Uppsala

miasto w Szwecji

Uppsalamiasto (tätort)[a] w Szwecji, w prowincji historycznej (landskap) Uppland. Siedziba władz (residensstad) regionu administracyjnego (län) Uppsala. Ośrodek administracyjny (centralort) gminy Uppsala. Do 1970 roku Uppsala miała administracyjny status miasta.

Uppsala
Ilustracja
Widok na katedrę w Uppsali
Herb
Herb
Państwo  Szwecja
Region Uppsala
Zarządzający Marlene Burwick
Powierzchnia 48,77 km²
Populacja (2015)
• liczba ludności
• gęstość

149 245
3412 os./km²
Nr kierunkowy (+46) 18
Kod pocztowy 751 70 - 757 59
Położenie na mapie regionu Uppsala
Mapa lokalizacyjna regionu Uppsala
Uppsala
Uppsala
Położenie na mapie Szwecji
Mapa lokalizacyjna Szwecji
Uppsala
Uppsala
Ziemia59°51′N 17°38′E/59,850000 17,633333
Strona internetowa
Portal Portal Szwecja
Zdjęcie lotnicze Uppsali
Uppsala w 1920 roku

Od 1164 roku Uppsala stanowi centrum kościelne Szwecji. Jest siedzibą arcybiskupa Uppsali, zwierzchnika ewangelicko-luterańskiego Kościoła Szwecji oraz biskupa i władz diecezjalnych diecezji Uppsali. Założony w 1477 roku Uniwersytet w Uppsali jest najstarszą uczelnią wyższą w Skandynawii.

Czwarte pod względem zaludnienia, po Sztokholmie, Göteborgu i Malmö, miasto Szwecji. W 2015 roku Uppsala liczyła 149 245 mieszkańców[1].

Spis treści

PołożenieEdytuj

Uppsala leży 70 km na północ od Sztokholmu i około 35 km na północ od lotniska Arlanda. Miasto leży na obu brzegach rzeki Fyrisån, około 8 km w górę od jej ujścia do Ekoln, zatoki jeziora Melar (szw. Mälaren), poniżej, a częściowo w ramach pasma wzgórz Uppsalaåsen. Od wschodu do miasta przylega droga E4[2].

HistoriaEdytuj

Katedra w Uppsali zbudowana w stylu gotyckim jest, ze swoimi wieżami sięgającymi 118,7 m[3], największą budowlą sakralną w Skandynawii. Jest ona miejscem koronacji i spoczynku królów szwedzkich. W tej świątyni pochowana jest m.in. królewna Polska i królowa Szwecji Katarzyna Jagiellonka, żona króla Szwecji Jana III Wazy, matka Zygmunta III Wazy. Nad jej nagrobkiem znajduje się herb Rzeczypospolitej, a na ścianie powyżej znajduje się fresk wyobrażający Kraków. W katedrze tej znajdują się dwa ogromne dzwony zrabowane przez Szwedów w 1703 z Polski (z Torunia) podczas wojny północnej, jeden z nich jest obecnie największym dzwonem w Szwecji (odlany w 1601 r.) - tzw. Thornan.

W Uppsali znajduje się założony w roku 1477 najstarszy uniwersytet w całej Skandynawii. W mieście przez wiele lat żył Karol Linneusz – w dzisiejszych czasach wciąż można zwiedzać jego dom i ogród. W Uppsali znajduje się też XVI-wieczny zamek królewski. Miasto było poważnie zniszczone w pożarze z roku 1702. Pamiątki historyczne i kulturalne zostały utracone również, podobnie jak w wielu innych szwedzkich miastach, w wyniku wyburzania, jakie miało miejsce w latach 60 i 70 XX wieku. Mimo braku zrozumienia w tych czasach dla wartości starszych budynków wciąż w mieście pozostało wiele historycznych budowli, szczególnie w zachodniej części miasta.

DemografiaEdytuj

Uppsala jest czwartym co do wielkości miastem w Szwecji i siódmym co do gęstości zaludnienia (2015)[1]. Powierzchnia miasta (miejscowości, szw. tätort) według SBC Statistiska centralbyrån wynosiła 4767 ha w 2005 roku (gęstość zaludnienia – 3201 mk./km²), a 4877 ha w 2010 roku (3412 mk./km²)[1][4][b].

Liczba ludności tätortu Uppsala w latach 1960–2015[5]:

 

PolitykaEdytuj

Historycznie Uppsala stanowi centrum konserwatyzmu i liberalizmu, czerpiących swoje ideologiczne podłoże z ruchu umysłowego na Uniwersytecie.

W latach 2002–2006 miasto było rządzone przez socjaldemokratów, Partię Lewicy i Zielonych.

Po wyborach w 2006 r. rządziła miastem koalicja składająca się z czterech partii: konserwatywnej Umiarkowanej Partii Koalicyjnej (szw. Moderata Samlingspartiet), Ludowej Partii Liberałów (szw. Folkpartiet Liberalerna), Partii Centrum (szw. Centerpartiet) i Chrześcijańskiej Demokracji (szw. Kristdemokraterna).

W bieżącej kadencji od 2014 miastem rządzi koalicja socjaldemokratów, Zielonych i Partii Lewicy[6].

GospodarkaEdytuj

Obecnie Uppsala ma wysoką pozycję w badaniach medycznych i pełni wiodącą rolę w przemyśle biotechnologicznym.

EdukacjaEdytuj

  • Uniwersytet w Uppsali – najstarszy w Skandynawii
  • Szwedzki Uniwersytet Nauk Rolniczych (Sveriges Lantbruksuniversitet)

HerbEdytuj

Najstarszy ślad stosowania przez Uppsalę postaci lwa w herbie pochodzi z roku 1737, kiedy to użyto jej na pieczęciach miasta. Wzór widoczny na stronie pochodzi z roku 1943, obecnie jest używany obraz o bardziej syntetycznej postaci oficjalnie nadany w roku 1986.

Interesujące miejscaEdytuj

 
Ogród botaniczny w Uppsali
 
Zamek w Uppsali
 
Budynek dworca głównego i rzeźba Brora Hjortha Näckens polska
 
Muzeum Upplandu

SportEdytuj

Osoby związane z UppsaląEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Uppsalą.

UwagiEdytuj

  1. Według defincji Statistiska centralbyrån (SCB).
  2. Miejscowość (szw. tätort) jest pojęciem statystycznym, a nie administracyjnym, jej powierzchnia może zmieniać się w zależności od przyjętych kryteriów, a także wraz z budową kolejnych budynków.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c SCB Statistiska centalbyrån: Tätorter 2015 Befolkning och arealer [dostęp 2016-10-28] (szw.).
  2. Mapa - Uppsala karta, Uppsala: Uppsala kommun, 2015.
  3. Uppsala domkyrka: Uppsala domkyrka (szw.). [dostęp 2010-03-23].
  4. SBC Statistiska centralbyrån: Landareal, folkmängd och invånartäthet (inv/km2), per tätort 2005 och 2010 [dostęp 2016-10-28] (szw.).
  5. Statistiska centralbyrån: Landareal per tätort, folkmängd och invånare per kvadratkilometer. Vart femte år 1960 - 2015 (szw.). [dostęp 2016-12-14].
  6. Oficjalna strona miasta
  7. Pelle Svanslös hus stängs, UNT 19.08.2013 http://www.unt.se/kultur-noje/pelle-svanslos-hus-stangs-2554197.aspx [dostęp 05.10.2016]

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj