Va banque (teleturniej)

Va banquepolski teleturniej emitowany od 1 marca 1996 do 26 maja 2003 oraz ponownie od 7 stycznia 2020[1] na antenie TVP2, oparty na amerykańskim formacie Jeopardy!.

Va banque
Ilustracja
Nazwa formatu Jeopardy!
Rodzaj programu teleturniej
Kraj produkcji  Polska
Język polski
Prowadzący Kazimierz Kaczor (1996–2003)
Przemysław Babiarz (od 2020)
Data premiery 1 marca 1996
Lata emisji 1996–2003
od 2020
Pora emisji zobacz sekcję Spis serii
Liczba odcinków (liczba sezonów) 642[a][potrzebny przypis] (9 serii)
Czas trwania odcinka ok. 25 minut
Format nadawania 4:3 SDTV (1996–2003)
16:9 HDTV (od 2020)
Produkcja
Produkcja Astro (1996–2003, od 2020[b])
CBS Studios International (od 2020)
Telewizja Polska (od 2020)
Stacja telewizyjna TVP2

W latach 1996–2003 prowadzącym był Kazimierz Kaczor, zaś aktualnie, od 2020 roku jest nim Przemysław Babiarz.

Producentem wykonawczym zarówno pierwszej odsłony programu, jak i drugiej[b], jest firma Astro, a zdjęcia do pierwszej serii i kilkunastu odcinków drugiej serii realizowane były w siedzibie dawnego kina Syrena przy ul. Inżynierskiej 4 w Warszawie. Obecnie program realizowany jest w studiu Telewizji Polskiej przy ul. Woronicza 17.

8 listopada 2019 Telewizja Polska poinformowała o planach reaktywacji teleturnieju[2], zaś premiera nowej wersji odbyła się 7 stycznia 2020[1].

Wszystkie odcinki nowej odsłony teleturnieju można obejrzeć w internetowym serwisie TVP VOD.

Charakterystyka programuEdytuj

Uczestnicy mają za zadanie odpowiadać na zadawane hasła sformułowane jako zdanie oznajmujące pytaniami. Na przykład:

Gdyby uczestnik odpowiedział Bolesław Chrobry, jego odpowiedź byłaby potraktowana jako nieprawidłowa (w pierwszej rundzie prowadzący przypomniałby o konieczności podania odpowiedzi w formie pytania[3]). Gracz może zadawać pytania w bardzo różny sposób (byleby były one prawidłowo sformułowane), jednak koniecznością jest forma pytająca i zawarcie w nim szukanego hasła.

Zasady gryEdytuj

W każdym odcinku bierze udział troje zawodników. Gra składa się z trzech etapów.

Rundy 1. i 2.Edytuj

Zasady etapu pierwszego i drugiego są takie same.

Zawodnicy mają przed sobą planszę z 30 hasłami – po 5 w 6 kategoriach tematycznych. Każde z haseł ma określoną wartość pieniężną, w pierwszym etapie są to: 100 zł, 200 zł, 300 zł, 400 zł i 500 zł (w pierwszych odcinkach prowadzonych przez Kazimierza Kaczora: 50, 75, 100, 125, 150 złotych; potem do końca 2003 roku: 100, 150, 200, 250, 300 złotych), w etapie drugim natomiast stawki są dwa razy wyższe. Grę w pierwszym etapie rozpoczyna zwycięzca poprzedniego odcinka (lub gracz wylosowany, jeśli wśród uczestników nie ma kontynuującego grę[3]), w etapie drugim zawodnik z najmniejszym dorobkiem.

Gra przebiega w sposób następujący: jeden z graczy wybiera hasło. Zawodnik, który zgłosi się najszybciej i udzieli właściwej odpowiedzi (w formie pytania), wybiera kolejne hasło. Za poprawną odpowiedź zawodnik otrzymuje wskazaną stawkę, za błędną jest ona odejmowana od stanu konta (dopuszczalny jest „debet”). Gdy nikt się nie zgłosi, nikt nic nie traci.

