Wiktoryn (uzurpator)

(Przekierowano z Victorinus)

Wiktoryn (Wiktorynus), Marcus Piavonius Victorinus[1] lub Marcus Piavvonius Victorinus[2] (zm. pocz. 270[3] lub wiosną 271[4]) – uzurpator w zachodniej części rzymskiego cesarstwa, następca Postumusa.

Wiktoryn
Marcus Piavonius Victorinus
Ilustracja
Portret Wiktoryna na aureusie typu COMES AVG(usti) wybitym po pokonaniu Mariusza
Cesarz rzymski
Okres od kon. 269
do 271
Dane biograficzne
Data i miejsce śmierci pocz. 270 lub wiosna 271
Kolonia
Moneta
moneta
Antoninian Wiktoryna typu INVICTVS z wyobrażeniem Sola

Mógł pochodzić z Trewiru, być może z galijskiej arystokracji municypalnej; jego matką była niejaka Wiktoria (Witruwia)[5][6]. Uważany za zdolnego dowódcę i najprawdopodobniej jako prefekt pretorianów galijskiego uzurpatora Postumusa miał decydujący wkład w odparcie napaści Galiena, który pod koniec 264 lub na początku 265 próbował odzyskać zachodnie prowincje cesarstwa[2]. Został ustanowiony współwładcą w ramach tzw. cesarstwa galijskiego, gdy w 269 Postumus zmuszony był podjąć walkę ze zbuntowanym namiestnikiem w Germanii – Lelianem. Po śmierci Leliana pojawił się w Kolonii jego następca Mariusz, którego rebelię musiał stłumić Wiktoryn[7]. W Kolonii został też obwołany augustem przez wojska stacjonujące w Germanii Dolnej[5].

W trakcie swych rządów zmagał się z naporem plemion germańskich, być może odzyskując nawet pewne tereny nadreńskie. W swej politycznej propagandzie przedstawiał się jako obrońca całego imperium (Defensor Orbis) i odnowiciel prowincji galijskich (Restitutor Galliarum)[8]. Źródła epigraficzne z dedykacjami dla Wiktoryna potwierdzają jego władzę nad Galią i Brytanią. Odpadła natomiast Hiszpania, która przeszła pod władzę prawowitych cesarzy (Klaudiusza II i Aureliana). Przeciwko Wiktorynowi zbuntowało się Augustodunum), które zwróciło się o pomoc do Klaudiusza. Jednak cesarska pomoc z Italii nie dotarła, a rebelia została krwawo stłumiona przez uzurpatora. Po siedmiu miesiącach oblężenia miasto padło i wskutek splądrowania nie odzyskało swej świetności[4][7]. Wiktoryn po tym sukcesie odbył triumf w Trewirze, który uczynił swą rezydencją i gdzie prawdopodobnie przeniósł też cesarską mennicę[8].

Uzurpator padł ofiarą osobistej zemsty, zamordowany na początku 270 lub wiosną 271 w Kolonii przez swego podwładnego Attycjana, któremu miał uwieść żonę (por. Aureliusz Wiktor, Księga o cezarach 33,12). Jego następcą został namiestnik Akwitanii Tetrykus[4], który przeprowadził jego konsekrację; tym samym Wiktoryn został jedynym ubóstwionym władcą Imperium Galliarum obdarzonym tytułem Divus[9].

Według Historia Augusta (Trzydziestu pretendentów 7) miał syna o tym samym imieniu, którego tuż przed swą śmiercią ogłosił cezarem (również zgładzonego wraz z ojcem)[10].

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj