Otwórz menu główne

Vladimir (Vlad) Filat (ur. 6 maja 1969 w Lăpuşnie w rejonie Hîncești) – mołdawski polityk, przewodniczący Partii Liberalno-Demokratycznej (PLDM), premier Mołdawii od 25 września 2009 do 25 kwietnia 2013, pełniący obowiązki prezydenta od 28 do 30 grudnia 2010.

Vlad Filat
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 6 maja 1969
Lăpuşna
Premier Mołdawii
Okres od 25 września 2009
do 25 kwietnia 2013
Przynależność polityczna Partia Liberalno-Demokratyczna
Poprzednik Vitalie Pîrlog (p.o.)
Następca Iurie Leancă
Prezydent Mołdawii (p.o.)
Okres od 28 grudnia 2010
do 30 grudnia 2010
Przynależność polityczna Partia Liberalno-Demokratyczna
Poprzednik Mihai Ghimpu (p.o.)
Następca Marian Lupu (p.o.)
Podczas spotkania z Bogdanem Borusewiczem w Senacie RP (2010)

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Działalność do 2009Edytuj

Vlad Filat w 1986 ukończył szkołę średnią w mieście Lăpuşna. Od 1987 do 1989 odbywał obowiązkową służbę wojskową w armii radzieckiej. W latach 1989–1990 kształcił się w technikum w Kiszyniowie. W latach 1990–1994 studiował prawo na Uniwersytecie Aleksandra Jana Cuzy w Jassach w Rumunii[1].

Od 1994 do 1998 był dyrektorem generalnym spółki RoMold Trading SRL. W 1997 należał do założycieli Demokratycznej Partii Mołdawii (PDM), w szeregach której pozostał do 2005. Od 1998 do 1999 pełnił funkcję dyrektora Departamentu Prywatyzacji i Zarządzania Własnością Państwową w Ministerstwie Gospodarki i Reform. Od 12 marca do 12 listopada 1999 zajmował stanowisko ministra stanu w gabinecie premiera Iona Sturzy[2].

W 2000 został wiceprezesem Partii Demokratycznej Mołdawii. W wyborach parlamentarnych w marcu 2005 uzyskał mandat deputowanego do Parlamentu Republiki Mołdawii z ramienia PDM. Do 2009 zajmował w nim stanowisko wiceprzewodniczącego Komisji Bezpieczeństwa, Porządku Publicznego i Obrony[1][2].

W czerwcu 2007 wziął udział w wyborach lokalnych na stanowisko burmistrza Kiszyniowa, w których zdobył 8,3% głosów poparcia. W 2007 opuścił PDM i wstąpił do nowo utworzonej Partii Liberalno-Demokratycznej. 8 grudnia 2007 Vlad Filat został wybrany na przewodniczącego PLDM w czasie jej kongresu założycielskiego[2].

W wyniku wyborów z kwietnia 2009 dostał się ponownie do parlamentu, a jego partia zdobyła 15 mandatów[3]. W powtórnych wyborach parlamentarnych z lipca tegoż roku PLDM zdobyła 18 miejsc w parlamencie, a Vlad Filat po raz trzeci objął mandat deputowanego[4][5].

8 sierpnia 2009 wraz z liderami trzech pozostałych opozycyjnych partii politycznych, Marianem Lupu, Mihaiem Ghimpu oraz Serafimem Urecheanem, utworzył Sojusz na rzecz Integracji Europejskiej, koalicję, której celem było przejęcie władzy od Partii Komunistów Republiki Mołdawii[6][7].

PremierEdytuj

28 sierpnia 2009 sojusz ogłosił Vlada Filata swoim kandydatem na stanowisko premiera[8]. 17 września 2009 p.o. prezydenta Mihai Ghimpu desygnował go na ten urząd[9]. Tego samego dnia parlament przyjął ustawę o reorganizacji struktury rządu, która pozostawiała liczbę ministerstw na poziomie 16, lecz zmieniała ich nazwę i zakres kompetencji[10].

25 września 2009 parlament, większością 53 głosów, powołał Vlada Filata na stanowisko premiera. Zatwierdził również program nowego rządu, zatytułowany „Integracja Europejska: Wolność, Demokracja, Dobrobyt”, w którym zostało nakreślonych 5 priorytetów gabinetu: integracja europejska, zjednoczenie całego kraju (przyłączenie Naddniestrza), ustanowienia rządów prawa, przezwyciężenie kryzysu gospodarczego i zagwarantowanie rozwoju gospodarki oraz decentralizacja władzy na rzecz samorządu lokalnego. W swoim exposé premier zadeklarował poprawę stosunków z sąsiednimi państwami, w tym zniesienie nałożonych po kwietniowych zamieszkach wiz dla obywateli Rumunii, a także podpisanie umowy o małym ruchu granicznym z tym krajem. Zapowiedział również przyspieszenie negocjacji członkowskich z UE i zachowanie neutralności między Rosją a NATO[11].

W nowym gabinecie Partii Liberalno-Demokratycznej przypadło 5 tek ministerialnych, Demokratycznej Partii Mołdawii i Partii Liberalnej po 4, a Sojuszowi Nasza Mołdawia – 3[11].

Po wyborach parlamentarnych w listopadzie 2010 premier Vlad Filat, wybrany ponownie na posła, pełnił obowiązki prezydenta od 28 do 30 grudnia 2010, gdyż parlament na pierwszym swoim posiedzeniu nie dokonał wyboru przewodniczącego izby[12]. 30 grudnia 2010 przewodniczącym parlamentu został wybrany Marian Lupu, który przejął obowiązki głowy państwa[13].

5 marca 2013 parlament Mołdawii przegłosował wotum nieufności wobec rządu Vlada Filata[14]. Prezydent przyjął dymisję 8 marca 2013[15]. Swoje obowiązki Vlad Filat pełnił do 25 kwietnia 2013, kiedy to sąd konstytucyjny orzekł, że na pełniącego obowiązki premiera należy mianować inną osobę niż ustępujący. W konsekwencji prezydent Nicolae Timofti mianował na tę funkcję ministra spraw zagranicznych Iuriego Leancę.

Działalność od 2013Edytuj

W wyborach w 2014 Vlad Filat ponownie startował z kierowanej przez siebie Partii Liberalno-Demokratycznej, uzyskując mandat poselski na kolejną kadencję[16]. W październiku 2015 został pozbawiony immunitetu poselskiego, a następnie zatrzymany pod zarzutem defraudacji[17]. W czerwcu 2016 został skazany za nadużycia władzy i korupcję na karę dziewięciu lat pozbawienia wolności[18]

Życie prywatneEdytuj

Vlad Filat jest żonaty, ma syna i córkę[9].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Biografia (rum.). Filat 2007. [dostęp 2015-01-25].
  2. a b c Vlad Filat (rum.). PLDM – Partidul Liberal Democrat din Moldova. [dostęp 2015-01-25].
  3. List of Members of the Parliament of the Republic of Moldova elected on April 5, 2009 (ang.). e-democracy.md. [dostęp 2015-01-25].
  4. List of Members of the Parliament of the Republic of Moldova elected on July 29, 2009 (ang.). e-democracy.md. [dostęp 2015-01-25].
  5. Moldova Communists lose majority (ang.). bbc.co.uk, 30 lipca 2009. [dostęp 2015-01-25].
  6. Moldovan parties form government (ang.). bbc.co.uk, 8 sierpnia 2009. [dostęp 2015-01-25].
  7. Moldova's four pro-western parties set up governing coalition (ang.). xinhuanet.com, 8 sierpnia 2009. [dostęp 2015-01-25].
  8. DP will nominate candidate for presidency, and LDPM – for premiership (ang.). azi.md, 28 sierpnia 2009. [dostęp 2015-01-25].
  9. a b Vlad Filat appointed as candidate for the post of Prime Minister (ang.). azi.md, 17 września 2009. [dostęp 2015-01-25].
  10. Parliament modifies Law on Government and agrees structure of new executive (ang.). azi.md, 17 września 2009. [dostęp 2015-01-25].
  11. a b Filat Government constituted (ang.). azi.md, 25 września 2009. [dostęp 2015-01-25].
  12. Premier Vlad Filat – Moldova's interim president, replacing Ghimpu (ang.). bucharestherald.ro, 28 grudnia 2010. [dostęp 2015-01-25].
  13. Moldova parliament speaker made acting president (ang.). sputniknews.com, 30 grudnia 2010. [dostęp 2015-01-25].
  14. Anna Obshta: Mołdawia: wotum nieufności dla rządu. psz.pl, 6 marca 2013. [dostęp 2015-01-25].
  15. Zbigniew Cierpiński: Prezydent Mołdowy zatwierdził dymisję rządu. psz.pl, 9 marca 2013. [dostęp 2015-01-25].
  16. Filat Vladimir (rum.). parlament.md. [dostęp 2015-01-25].
  17. Former Moldova PM Filat arrested over $1 bln bank fraud (ang.). dailymail.co.uk, 15 października 2015. [dostęp 2015-10-15].
  18. Former Moldovan PM Jailed For Nine Years (ang.). rferl.org, 27 czerwca 2016. [dostęp 2017-04-23].