Otwórz menu główne

Ustrój polityczny Liechtensteinu

Konstytucja z 1921 roku określa państwo jako monarchię konstytucyjną (Księstwo Liechtensteinu), w której podmiotem władzy są razem książę i naród. Pomimo formalnej niepodległości i niezależności, księstwo połączone jest ze Szwajcarią unią celną, walutową i gospodarczą (od 1923 roku).

Liechtenstein
Godło Liechtensteinu
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Liechtensteinu

Spis treści

MonarchaEdytuj

Głową państwa, od 1989 roku jest książę (niem. Fürst) Hans Adam II. Tron dziedziczony jest wyłącznie w linii męskiej. Monarcha ma prawo:

  • inicjatywy ustawodawczej,
     
    Schloss Vaduz, siedziba księcia
  • prawo sankcji wobec ustaw - odmowa podpisania oznacza weto absolutne,
  • prawo rozwiązywania parlamentu, może to także uczynić naród w drodze referendum.

Dodatkowo książę może w każdej chwili odwołać rząd i powołać na jego miejsce nowy, który aby móc kontynuować swe prace, musi w ciągu 4 miesięcy uzyskać od parlamentu wotum zaufania.

Uważa się, że książę Liechtensteinu posiada obecnie najszerszy zakres władzy państwowej pośród koronowanych głów Europy (nie licząc Watykanu). Sytuacja taka ma miejsce odkąd w 2003 roku w drodze referendum przyjęto poprawki do konstytucji wzmacniające pozycję księcia w państwie.

ParlamentEdytuj

Parlament w Liechtensteinie jest jednoizbowy. Jest to Landtag złożony z 25 deputowanych, wyłanianych w wyborach powszechnych za pomocą ordynacji proporcjonalnej w okręgach wielomandatowych, przy progu wyborczym aż 8%. Kadencja parlamentu wynosi 4 lata. Liechtenstein jest jednym z niewielu krajów na świecie, w których udział w wyborach jest obligatoryjny. Swoistą ciekawostką jest fakt, że kobiety otrzymały prawo do głosowania w wyborach parlamentarnych dopiero w 1984 roku, za sprawą ówczesnej księżnej Geraldiny.

Prawo inicjatywy ustawodawczej posiadają: książę (ustawę jednak przedkłada najpierw rządowi do oceny), Landtag, obywatele. Dla ważności inicjatywy obywatelskiej niezbędne jest:

  • 1000 obywateli lub 3 zgromadzenia gminne - w przypadku ustawy zwykłej lub żądania poddania ustawy pod referendum ludowe (dopuszczona jest nawet możliwość zniesienia monarchii w drodze zaakceptowania tego przez lud na drodze referendalnej),
  • 1500 obywateli lub 4 zgromadzenia gminne - jeśli dana ustawa zmienia konstytucję (dla zmiany konstytucji konieczna jest zgoda księcia) lub ratyfikuje umowę międzynarodową.

RządEdytuj

Szef rządu powoływany jest przez księcia, ale czyni on to na propozycję parlamentu. Książę mianuje także zastępców premiera oraz trzech ministrów - radców na 4 lata. Rząd nie jest bezpośrednio politycznie odpowiedzialny przed parlamentem, nie może on wyrazić mu wotum nieufności, tylko zwrócić się do monarchy z prośbą o zmianę składu gabinetu. Książę może wyrazić na to zgodę lub nie.

Trybunał StanuEdytuj

Jest to organ złożony z prezydenta i 4 członków wybieranych przez parlament na 5 lat. Na wybór danej osoby na stanowisko prezydenta Trybunału Stanu, zgodę wyrazić musi książę. Trybunał jest sądem konstytucyjnym, jego najważniejsze zadanie to badanie zgodności ustaw z konstytucją oraz aktów prawnych niższego stopnia z aktami wyższego stopnia. Poza tym orzeka:

  • o odpowiedzialności członków rządu za naruszenie konstytucji i ustaw,
  • o sporach kompetencyjnych na linii sądy - organy administracji,
  • o ewentualnych skargach na niezgodny z prawem przebieg wyborów parlamentarnych.

Zmiana konstytucjiEdytuj

Konstytucja przewiduje możliwość zmiany ustroju (ze zniesieniem monarchii włącznie) w drodze referendum (art. 113). Dopuszczalne jest także wotum nieufności wobec księcia (art. 13 ter), w obu wypadkach do zgłoszenia wniosku potrzeba przynajmniej 1500 obywateli.

Linki zewnętrzneEdytuj