Wąsosz (województwo podlaskie)

wieś w województwie podlaskim
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie podlaskim. Zobacz też: inne obiekty o tej nazwie.

Wąsoszwieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Wąsosz. Siedziba Gminy Wąsosz. Dawniej miasto; uzyskał lokację miejską w 1436 roku, zdegradowany w 1870 roku[2]. Jako miasto królewskie Korony Królestwa Polskiego leżało w województwie mazowieckim[3]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa łomżyńskiego.

Artykuł 53°31′19″N 22°19′13″E
- błąd 38 m
WD 53°31'0.1"N, 22°19'0.1"E
- błąd 14 m
Odległość 669 m
Wąsosz
wieś
Ilustracja
Kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat grajewski
Gmina Wąsosz
Sołectwo Wąsosz
Liczba ludności (2011) 1338[1]
Strefa numeracyjna 86
Kod pocztowy 19-222
Tablice rejestracyjne BGR
SIMC 0991137
Położenie na mapie gminy Wąsosz
Mapa konturowa gminy Wąsosz, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Wąsosz”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Wąsosz”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Wąsosz”
Położenie na mapie powiatu grajewskiego
Mapa konturowa powiatu grajewskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Wąsosz”
Ziemia53°31′19″N 22°19′13″E/53,521944 22,320278
Strona internetowa

Miejscowość historycznie położona jest w mazowieckiej ziemi wiskiej[4].

Wąsosz jest miejscowością typowo rolniczą.

Zabytki i obiekty historyczneEdytuj

  • Cmentarz żydowski z mogiłą pomordowanych[5]
  • Kościół Przemienienia Pańskiego przy ul. Sienkiewicza, który został wybudowany w latach 1508–1532 w stylu późnogotyckim. Murowany z cegły w wątku wendyjskim i polskim, trójnawowy, pseudobazylikowy. W kościele znajdują się trzy murowane ołtarze.
    • obraz Przemienienia Pańskiego,
    • obraz św. Rozalii namalowany w 1908 roku.
    • epitafium wykonane z białego marmuru przez małżeństwo Bzurów w drugiej połowie XIX wieku.
    • epitafium z białego marmuru wmurowane 15 sierpnia 1997 roku na uroczystej mszy św. przez wojewodę łomżyńskiego i parafian wąsoskich.
  • Kościół filialny pw. Narodzenia NMP (dawniej karmelitów) usytuowany przy rynku (zwany przez mieszkańców klasztorkiem) jest jedną z cenniejszych pamiątek nie tylko architektury, ale i burzliwej historii regionu. Kościół filialny, pierwotnie karmelitów trzewiczkowych powstał około 1625 roku. Karmelici trzewiczkowi zjawili się w Wąsoszu na początku XVII wiek.u Legenda głosi, że dwóch zakonników zatrzymało się na wypoczynek w Wąsoszu, podczas podróży z Krakowa do Wilna. Szlachta i mieszczanie zwrócili się do nich z prośbą o założenie w Wąsoszu klasztoru. Obiecali cenne darowizny. Prośba mieszkańców została wysłuchana. Klasztor powstał w 1605 roku. Zaczątkiem jego siedziby była podarowana kamienica przez bogatego mieszczanina, Andrzeja Rogalę. Przez prawie dwa stulecia, do powstania styczniowego karmelici byli błogosławieństwem dla Wąsosza i okolic. Założyli pierwszą szkołę, uczyli uprawy roli i leczyli mieszkańców. Po rozbiorach stali się ostoją polskości. Wspierali uczestników kolejnych powstań. W podziemiach klasztoru przechowywali broń, chronili rannych powstańców. Po upadku powstania, na rozkaz gubernatora łomżyńskiego klasztor został zlikwidowany.
    • trumna rycerza znajdująca się w podziemiach kościoła, przypisywana według legendy, Rzędzianowi z Wąsoszy.
    • obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, pochodzący z XVI wieku, przesłonięty srebrną sukienką pochodzącą z około 1740 roku, zaś korony są z 1659 roku.
    • sgraffito, ozdoba charakterystyczna dla architektury renesansowej, odkryte podczas remontu kościoła. Sgraffito umieszczone było nad jednym z dawnych okien elewacji frontowej i przedstawia Ostatnią wieczerzę.

Mord na Żydach w Wąsoszu w 1941Edytuj

W lipcu 1941 w miejscowości doszło wymordowania prawie całej społeczności żydowskiej[6].

Osobny artykuł: Pogrom w Wąsoszu.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Wąsosz w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2017-06-04] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 80-81.
  3. Adolf Pawiński, Mazowsze, Warszawa 1895, s. 39.
  4. Małe miasta. Przestrzenie, red. Mariusz Zemło. „Acta Collegii Suprasliensis”, tom III, Collegium Suprasliense, Supraśl 2003, s. 267. ​ISBN 83-916520-2-5
  5. Wąsosz - miejsce pogromu w 1941 r.. W: Wirtualny Sztetl [on-line]. sztetl.org.pl. [dostęp 2018-01-30].
  6. J.J. Milewski, Zagłada Żydów w Wąsoszu w świetle akt sprawy karnej Mariana Rydzewskiego, „Biuletyn Historii Pogranicza”, 2002, nr 3, s. 91.

Linki zewnętrzneEdytuj