania danych wykonane są w technologii wykorzystującej język programowania Java. W okresie przejściowym dostępne są starsze wersje systemu wykonane przy użyciu narzędzia Oracle Forms (w formie aplikacji działającej w systemach Microsoft Windows). Raporty (zestawienia danych, listy, zaświadczenia, dokumenty) są przygotowywane z użyciem systemu raportowania BIRT[2].

Aplikacje stowarzyszone z USOS to w większości przypadków serwisy internetowe wykonane z wykorzystaniem darmowych technologii takich jak: PHP, Smarty, Python, Django, BIRT. Większość serwisów działa bezpośrednio na bazie danych USOS, niektóre używają własnej bazy danych (MySQL lub PostgreSQL). Jeżeli aplikacja stowarzyszona z USOS posiada własną bazę danych, to w przypadku aplikacji wymieniających z USOS niewielkie pakiety danych (np. IRK) proces ten odbywa się na bieżąco. Natomiast synchronizacja dużych ilości danych (np. USOSweb) odbywa się poprzez Migrator[2][19][20].

Szkoły wyższe korzystające z oprogramowania dystrybuowanego w ramach projektu USOS i projektów stowarzyszonychEdytuj

Udziałowcy MUCI[21]:

Członkowie Stowarzyszeni MUCI w ramach projektu USOS[22]:

  1. Akademia Finansów i Biznesu Vistula
  2. Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
  3. Akademia Ignatianum w Krakowie
  4. Akademia Kaliska im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego
  5. Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy
  6. Akademia Nauk Stosowanych im. Stanisława Staszica w Pile
  7. Akademia Nauk Stosowanych w Elblągu
  8. Akademia Nauk Stosowanych w Koninie
  9. Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej
  10. Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
  11. Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie
  12. Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej
  13. Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie
  14. Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach
  15. Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu
  16. Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie
  17. Dolnośląska Szkoła Wyższa we Wrocławiu
  18. Elbląska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna
  19. Instytut Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego Polskiej Akademii Nauk
  20. Karpacka Państwowa Uczelnia w Krośnie
  21. Małopolska Uczelnia Państwowa im. rotmistrza Witolda Pileckiego w Oświęcimiu
  22. Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego
  23. Państwowa Uczelnia Angelusa Silesiusa
  24. Państwowa Uczelnia im. Stefana Batorego
  25. Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Chełmie
  26. Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży
  27. Państwowa Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna im. ks. Bronisława Markiewicza w Jarosławiu
  28. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Jana Amosa Komeńskiego w Lesznie
  29. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Głogowie
  30. Politechnika Białostocka
  31. Politechnika Bydgoska im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich
  32. Politechnika Częstochowska
  33. Politechnika Koszalińska
  34. Politechnika Opolska
  35. Politechnika Poznańska
  36. Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza
  37. Politechnika Śląska
  38. Politechnika Świętokrzyska
  39. Politechnika Warszawska
  40. Politechnika Wrocławska
  41. Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
  42. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
  43. Szkoła Główna Służby Pożarniczej
  44. Szkoła Główna Turystyki i Hotelarstwa Vistula
  45. Szkoła Wyższa Wymiaru Sprawiedliwości
  46. Uczelnia Techniczno-Handlowa im. Heleny Chodkowskiej
  47. Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach
  48. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
  49. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu
  50. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu
  51. Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie
  52. Uniwersytet Medyczny w Lublinie
  53. Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina
  54. Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
  55. Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach
  56. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu
  57. Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
  58. Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego
  59. Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa
  60. Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa Publicznego i Indywidualnego w Krakowie „Apeiron”
  61. Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku
  62. Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide De Gasperi w Józefowie
  63. Wyższa Szkoła Handlowa we Wrocławiu
  64. Wyższa Szkoła Kadr Menedżerskich
  65. Wyższa Szkoła Prawa
  66. Wyższa Szkoła Turystyki i Ekologii
  67. Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie

Z udostępnionych przez GUS informacji dotyczących szkół wyższych[23] wynika, że w roku 2018:

  • 57% studentów uczelni publicznych studiowało na uczelniach, które wdrożyły USOS,
  • 37% uczelni publicznych korzystało z USOS do obsługi toku studiów,
  • jedenaście uczelni z czternastu największych (liczących powyżej dwudziestu tysięcy studentów) korzystało z USOS,
  • 31% studentów uczelni publicznych przechodziło rekrutację w systemie IRK.

Nie wszystkie szkoły wyższe, które wdrożyły USOS, korzystają ze wszystkich serwisów stowarzyszonych z systemem. Część szkół wdrożyła tylko niektóre z serwisów, część korzysta jedynie z samego USOS[24].

Nagrody i wyróżnieniaEdytuj

W 2005 r. MUCI zostało finalistą organizowanego przez polską edycję tygodnika Computerworld konkursu Lider Informatyki w kategorii Organizacje użyteczności publicznej[25].

W 2007 r. MUCI otrzymało za USOS nagrodę EUNIS Elite Award[25][26].

W 2013 r. USOS w osobie swojego kierownika projektu, dr Janiny Mincer-Daszkiewicz, został laureatem nagrody INFO-STAR 2012 w kategorii Rozwiązania Informatyczne[25][27].

W 2013 r. Uniwersytet Warszawski został jednym z dwóch laureatów konkursu EDUinspiracje 2013 (kategoria instytucjonalna programu Erasmus) organizowanego przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji za projekt USOS-moduł BWZ oraz Mobility – nowoczesne technologie na rzecz rozwoju uczelni[25][28].

PrzypisyEdytuj

  1. Portal USOS: Użytkownicy (pol.).
  2. a b c d e f g h i j k l USOS – wstęp do dokumentacji wdrożeniowej (pol.).
  3. Portal USOS: USOS (pol.).
  4. POL-on – strona główna systemu (pol.).
  5. Portal USOS: Twórcy (pol.).
  6. Regulamin MUCI (pol.).
  7. Procedura przystąpienia do MUCI (pol.).
  8. Janina Mincer-Daszkiewicz, Ph.D. – personal page (ang.).
  9. a b c d e f g h i j k Portal USOS: Serwisy (pol.).
  10. USOS API Reference (ang.).
  11. a b c d e Portal USOS: Inne projekty (pol.).
  12. biurokarier.edu.pl – strona główna (pol.).
  13. Krajowy Rejestr Matur – strona informacyjna (pol.).
  14. ects.edu.pl – „katalog katalogów studiów” polskich uczelni (pol.).
  15. EWP Knowledge Base: 3rd-party software (ang.). [dostęp 2020-10-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-12-29)].
  16. EMREX: EMREX in Poland (ang.).
  17. Erasmus Without Paper – strona projektu (ang.).
  18. EMREX – strona projektu (ang.).
  19. Prezentacja USOS i MUCI na konferencji Rozwiązania Oracle dla placówek edukacyjnych (pol.).
  20. Zintegrowane narzędzia informatyczne w projekcie USOS (pol.).
  21. Portal USOS: Udziałowcy MUCI korzystający z oprogramowania dystrybuowanego przez konsorcjum (pol.).
  22. Portal USOS: Członkowie MUCI - uczelnie stowarzyszone w ramach projektu USOS (pol.).
  23. Główny Urząd Statystyczny: Szkoły wyższe i ich finanse w 2018 roku (pol.).
  24. Portal USOS: Wdrożenia na polskich uczelniach oprogramowania dystrybuowanego przez MUCI (pol.).
  25. a b c d Portal USOS: Wyróżnienia (pol.).
  26. Eunis Elite Award (ang.).
  27. Info STAR Nominowani 2012, Centrum Promocji Informatyki [dostęp 2019-02-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-02-18] (pol.).
  28. EDUinspiracje – Galeria zwycięzców (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj