Otwórz menu główne

Węgielsztyn

wieś w województwie warmińsko-mazurskim

Węgielsztyn (niem. Engelstein) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie węgorzewskim, w gminie Węgorzewo.

Węgielsztyn
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat węgorzewski
Gmina Węgorzewo
Liczba ludności (2011) 361[1]
Strefa numeracyjna 87
Kod pocztowy 11-600[2]
Tablice rejestracyjne NWE
SIMC 0771424
Położenie na mapie gminy Węgorzewo
Mapa lokalizacyjna gminy Węgorzewo
Węgielsztyn
Węgielsztyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Węgielsztyn
Węgielsztyn
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Węgielsztyn
Węgielsztyn
Położenie na mapie powiatu węgorzewskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu węgorzewskiego
Węgielsztyn
Węgielsztyn
Ziemia54°14′08″N 21°38′06″E/54,235556 21,635000

Przysiółkami wsi Węgielsztyn są Kraski i Klikucie (Tulejki(1947), Siecieszyn (1951), Klekuce(1994), Klekucie(1999)[3]). Węgielsztyn posiada również kolonię (Kolonia Wiatrak)[4].

W latach 19731976 miejscowość była siedzibą gminy Węgielsztyn. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Leży na wschodnim brzegu Jeziora Węgielsztyńskiego[5].

HistoriaEdytuj

Najstarsza miejscowość w powiecie węgorzewskim, założona przez wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Ulricha von Jungingena dnia 6 września 1406 roku na 64 włókach.

Kościół w przeszłości pełnił funkcję warowni. W roku 1657 okoliczna ludność przetrwała w nim oblężenie tatarskie.

W połowie XVIw. pastorem parafii luterańskiej był Jan Toryłowicz-Batocki (Tortykowius). W 1740 roku było 1230 polskich i 510 niemieckich parafian, w 1806 było parafian 1245 polskich i 1085 niemieckich. Proporcje narodowościowe parafian zmieniły się w 1848 - polskich 77 i niemieckich 3342.

Na początku XVIII w. we wsi funkcjonował młyn wodny.

Szkoła w Węgielsztynie powstała wkrótce po reformacji, czyli po 1525 roku. W 1858 szkoła miała 2 nauczycieli i 101 uczniów, a w roku 1935 także 2 nauczycieli oraz 104 uczniów. Po II wojnie światowej szkoła podstawowa w Węgielsztynie utworzona została w roku 1946. W roku szkolnym 1966/67 była to szkoła ośmioklasowa.

W 1945 r. wieś została przyłączona do Polski.

Do sołectwa Węgielsztyn należą: Węgielsztyn i Różewiec.

ZabytkiEdytuj

We wsi znajduje się zabytkowy, późnogotycki, orientowany kościół pw. św. Józefa z XV w., odnowiony i przebudowany w 1771. Budowla trójczłonowa, jednonawowa, z zakrystią i kruchtą, chór niski, poligonalny, sklepiony gwiaździście (prawdopodobnie starszy niż nawa), prezbiterium zamknięte szczytem schodkowym. Wieża z 1714, prawdopodobnie wybudowana na dawnych fundamentach, ozdobiona lekko zarysowanymi blendami i gzymsami, kryta czterospadowym dachem o wklęsłych płaszczyznach. Ołtarz barokowy, ambona bogato zdobiona z końca XVI w[6].

  • Do zabytków zaliczany jest także dom z końca XVIII w (nr 10).
  • Na południe od wsi znajduje się wzgórze Grodzisko (123 m n.p.m.) ze śladami pruskiego grodziska.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Polska » mapy, miasta, GUS, nieruchomości, noclegi, regon, wypadki drogowe, bezrobocie, wynagrodzenie, zarobki, województwa, edukacja, tabele, demografia, statystyki, Polska w liczbach [dostęp 2019-10-10] (pol.).
  2. Kod pocztowy Węgielsztyn •• Wyszukiwarka, kody pocztowe, ulice, mapa, www.kodypocztowe.info [dostęp 2019-10-10].
  3. Theerofen Fliess - Zlotagora, www.luzuj.com [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  4. PRNG - nazwy miejscowości
  5. Jerzy Waluga, Henryk Chmielewski: Wielkie Jeziora Mazurskie. Północ. Olsztyn: Instytut Rybactwa Śródlądowego, 1999, s. 192–193. ISBN 83-87506-16-8.
  6. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​​​ISBN 83-7200-631-8​ s. 351

BibliografiaEdytuj

Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ​​ISBN 83-902165-0-7​​, s. 172

  • Rzempołuch A., Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Agencja Wyd. "Remix", Olsztyn 1993.