Zawodnicy mogą trafić na tak zwane premie. W rundzie pierwszej kryje się ona pod jednym polem, w rundzie drugiej zaś może ich być więcej (za Kazimierza Kaczora były dwie)[c]. Zawodnik, który na nią trafi (i tylko on) wybiera stawkę, o którą zagra – minimalnie 10 złotych, maksymalnie va banque, czyli cały bieżący dorobek (jeśli ma zbyt mało pieniędzy, to największa stawka jest zależna od wartości hasła w danej rundzie). W latach 1996–2003 najniższą stawką premii była najmniejsza stawka hasła w danej rundzie. Etap kończy się po odsłonięciu wszystkich haseł lub po upływie przewidzianego czasu gry. Pierwsze dwa etapy rozgrywki zwykle trwają ok. ośmiu minut na etap (dawniej około dziesięciu minut na etap).

Runda 3. – finałEdytuj

Do etapu trzeciego wchodzą tylko zawodnicy z dodatnim dorobkiem. Prowadzący podaje kategorię hasła. Następnie, przed usłyszeniem pytania, gracze obstawiają stawki – maksymalnie va banque (mają prawo nie obstawić żadnych pieniędzy). Zawodnicy swoją odpowiedź w ciągu 30 sekund muszą napisać na ekranie monitora. Ci, którzy odpowiedzieli poprawnie (w formie pytającej), zdobywają obstawioną stawkę. w przeciwnym wypadku ją tracą. Wygrywa zawodnik z najwyższym dorobkiem. Zwycięzca jako jedyny ma prawo zachować całą wygraną z odcinka oraz wystąpić w kolejnym odcinku programu.

RemisyEdytuj

W historii programu zdarzały się remisy, wtedy dwaj gracze przechodzili do kolejnego odcinka, chyba że jeden z nich był już po raz trzeci. Od 2020 roku rozgrywana jest dogrywka – dodatkowe zadanie bez wartości pieniężnej, mające na celu wyłącznie wyznaczyć zwycięzcę odcinka.

Wielokrotny udziałEdytuj

Zwycięzca odcinka może wystąpić w kolejnym wydaniu programu. Może brać udział w maksymalnie pięciu odcinkach, chyba że wcześniej przekroczy próg 100 000 złotych – wtedy zabiera tę kwotę[d]. W latach 1996–2003 uczestnicy mogli wystąpić maksymalnie trzy razy. Na początku reaktywowanej edycji (od 7 stycznia do 9 marca 2020) limit wystąpień nie obowiązywał.

Dodatkowo, w latach 1996–2003 trzykrotni zwycięzcy występowali w Turnieju Mistrzów. Gra odbywała się systemem pucharowym. Także w 2020 roku regulamin umożliwia organizowanie specjalnych wydań dla najlepszych zwycięzców[3].

Najwyższe wygraneEdytuj

Teoretycznie maksymalna wygrana w jednym odcinku w latach 1996–2003 wynosiła nawet 187 200 zł. Aby zdobyć takie pieniądze, trzeba by zawsze prawidłowo odpowiadać i grać va banque w przypadku premii; ponadto taką sumę można by było uzyskać tylko trafiając na premię na samym końcu (w drugiej rundzie na dwie premie), przy pytaniach za najniższą stawkę (oraz zagrać va banque i napisać prawidłowe pytanie w finale; pozostali gracze mieliby wtedy zawsze po 0 zł, tak więc tylko jeden zawodnik wszedłby do finału). Od roku 2020, jeżeli zawodnik zdobędzie kwotę wyższą niż 100 000 zł, to jego wygraną stanowi ta właśnie suma, (początkowo nadwyżka byłaby przekazywana na cel charytatywny[3].

Do kwoty 100 000 złotych udało się dojść dwóm zawodnikom. Byli to Paweł Jackowski, który łącznie zdobył dokładnie 100 000 zł oraz Piotr Łoboda, który łącznie zdobył 109 800 zł, ale 9800 zł nie było brane pod uwagę[d]. Po ostatnim odcinku Piotra Łobody obowiązywać zaczął limit pięciu wystąpień.

Oprawa teleturniejuEdytuj

StudioEdytuj

Pierwsza wersja (1996–2003)Edytuj

Studio, w którym realizowano nagrania, było dość małe. Scena była wycięta w kształt odwróconej litery L z doklejonym kwadratem, reszta podłoża była wypolerowana. W scenę wmontowane były serie żarówek świecących światłem ciągłym. Główne podświetlenie tła scenografii w zależności od rundy zmieniało kolor na jasnoniebieski (etap 1) i krwistoczerwony (etapy 2 i 3). Po jednej stronie sceny wielka czarna rama z dwoma trójkątnymi wcięciami od wewnętrznej strony oraz wysuniętym do góry szpiczastym środkiem. Cała rama pokryta żarówkami. Wewnątrz ramy widoczny kawałek tła oraz podświetlany, posiadający ten sam krój jak w czołówce napis „Va banque”, który potrafił zmieniać kolor podświetlenia na jasnoniebieski, krwistoczerwony i biały. Z drugiej strony sceny początkowo stała podobna rama, wewnątrz której umieszczono ekran składający się z 36 kineskopów, na którym wyświetlano hasła i kategorie tematyczne. Później zastąpiono go płaskim ekranem, a ramę usunięto zastępując ją jasnoniebieskim panelem z zawieszonymi małymi lampkami. Pomiędzy tymi dekoracjami został umieszczony szary panel z wyciętym otworem w kształcie klepsydry. Pulpity były szare, te dla zawodników posiadały maluteńki ekranik niewidoczny od frontu, zestaw kartek i długopis. Od frontu można było zauważyć monitor wyświetlający imię zawodnika (a w etapie trzecim proponowane pytanie i stawkę), otoczony świecącą na ciemnoróżowo ramą. Wyżej umieszczony był mały wyświetlacz pokazujący ilość zgromadzonych pieniędzy. Na pulpicie prowadzącego w miejsce wyświetlacza umieszczono niebieską listwę z napisem „Va banque”.

Druga wersja (od 2020)Edytuj

Studio, w porównaniu z pierwszą wersją, ma tę samą wielkość, jednak wygląda bardziej nowocześnie. Scena jest w kształcie koła, zaś podłoga koloru białego. Na jej środku znajduje się ekran z logotypem programu. Scenografię zbudowano z podświetlanych prostopadłościennych filarów, pomiędzy którymi znajduje się zakrzywiony ekran (podzielony na 36 segmentów, na których wyświetlane są hasła i kategorie tematyczne). Zależnie od rundy filary są podświetlane na różne kolory: podczas przedstawiania zawodników i rozmowy z uczestnikami są one podświetlane w kolorach niebieskim i żółtym, w rundzie 1 w kolorze jasnoniebieskim, w rundzie 2 w kolorze złotym, zaś w rundzie 3 na czerwono. Pulpity zawodników wyświetlają na ekranach imię gracza (w trzecim etapie odpowiedź oraz proponowaną stawkę) i stan konta uczestnika. Na pulpicie prowadzącego w miejscu zarobków zawodnika umieszczono logo teleturnieju[4].

W pierwszych odcinkach reaktywowanej wersji, podczas finału, między pulpitami uczestników, były montowane "ściany", zabezpieczające przed podglądaniem cudzych odpowiedzi. Były one zdejmowane po upływie 30 sekund na odpowiedź (w studiu nagrywanie było przerywane, aby można było je zdjąć). Obecnie ze ścian zrezygnowano, zamiast tego światło świecące nad uczestnikami podczas odpowiadania jest przyciemniane, a pulpity zawodników posiadają stałe boczne listewki zasłaniające powierzchnię pulpitów.

Edytuj

Pierwsza wersja (1996–2003)Edytuj

Na tle widnieje obracający się biały ośmiościan foremny w połyskującym białym kolorze, na tle którego widoczny był tytuł programu. Logotyp polskiego tytułu był wzorowany na oryginale amerykańskim, z charakterystyczną czcionką (w kolorze żółtym, napis spłaszczony na środku).

Druga wersja (od 2020)Edytuj

Logo wraz z tłem wzorowano na amerykańskim odpowiedniku obowiązującym tam podczas 36. serii dystrybucji lokalnej (sezon 2019–2020), logotyp bardzo podobny do wersji poprzedniej (różnicą jest ogonek litery „Q”)[4].

MuzykaEdytuj

W latach 1996–2003 podkładem muzycznym granym podczas półminutowego pisania odpowiedzi w finale był fragment kompozycji Bernarda Estardy’ego „Sunny Piano” z albumu „Light & Easy” wytwórni Tele Music.

Od 2020 roku oprawa muzyczna i dźwięki (koniec czasu, premia) są takie same jak w wersji amerykańskiej, która obowiązuje tam od 2008 roku, jest to bowiem aranżacja głównego motywu muzycznego Merva Griffina wykonana przez studio Chris Bell Music and Sound Design na dwudziestą piątą rocznicę nadawania teleturnieju Jeopardy! w wersji z 1984 roku[5].

Spis seriiEdytuj

Seria Sezon Pierwszy odcinek Ostatni odcinek Pora emisji Prowadzący
1. wiosna–lato 1996 1 marca 1996 19 lipca 1996 piątek–niedziela 19.00 Kazimierz Kaczor
9 sierpnia 1996 1 września 1996
2. 1996/1997 6 września 1996 14 września 1997 piątek–niedziela 18.35
3. 1997/1998 19 września 1997 18 stycznia 1998
19 stycznia 1998 25 sierpnia 1998 poniedziałek–wtorek 18.35
4. 1998/1999 31 sierpnia 1998 31 sierpnia 1999
5. 1999/2000 6 września 1999 28 grudnia 1999 poniedziałek–wtorek 19.00
4 stycznia 2000 29 sierpnia 2000 wtorek 19.00
6. 2000/2001 4 września 2000 28 sierpnia 2001 poniedziałek–wtorek 19.05
7. 2001/2002 3 września 2001 26 sierpnia 2002
8. 2002/2003 2 września 2002 26 maja 2003 poniedziałek 19.05
9. zima–wiosna 2020 7 stycznia 2020[1] 24 kwietnia 2020 poniedziałek–piątek 18.30 Przemysław Babiarz
10.[6] jesień 2020

Na podstawie archiwalnych ramówek: o ile we wszystkie dni z zakresu podanego w tabeli pojawiały się premierowe wydania teleturnieju – pierwsza seria liczyła 73 odcinki. Przerwa od połowy lipca do początku sierpnia wynikała z transmisji Igrzysk Olimpijskich w Atlancie.

W pierwszej połowie 2020 roku nadano 76 premierowych wydań reaktywowanej wersji teleturnieju. Z powodu pandemii COVID-19 w Polsce premierową emisję zakończono 24 kwietnia.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Michał Kurdupski, „Va banque” już od stycznia w TVP2. Emisja po „Panoramie”, [w:] Wirtualne Media [online], www.wirtualnemedia.pl, 29 listopada 2019 [dostęp 2019-11-29] (pol.).
  2. Michał Kurdupski, Wraca teleturniej „Va banque”. Jacek Kurski: rozwijamy ofertę dla widza teleturniejowego, [w:] Wirtualne Media [online], www.wirtualnemedia.pl, 8 listopada 2019 [dostęp 2019-11-08] (pol.).
  3. a b c d Regulamin teleturnieju pt. „Va banque”, [w:] Telewizja Polska [online], s.tvp.pl [dostęp 2020-01-08] (pol.).
  4. a b Telewizja Polska, Bądźmy Razem. TVP, [w:] Facebook [online], www.facebook.com, 17 grudnia 2019 [dostęp 2019-12-17], Cytat: Mamy dla Was gorące zdjęcia z nowej edycji kultowego teleturnieju #VaBanque, który poprowadzi #PrzemysławBabiarz❗️🔥 Kto chce wystąpić w programie? Zgłoszenia zawierające: imię, nazwisko, mail i/lub telefon wystarczy przesłać pod adres 👉 vabanque@tvp.pl Zapraszamy od 7 stycznia, od poniedziałku do piątku, do TVP2 o 18:30 😍 #BądźmyRazem 🤗 (pol.).
  5. Jeopardy!, [w:] Chris Bell Music & Sound Design [online], www.chrisbellmusicandsounddesign.com [dostęp 2020-03-10] [zarchiwizowane z adresu 2011-07-08] (ang.).
  6. Komunikat ASTRO Spółka Akcyjna (astro): podpisanie umowy z Telewizją Polską SA na współprodukcję teleturnieju Va banque, [w:] StockWatch.pl [online], www.stockwatch.pl, 16 marca 2020 [dostęp 2020-03-16] (pol.).

UwagiEdytuj

  1. Stan na 24 kwietnia 2020 r.
  2. a b Jako podwykonawca, ze wskazaniem w napisach końcowych Ryszarda Krajewskiego jako realizatora usług produkcyjnych.
  3. Od 2020 roku w drugiej rundzie można trafić zazwyczaj na dwie premie, choć przez połowę pierwszej nowej serii takie pole było tylko jedno.
  4. a b Początkowo w regulaminie widniał zapis o przekazywaniu naddatku na cele charytatywne, jednak wykreślono go jeszcze przed nadarzeniem się takiej sposobności.

Linki zewnętrzneEdytuj